چرا پزشکان و بیماران؟ آمریکا حریم نمی‌شناسد

اشاره
جنگنده‌های آمریکایی به مدت بیش از یک ساعت در تاریکی هوا ساختمان پزشکان بدون مرز شهر قندوز را هدف قرار دادند.
براساس آمارهای رسمی، این حمله 22 کشته، 33 مفقود و 37 زخمی برجای گذاشت. ابتدا برخی منابع شمار کشته‌شدگان را تا 200 نفر هم گزارش کرده بودند.
در پی این بمباران، سازمان پزشکان بدون مرز اعلام کرد، تحقیقات مستقلی را در این مورد انجام می‌دهد. مقامات کاخ سفید با شنیدن این قضیه، ابتدا از مسئولان سازمان مذکور عذرخواهی کردند و سپس گفتند که به خانواده‌های قربانیان غرامت می‌پردازند.
اما سازمان پزشکان بدون مرز از موضع و تصمیم خود کوتاه نیامد و اعلام کرد که همچنان پیگیر ماجراست.
در ارتباط با این واقعه، هنوز دقیقا مشخص نشده است که علت بمباران چه بوده است. طبیعی است که واشنگتن اعلام کند بمباران سهوی بوده است. با توجه به سابقه بدی که ایالات متحده در افغانستان دارد و پس از هر بمباران، اعلام می‌کند که سهوی بوده است، سهوی بودن ماجرای قندوز را کسی باور نکرده است.
مطلب حاضر حاصل گفت‌وگوی خبرنگار روزنامه «واشنگتن پست» با برخی از مسئولان سازمان پزشکان بدون مرز و شاهدان محلی است.  در این گفت‌وگو بخشی از ابعاد فاجعه برملا می‌شود.
سرویس خارجی
***
افراد طالبان چند روز پس از سقوط قندوز در 28 سپتامبر (7 مهر) خط کنترلی خود را در اطراف محله‌های این بیمارستان مستقر وتردد ساکنان را کنترل و قوانین خود را اجرا می‌کردند.
براساس اظهارات ساکنان محلی و کارمندان بیمارستان، در منطقه «اسپین زر» «مرکز قندوز» که تحت کنترل طالبان بود، به مدت بیش از یک هفته هیچ درگیری وجود نداشت.
پزشکان و پرستاران در بیمارستانی که آژانس‌های بین‌المللی امداد و نجات طی سال‌های اخیر تجهیزات پزشکی خوبی را فراهم کرده بودند، از هر موقع دیگر بیشتر مشغول درمان زخمی‌ها بودند.
آنها بین 28 سپتامبر و سه اکتبر (11 مهر)، 394 بیمار را معاینه و درمان کردند که برخی از آنها در جنگ درون شهری زخمی شده بودند.
به گفته یک عضو گارد امنیتی این بیمارستان، حتی در تمام هفته جنگجویان طالبان به این بیمارستان مراجعه و درخواست معالجه می‌کردند.
این عضو گارد امنیتی بیمارستان ادامه داد: قبل از اینکه به این جنگجویان اجازه ورود به محوطه بیمارستان داده شود، آنها می‌بایست سلاح هایشان را به گارد امنیتی تحویل می‌دادند.
جنگجویان طالبان زخمی شده نیز مانند بیماران دیگر مداوا می‌شدند. به نظر می رسید که آنها به بی‌طرفی این بیمارستان احترام می‌گذارند.
این عضو گارد امنیتی بیمارستان قندوز افزود: عناصر طالبان حتی به آن دسته از نیروهای امنیتی که زخمی شده بودند و به بیمارستان برای مداوا منتقل شده بودند، آسیبی نمی‌رساندند.
یک عضو پزشکان بدون مرز با اشاره به قوانین «کنوانسیون ژنو» مبنی بر اینکه سرباز یا شبه‌نظامی زخمی شده می‌بایست مانند دیگر غیرنظامیان درمان شود، گفت: اینکه فرد زخمی شده به کدام گروه وابسته است، برای ما مهم نیست.
«گیلهم مولینی» مدیرعامل سازمان پزشکان بدون مرز در افغانستان گفت: به دلیل محافظت سازمانی، حتی نمی‌خواهیم بدانیم کسی که به عنوان بیمار داخل بیمارستان بستری است، کیست.
در روز دوشنبه 28 سپتامبر، زمانی که جنگ قندوز آغاز شد، «ملا عبدالسلام» فرمانده ارشد طالبان در قندوز به ملاقات طالبان زخمی به بیمارستان رفت.
برخی از مقامات افغانستان مدعی شدند که اعضای طالبان که از این بیمارستان به عنوان پایگاه استفاده می‌کردند.
این در حالی است که پرسنل پزشکان بدون مرز با انتقاد از این ادعا گفتند: هیچ فرمانده و جنگجوی طالبان از محوطه بیمارستان برای برنامه‌ریزی و انجام حملات استفاده نکرده است.
درهم شکستن آرامش
در ساعات اولیه شنبه اول اکتبر (9 مهر) تیمی متشکل از نیروی عملیات ویژه آمریکا جنگ در قندوز را از یک مرکز کوچک عملیات مشترک آمریکا - افغانستان مستقر در فرودگاهی در پنج مایلی جنوب این شهر دنبال می‌کرد. این مرکز عملیاتی خط ارتباطی نیروهای آمریکا با نیروهای محلی بود.
به عنوان بخشی از ماموریت محدود نظامی آمریکا در افغانستان، نیروهای آمریکایی آن شب نیروهای ویژه افغان را که در شهر قندوز می‌جنگیدند پشتیبانی کرده و حملات هوایی را برای حمایت نیروهای افغان علیه طالبان هماهنگ می‌کردند.
«جان کمپبل» فرمانده نیروهای آمریکایی در افغانستان در مجلس این کشور گفت: نیروهای آمریکایی اطراف شهر قندوز برای نیروهای محلی افغانستان برنامه‌ریزی می‌کردند و به آنها مشاوره و آموزش می‌دادندکه مرکز حمایتی آن در فرودگاه بود.
نیروهای امنیتی افغانستان در روزهای پس از سقوط قندوز تا منطقه تجاری این شهر پیشروی کردند و با شبه نظامیان طالبانی که در ساختمان‌های دولتی، خانه‌های شخصی و ادارات تخلیه شده گروه‌های بین‌المللی پنهان شده بودند، درگیر می‌شدند. اینکه نیروهای امنیتی به طور کامل وارد شهر نشدند، به دلیل حملات هوایی نیروهای آمریکایی بود.
در شب دوم اکتبر، پنج زخمی از اعضای خانواده‌ای که تلاش داشتند تا از شهر فرار کنند، به بیمارستان منتقل شدند. پس از آن درگیری دیگری گزارش نشد.
مولینی گفت: اولین بار بود که پرسنل بیمارستان فرصت استراحت و برنامه‌ریزی برای جراحی‌های تعویق افتاده را پیدا کرده بودند.
«اسلام‌الدین» که خانه‌اش نزدیک این بیمارستان است، گفت: تقریبا نیمه‌ شب بود که درگیری میان طالبان و نیروهای دولتی آغاز شد و به سرعت شدت گرفت.
مشاوران آمریکایی مستقر در فرودگاه درخواست کمک فوری از نیروهای ویژه افغانستان نزدیک بیمارستان دریافت کردند.
مشاوران نیروهای عملیات ویژه آمریکا با عجله دستور حمایت هوایی اضطراری از کماندوهای افغانستان را صادر کردند.
خیلی زود هواپیمای جنگی «ای‌سی - 130 - یو» از گردان عملیات ویژه به سمت هدف مورد نظر به پرواز درآمد.
این مدل هواپیما، یکی از انواع مختلف «ای‌سی -130» است. این هواپیما که از جنگ ویتنام تاکنون مورد استفاده قرار گرفته است، قابلیت شلیک توپ‌های 25، 40 و 105 میلی‌متری «هاویتزر» را دارد. سلاح‌های آن در سمت چپ این هواپیما قرار گرفته‌اند و ده‌ها خدمه شامل افسر ارتباط زمینی عملیات ویژه که مسئول هماهنگی با نیروهای زمینی است نیز در آن حضور دارند.
این هواپیمای جنگی مجهز به سنسورهای سبک و حرارتی  است‌که قابلیت دید در تمام وضعیت آب و هوایی در میدان جنگ را فراهم می‌کند.
بر اساس گفته افرادی که شاهد این حادثه بودند، نیروهای آمریکایی مستقر در مرکز عملیات مشترک، این هواپیما را به طرف نیروهای ویژه افغانستان هدایت کردند و اولین دستور آتش را به آن دادند. مکان و دیگر اطلاعات نیروهای افغان به این هواپیما نیز داده شد.
مقامات دولت افغانستان در مورد حضور جنگجویان طالبان یا شلیک آنها از نزدیکی بیمارستان هیچ اظهارنظری نکردند اما برخی مقامات محلی گفتند که طالبان از این بیمارستان به عنوان مرکز فرماندهی عملیات استفاده می‌کردند.
البته سازمان پزشکان بدون مرز نیز به شدت این اظهارنظرها را رد کرده است.
ژنرال «دولت وزیری» معاون سخنگوی وزارت دفاع افغانستان گفت: نظامیان یگان 209 ارتش افغانستان در آن منطقه می‌جنگیدند، اما مقامات کابل از درخواست آنها از مشاوران آمریکایی مستقر در فرودگاه قندوز برای حمایت هوایی ابراز بی‌اطلاعی کردند.
وی افزود: قبل از اینکه سربازان جنگ را شروع کنند، نقشه‌هایی با جزئیات کامل از محل استقرار پلیس محلی، مسجد، بیمارستان و مدارس به آنها داده شد.
دقایقی پس از ساعت دو شب، هواپیمای تهاجمی «ای‌سی - 130 -‌یو» به دنبال دستور نیروهای آمریکایی، به ساختمان اصلی بیمارستان شلیک کردند. توپ 40 میلی‌متری این هواپیما قدرت انفجاری بسیار بالایی دارد.
یکی از پزشکان بدون مرز که نخواست نامش فاش شود، گفت: شیفتم تمام شده بود و آماده می‌شدم تا در اتاق مخصوص استراحت و در بیمارستان بخوابم. ناگهان انفجار وحشتناکی ساختمان را لرزاند. بر اثر این انفجار بخشی از سقف فرو ریخت.
این انفجار که احتمالا ناشی از شلیک سلاح 105 میلی‌متری هواپیما بوده است، بسیار قدرتمند بود و پنجره‌های اتاق‌های مجاور را نیز فرو ریخت.
اسلام‌الدین ادامه داد: بیمارستان در پی شلیک این هواپیما آتش گرفت و پزشکان و دیگر اعضای بیمارستان برای در امان ماندن از حمله، به طرف زیرزمین فرار کردند.
خلبانان آمریکایی از فاصله بسیار بالا این بیمارستان را در طول مداری دایره مانند بمباران کردند. این هواپیما بیش از 65 دقیقه و هر 15 دقیقه یک بار شلیک می‌کرد.
برخی از پرسنل بیمارستان و بیماران بلافاصله و برخی دیگر به دلیل گیر افتادن در زیر آوار کشته شدند.
یک پزشک داروساز در دفتر این بیمارستان کشته شد. تعداد شش بیمار به دلیل آتش‌سوزی داخلی بیمارستان در بخش مراقبت‌های ویژه زنده زنده سوختند.
بر اساس گفته‌های پزشکان بدون مرز، کارمندان بیمارستان در طول این حمله تماس‌هایی را با مقامات آمریکایی در کابل و واشنگتن گرفتند.
پزشکان بدون مرز روز قبل از این حادثه به طور مکرر موقعیت بیمارستان را به مقامات گزارش می‌کردند.
افرادی که به زیرزمین پناه برده بودند، حدود ساعت 3:30 دقیقه بامداد دریافتند که حمله این هواپیما قطع شده است.
برخی از افراد که در زیرزمین بودند آنچنان ترسیده بودند که تا طلوع خورشید در آنجا ماندند.
یکی از پزشکان داخل زیرزمین گفت: پس از مدتی صدایی شنیدیم که می‌گفت: کسی زنده هست؟ می‌توانید بیرون بیایید. زمانی که پزشکان به ساختمان سوخته بیمارستان رفتند، با اجساد بیماران و همکاران خود مواجه شدند. برخی از کارمندان شروع به بیرون کشیدن آنها از زیر آوار کردند و افراد زخمی را معالجه می‌کردند.
منبع: تسنیم