سی و یک دوره مسابقات بینالمللی قرآن کریم چه دستاوردهایی داشته است؟- بخش پایانی
تبادل فرهنگی با پژوهشهای قرآنی(گزارش روز)
صدیقه توانا
زبان ما قاصر است از شکر نعمتِ اقبال به قرآن در کشور؛
... امروز که نگاه میکنیم، مىبینیم به برکت جمهورى اسلامى، جوانهاى ما، مردان ما، زنان ما، نوجوانان ما به قرآن علاقه و گرایش نشان میدهند؛ قرآن را فرامی گیرند، تلاوت قرآن را مىآزمایند، قرآن را حفظ میکنند. اینها البتّه هدفهاى برتر و نهایى نیست، هدف نهایى فهم قرآن و عمل به قرآن است؛ امّا اینها قدمهاى لازمِ ابتدایى است. اگر قرآن در جامعه رواج پیدا کند، رونق پیدا کند، حفظ قرآن رایج بشود، انس با قرآن در بین اقشار مختلف جامعه رواج پیدا بکند، جامعه براى عمل به قرآن نزدیک میشود؛ ما این را میخواهیم.
حضرت آیت الله خامنهای رهبر معظم انقلاب با بیانی بسیار زیبا و پر مغز از انس و الفت با قرآن کریم فرمودند که قلم ما از بیان و توضیح بیشتر در خصوص اهمیت تدبر در آیات الهی قاصر است. معظم له در بیاناتشان در دیدار با برگزارکنندگان مسابقات بینالمللی قرآن کریم با ایشان هر ساله بر اهمیت توجه به مفاهیم کلام خدا تاکید دارند و فقط ما باید این رهنمودهای ارزشمند را سر لوحه کار خود قرار دهیم. و مهمتر آنکه دستاندرکاران مسابقات این توصیهها را چراغ راه روشن خود بدانند و بر تربیت نسلی قرآنی در جامعه تلاش کنند.
با قرآن باید مانوس شد
بهزاد هژبری متولد سال 1366 واهل اردبیل میباشد. او یکی از جوانان قرآن دوستی است که حضرت آقا از آنها خواسته انسشان را با قرآن بیشتر کنند. او از سن 13 سالگی شروع به حفظ قرآن و سپس توجه به مفاهیم قرآن کرده است. او بعد از سه سال و نیم حافظ کل قرآن میشود و سپس به عنوان مربی در این وادی نورانی گامهای موثرتری بر میدارد.
وی در گفت و گوی خود با گزارشگر کیهان از فعالیتها و حضور پررنگش و همچنین کسب مقامهای برتر در مسابقا ت متعد د قرآنی میگوید و اضافه میکند: «سال گذشته رتبه اول در مسابقات بینالمللی قرآن را در رشته قرائت و حفظ قرآن کسب کردم که همه به مدد خود قرآن بوده است.»
وی میگوید: «معتقدم جوانان قرآنی کشور نیاز به حمایت بیشتری از سوی مسئولان فرهنگی داریم .ما از کمترین امکانات مادی برخوردار نیستیم وقتی میبینیم توجه بیشتری به یک ورزشکار داده میشود و ما آن موقعیت را نداریم، کمترین اثر مخرب این مسئله این میشود که جوانان دیگر علاقه کمتری به حضور در فضاها و مسابقات قرآنی پیدا میکنند. ما جوانان بسیاری دیدیم که وقتی از بیمهری مسئو لان نسبت به ما خبردار شدند و ما را با ورزشکاران مقایسه میکنند به این تبعیضات معترض شده و جا خالی میدهند .دیدن این کم لطفیها شاید برای ما که اهداف والاتری داریم خیلی از انگیزههایمان کم نکند، ولی شور و اشتیاق جوانان را برای ورود به عرصههای قرآنی کم خواهد کرد. از این رو لازم است مسئولان به صورت جدی تری به این مسائل توجه کنند.»
از وی میپرسم برای تدبر بیشتر در قرآن چه باید کرد و این مسابقات چگونه میتواند این بستر را فراهم کند؟ میگوید: «قبل از هر چیز قرآن دوستان باید واقف و عامل به آیات الهی باشند، وقتی ما عامل به دستورات قرآن باشیم، قطعا فضای تدبر در قرآن در جامعه فراهم میشود.»
این مربی قرآن کریم که با شیوههای جدیدی به کار آموزش آیات الهی میپردازد و این روش را روش آموزش سمعی و بصری و آموزش قواعد آوایی نام گذاری کرده است در ادامه توضیحاتش در خصوص راههای تدبر در کلام خدا خاطر نشان میکند: «انس و تدبر در قرآن نیاز به فرهنگسازی دارد نه کلاس و موسسه ،قرآن باید در خانههای ما باشد. متاسفانه ما آیات کوتاه و بسیار کاربردی را به بچهها اختصاص دادیم این البته خوب است ولی بزرگسالان خیلی بیشتر به این آ یات کاربردی نیاز دارند. الان ما کاری کردیم که مباحث تخصصی قرآن به صوت و لحن و حفظ اختصاص یابد، حال آن که از مفاهیم غفلت شده است. معانی و تدبر در قرآن نیاز امروز جامعه است. از سوی دیگر گاهی ما آیات را به نفع خودمان تفسیر میکنیم و ضرر از همین جا به نسل جوان و دوستدار قرآن وارد میشود. ازاین رو تاکید بنده بر روش آموزشی سمعی و بصری و قواعد آوایی است تا بچهها از ابتدا با قواعد و سپس با مفاهیم آشنا شده و بعد به حفظ بپردازند.»
پژوهشهای قرآنی یک امر حیاتی
برای ترویج بیشتر در مورد کارهای پژوهشی و مفاهیم قرآن چه باید کرد؟ و مسابقات بینالمللی قرآن تا چه حد توانسته نقاط ضعفی که در این موارد وجود دارد را بر طرف نماید؟
حجت الاسلام دکتر محمد اکبری معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه علوم و معارف قرآن و دبیر علمی نهمین دوره همایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی در گفت و گو با گزارشگر کیهان در پاسخ به سوال فوق با اشاره به اینکه پرداختن به موضوع پژو هشهای قرآنی یک امر حیاتی است تصریح میکند: «توجه به این مقوله از منظر خود قرآن هم جایگاه ویژهای دارد و خداوند بر این مسئله تاکید داردو از آن به عنوان یک عهد و پیمان از عالمان و صاحب نظران یاد کرده است، مبنی بر اینکه مبانی و علوم قرآنی را برای مردم تبیین و تشریح و ترسیم کنید و خداوند در قرآن کسانی که این کار را نکنند توبیخ کرده است. بنابر این جایگاه پژوهشهای قرآنی یک جایگاه ضروری و سرنوشتساز است.»
دکتر اکبری در ادامه با اشاره به اینکه دغدغه مقام معظم رهبری در خصوص مطالب قرآنی هر سال این است که باید از مرحله حفظ و قرائت عبور کرده و به مرحله مفاهیم و تدبر در قرآن و حقایق قرآنی برسیم و مردم را با معارف ناب قرآن آشنا کنیم، خاطرنشان میکند: «فرمایش حضرت آقا برای ما مسیرو انگیزه را بیشتر میکند تا بیشتر بر این مسئله اهتمام بورزیم وبحث پژوهشهای قرآنی را از نظر کمی و کیفی بهتر از سالهای قبل اجرا کنیم.»
معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآنی در ادامه میگوید: «امسال همایش بینالمللی قرآن که سومین دوره آن برگزار میشود قطعا متفاوتتر از سالهای قبل خواهد بود، بدین جهت که مشارکت پژوهشگران مراکز علمی و حوزوی و آکادمیهای متعدد داخلی و خارجی را از ۴۰ مرکز شاهد هستیم.»
وی میگوید: «امسال نسبت به سال گذشته افرایش صددرصدی ارسال مقالات را داشتیم چرا که این مسئله دغدغه رهبری است.
اکبری میگوید: «اگر معارف قرآن برای مردم احیا شودبسیاری از ناهنجاریهای اقتصادی اجتماعی- فرهنگی و...در دنیا جلوگیری میشود. این معارف الهی در واقع پادزهری برای تهاجم فرهنگی است که دشمنان قسم خوره اسلام و استکبار و صهیونیست بینالملل همواره برضد اسلام، شیعه و سنی و بر ضد عترت تبلیغات میکنند.»
به او میگویم قار یان و حافظان بینالمللی انتقادات جدی نسبت به کم توجهی مسئولان برگزارکننده و سازمان اوقاف و امور خیریه دارند. شما برای رفع این نقاط ضعف تدابیری اندیشیدهاید؟ اکبری ضمن تایید انتقادات وارده میگوید: «ما ادعا نمیکنیم کارمان بینقص است، ضعف و کاستی دارد اما دغدغه ما رفع این ضعفها و مشارکت بیشتر است. همچنین امسال قرار است جوایز بهتری به برگزیدگان تعلق گیرد. ما در پی رسیدن به قله و در صدد رفع نواقص برای صعود و حضور و مشارکت بهتر مردم و صاحب نظران هستیم.»
مسابقات قرآن محرکی برای گرایش جوانان
به فعالیتهای قرآنی
رئیس فراکسیون قرآن و عترت مجلس با بیان اینکه برگزاری مسابقات بینالمللی قرآن انگیزه خوبی برای حضور جوانان در فعالیتهای قرآنی کشور است میگوید: «امیدواریم در زمینه حضور بانوان در این مسابقات نیز چاره اندیشی شود.»
دکتر لاله افتخاری، رئیس فراکسیون قرآن، عترت و نماز مجلس، در گفت وگو با کیهان با اشاره به اینکه مسابقات بینالمللی قرآن کریم میدانی برای ارائه فعالیتهای قرآنی و توانمندیهای نخبگان قرآنی کشورمان در عرصه بینالمللی است خاطر نشان میکند: «علاوه بر این برگزاری این مسابقات به مرکزی برای گردهمایی مردم قرآن دوست کشورمان و مشوقی برای افراد و خانوادهها تبدیل شده است تا به فعالیتهای قرآنی جذب شوند.»
نماینده مردم تهران در مجلس در ادامه به فعالیتهای تروریستی گروههایی همچون داعش و القاعده اشاره کرده و تصریح میکند: «برگزاری این مسابقات باعث خواهد شد تا یک هم افزایی به وجود بیاید و کمک میکند تا فعالان قرآنی کشورهای مختلف و مسلمانان نخبه با دیدگاههای یکدیگر آشنا شده و به یک نقطه مشترک در مبارزه با گروههای تروریستی برسند.»
دکتر افتخاری در ادامه به تبلیغات منفی علیه نظام اسلامی ایران اشاره و میافزاید: «حضور قاریان و حافظان زیادی از کشورهای مختلف باعث خواهد شد تا این افراد کارکرد پیام رسان داشته و درصدد خنثیسازی این تبلیغات منفی که در حجم بسیار بالایی هم هست، گام بردارند. حضور این افراد در کشور و مواجه شدن آنها با واقعیات ایران اسلامی باعث خواهد شد تا این واقعیات را همراه خود به کشورهایشان ببرند.»
وی میگوید: «همین امر بیشترین محرک خواهد بود تا جوانان به سمت فعالیتهای قرآنی گرایش پیدا کنند، این امر بزرگترین انگیزه برای تربیت حافظان و قاریان و نیروهای قرآنی و شناساندن توانمندیهای این افراد به جامعه است.»
دکتر افتخاری همچنین درپاسخ به این سوال که خروجی این مسابقات را تاکنون چگونه ارزیابی میکنید و عملکرد سازمان اوقاف و امور خیریه در ترویج فرهنگ قرآنی در جامعه تا چه میزان تاثیرگذار بوده است میگوید: «این سازمان تاکنون اقدامات خوبی انجام داده و نشستهایی که در قالب کمیسیونها و کمیتههای تخصصی انجام گرفته است بسیار مفید بوده است، امیدواریم نشستهایی که برای ارزیابی برنامهها و ارائه پیشنهادها صورت میگیرد امسال بیشتر با حضور مسئولان برگزار شود.»
حضور بانوان در عرصههای قرآنی
خانم معصومه فرزانه دبیر کمیته بانوان سی و دومین دوره مسابقات بینالمللی قرآن و دبیر ششمین همایش بانوان قرآنی هم در گفت و گو با گزارشگر کیهان با اشاره به اینکه این همایش 30 اردیبهشت در سالن اجلاس سران برگزار میشود، در خصوص حضور بانوان در عرصههای قرآنی میگوید: «با پیروزی انقلاب اسلامی فضای مناسبی برای رشد فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی بانوان فراهم شد و بانوان فرهیخته در عرصههای گوناگون فکری، فرهنگی و اجتماعی و حوزههای مختلف قرآنی وارد شدند و امروزه شاهدیم که بانوان هم در رشتههای قرآنی به رقابت میپردازند و استعدادهای خود را به منصه ظهور میرسانند.»
خانم فرزانه میگوید: «بانوان تا کنون توانستهاند در 37 دوره از مسابقات قرآن در سطح کشوری و ملی شرکت کنند و موفق به کسب رتبههای برتر شوند.»
وی با اشاره به اینکه در مسابقات بینالمللی قرآن بیش از 5 دوره همایش بانوان قرآنی را داشتهایم خاطر نشان میکند: «از این رو توانستیم شاهد حضور بانوان نخبه در عرصههای قرآنی باشیم که در این همایش از منتخبین آنها تجلیل به عمل میآید.»
توجه به ظرفیت قرآنی مردم
حجتالاسلام علی محمدی نماینده ولی فقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه نیز با اشاره به رهنمودهای رهبری در مورد توجه به مفاهیم آیات قرآن و برگزاری مسابقات بینالمللی قرآنکریم میگوید: «مسابقات بینالمللی قرآن کریم یکی از برنامهها و دستاوردهای بزرگ فرهنگی کشور است که باید با عزم ملی و مدیریت جهادی برگزار شود.»
حجتالاسلام والمسلمین محمدی تاکید میکند: «کار برای قرآن، این کتاب با عظمت الهی باید با اخلاص و نیت قرب الی الله باشد و در این امر تعریف و تمجید یا توبیخ و بازخواست نباید تاثیرگذار باشد، زیرا این امور در محضر خداوند صورت میگیرد و ارج و پاداش خواهد داشت.»
وی استفاده از ظرفیت سایر دستگاهها و جلب مشارکت جامعه قرآنی را هنر ستاد برگزاری مسابقات بینالمللی قرآن دانسته و تصریح میکند: «هنر جمهوری اسلامی بهره گیری از ظرفیت مردم در برنامههای مختلف است و مقام معظم رهبری نیز فرمودند هر زمان امور کشور به مردم واگذار شده، موفقیتهای بسیاری بدست آمده و در مسابقات بینالمللی قرآن نیز باید از ظرفیت مردم و علاقه مندان قرآن بهره گرفت.»
حجت الاسلام محمدی با بیان اینکه در دعوت از حفاظ و قاریان دیگر کشورها، افراد قوی، برتر، شایسته در شأن مسابقات بینالمللی در اولویت قرار دارند تصریح میکند: «مسابقات بینالمللی قرآن یکی از ابتکارات جمهوری اسلامی است و در صورت مدیریت و مراقبت به فرصت تبدیل میشود و یکی از این مراقبتها، جلوگیری از حاشیهسازیهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی از مسابقات است.»
حل مشکلات مردم با تدبر در قرآن
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه درادامه ضمن ضروری دانستن برگزاری همایش پژوهشهای قرآنی در مراحل شهرستانی، استانی و کشوری میگوید: «پژوهشهای قرآنی باید معطوف به مشکلات جامعه باشد و به مرحله اجرا برسد، پژوهش امری برای تدبر در آیات قرآن است، از این رو سفارش به تدبر فقط به موضوعات فردی باز نمیگردد و باید انسان در مبدأ آفرینش، توحید و معاد تدبر کند».
احیا معارف قرآن
توسعه و ترویج فرهنگ غنی قرآن کریم در سطح ایران ،جهان اسلام ودنیا ومعرفی اهتمام نظام جمهوری اسلامی ایران به برنامههای قرآنی، افزایش تبادل فرهنگی در سایه قرآن در بین مسلمانان جهان و بوجود آوردن زمینه وحدت و بيداري امت اسلامی حول محور قرآن از اصلیترین اهداف برگزاری مسابقات بینالمللی قرآن کریم است.»
حسن ربیعی مدیر کل روابط عمومی و امور بین الملل سازمان اوقاف و امور خیریه با اشاره به مطالب بالا در خصوص نگاهی به سی و یک دوره مسابقات بینالمللی قرآن کریم میگوید: «همچنین آشنا شدن مسلمانان دنیا با تحولات وپیشرفتهای جمهوری اسلامی ایران و کسب تجربه از فعالیتهای قرآنی سایر کشورها، سازمان اوقاف و امور خیریه را واداشته است تا از سال 1360 مبادرت به برگزاری مسابقات بینالمللی قرآن کریم نماید.»
ربیعی خاطر نشان میکند: «امسال كه از سوي رهبر معظم انقلاب اسلامي به سال «دولت و ملت، همدلی و همزبانی» نام گرفته مسابقات قرآني مي تواند زمينه ساز اين حماسه شكوهمند وترویجدهنده معنویت قرآنی باشد.»
وی میافزاید: «نگاهی گذرا به برنامههای متنوع فرهنگی و قرآنی اجرا شده در این 31 دوره نشان میدهد که در حد امکان به موضوع تنوع برنامهها، استفاده مناسب از ظرفیتهای موجود و بهرهبرداری لازم از این فرصت ارزشمند برای ایجاد انس و ارتباط بیشتر آحاد جامعه با زیبایی و آموزهها و هنرهای قرآنی و بهرهمندی از مفاهیم و معارف قرآنی با محوریت دیدگاههای رهبر فرزانه انقلاب توجه شده است. اگرچه وجود برخی کاستیها اجتنابناپذیر است.»