مردان نمکی انگل داشتند

تعدادی از متخصصان فرانسوی و استادان دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران برای اولین بار به دنبال تحقیق در مورد انواع آلودگی‌های انگلی موجود در انسان و حیوانات عصر هخامنشیان و ساسانیان، این بار مطالعات خود را در معدن نمک چهرآباد و مردان نمکی انجام دادند که در این پژوهش‌های علمی مشخص شد مردان نمکی آلوده به انگل بوده‌اند.

غلامرضا مولوی عضو هیئت علمی دانشکده بهداشت تهران به مهر گفت: به همت متخصصان انگل‌شناس ایرانی و همکارانمان در دانشگاه بزانسون فرانسه قرار شد بخش انگل‌های انسانی توسط فرانسوی‌ها و انگل‌های حیوانی و زئونوز توسط هیئتی از دانشگاه علوم پزشکی تهران بررسی شود. در این مطالعه مسعود نظام‌آبادی دانشجوی دکتری باستان انگل‌شناسی دانشگاه بزانسون فرانسه و کارشناسان دیگر به این نتیجه رسیدند که مرد نمکی شماره 5 آلوده به تخم تنیا موسوم به کرم کدوی گاوی بوده است.

وی با بیان اینکه احتمال دارد این انگل‌ها از راه گوشت گاو منتقل شده باشند، گفت: گونه‌ای از این کرم نیز می‌تواند از طریق مصرف گوشت خوک به انسان منتقل شود بنابراین با توجه به اینکه مردان نمکی متعلق به دوره تاریخی قبل از اسلام بوده‌اند، احتمال آلودگی آنها به تنیای خوکی نیز وجود دارد.

مولوی گفت: انگل از طریق گوشت کبابی منتقل می‌شود نه گوشتی که با آب جوش پخته شده باشد، بنابراین شاید بتوان گفت که مردان نمکی از موقعیت اجتماعی خوبی برخوردار بوده‌اند چون گوشت کباب می‌خوردند.

وی تصریح کرد: بررسی انگل‌های یافت شده در مردان نمکی می‌تواند تحقیقات را به اینجا برساند که متوجه شویم مردم آن زمان چه الگوی غذایی داشته‌اند، روابط شغلی و اجتماعی آنها به چه صورت بوده و از چه طریقی و چرا انگل به آنها منتقل شده است.

دانشیار انگل‌شناسی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران بیان کرد: در این مطالعات نمی‌توان گفت شدت آلودگی مردان نمکی به انگل چقدر بوده است اما می‌توان حدس زد که همه آنها مبتلا به این انگل بوده‌اند.

وی همچنین درباره تحقیقاتی که گروه ایرانی روی موضوع انگل حیوانات گوشتخوار، علفخواران و جوندگان آن دوره تاریخی انجام داده توضیح داد و به یک مورد کرم زئونوز که از مدفوع فسیل شده سگ‌سانان مربوط به دوره ساسانیان جدا کرده‌اند اشاره کرد.

وی گفت: مدفوع فسیل حیواناتی مثل قاطر و اسب که وظیفه حمل بار را در معدن داشته‌اند پس از حفاری به دست آمده و سال‌یابی در اختیار مطالعات انگل‌شناسی باستانی قرار گرفت و انگل‌هایی از آنها شناسایی شد. در مجموعه آنها انگلی در سگ‌سانان وجود دارد که در واقع جزو کرم‌هایی است که انسان هم به آن مبتلا می‌شود و می‌تواند بین انسان و حیوان در چرخش باشد، با وجود این مطالعات پالئوپارازیتولوژی همچنان بر روی دیگر نمونه‌های سال‌یابی شده در حال انجام است.

وجود انگل در موش‌های هخامنشی

مولوی بیان کرد: معدن چهرآباد زنجان دوره‌های تاریخی متعددی را به خود دیده و در بخش‌هایی از آن نیز لایه‌هایی متعلق به دوره هخامنشیان و ساسانیان وجود دارد. ما نیز در این لایه‌ها کار کرده‌ایم.

مولوی گفت: برخی انگل‌های موجود بین دام و انسان مشترک هستند و قرار شده تا موارد بررسی شده در انگل‌های موجود در موش‌ها و مدفوع موش‌های دوره ساسانیان و هخامنشیان در قالب مقاله چاپ شود.

وی که دارای مدرک phD انگل‌شناسی است گفت: اگر باستان‌شناسان به شی کشف شده در یک تپه خاکی اهمیت می‌دهند انگل‌شناس باستانی به خاکی که در آن شی یا استخوان پیدا شده نیز توجه نشان می‌دهد چون به عنوان مثال با نمونه‌برداری از خاک‌های اطراف لگن و شکم مردان نمکی، امعاء و احشای معده آنها برای شناخت انگل‌های موجود در بدن‌شان مورد بررسی و آزمایش قرار گرفت.

به گفته مولوی انگل‌شناسی باستانی برای اولین بار در معدن چهرآباد زنجان انجام شده و جذابیت آن برای باستان‌شناسان و حتی مردم بسیار زیاد است به گونه‌ای که خیلی از افراد می‌پرسند چطور می‌شود انگل موجود در جسد حیوان یا انسانی که 1700 سال پیش زندگی می‌کرده را تشخیص داد.

وی معتقد است می‌توان روی محوطه تاریخی سیلک کاشان و شهر سوخته نیز کار کرد و از طریق انگل‌شناسی باستانی به نتایج مهم‌تری رسید.

مولوی از توافق‌نامه‌ای میان گروه انگل‌شناسی دانشگاه و پژوهشکده باستان‌شناسی خبر داد و گفت: قرار است اکتشافات گورهای باستانی نیز زیرنظر این کمیته انجام شود.