مراتب شکر سالک(سلوک عارفانه)

خواجه عبدالله انصاری برای شکر سه درجه ذکر کرده است. در درجه اول می‌گوید: شکری است که شاکر نسبت به آنچه مورد علاقه او است فقط شاکر است. در درجه دوم شکر نسبت به ناملایمات و مکاره است. در این مرحله از شکر، شاکر اگر به تساوی حالات رسیده باشد (خوب و بد روزگار، دارایی و نداری، موت و حیات نزد او یکسان است) شکرش به اظهار رضا است. و اگر نرسیده باشد شکرش به کظم غیظ و عدم اظهار شکایت است به غیر. درجه سوم شکر فقط برای منعم است و لاغیر. در این مقام شاکر دیده به منعم دوخته نه به نعمت. اگر شاکر به وجه عبودیت به منعم نظر کند، نعمت‌های منعم در نظر او بسیار عظیم است، اگر به وجه عشق و محبت نظر اندازد، بلا و مصیبت در کام او بسیار شیرین است. اگر به وجه جمع بنگرد نه نعمت می‌بیند، نه نقمت. به قول حافظ:
هر چه بیداد و جفا می‌کند آن دلبر ما
همچنان در پی او دل به وفا می‌گردد(1)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- مقامات معنوی، محسن بینا، ج 2، ص 52