کبر، حرص و طمع از نتایج قطعی سلوک دنیایی(سلوک عارفانه)
(بدان ای سالک راه خدا!) امام صادق(ع) میفرماید: هر کس به دنیا دلبستگی پیدا کند، دلبستگیاش برای او رذیله اخلاقی «خودبزرگبینی» را به ارث میگذارد. رابطه دلبستگی به دنیا و کبر در این است که هر چه انسان بیشتر به دنبال دنیا رفته باشد و دنیای بیشتری را جمعآوری کند، موجب میشود که خود را از دیگران برتر ببیند.
و هر کس دنیا در نظرش زیبا جلوه کند، حرص را به ارث خواهد برد. حرص هم این است که انسان بخواهد هر چیز زیبایی را برای خود جمع کند. انباشته کردن چیزی که مورد احتیاج انسان نیست حرص است. هنگامی که انسان بیش از اندازه حد کفاف خود در طلب دنیا باشد، وارد وادی دیگری از رذایل اخلاقی خواهد شد که به آن طمع گویند. طمع با حرص تفاوت دارد و به این معنا است که انسان توقع داشته با شد در امور دنیایی هرچه میخواهد، مردم به او جواب مثبت دهند و کسی او را رد نکند. چنین کسی هر چیزی را که در دست دیگران میبیند میخواهد که همان چیز را داشته باشد و انتظار دارد که صاحب آن شیئ نیز آن وسیله را به او بدهد. به تعبیر دیگر کسی که طمع دارد، همیشه چشمش به مال مردم است و لحظهای از دست مردم چشم برنمیدارد. چنین شخصی دیگر، چشم به سمت خدا ندارد، زیرا او صاحب رذیله طمع است.(1)
ـــــــــــــــــــــــــــ
1- رسائل بندگی، آیتالله شیخ مجتبی تهرانی، ص 202