کیسینجر شوخی نکرده بود!(یادداشت روز)
در کتاب خاطرات اسدالله علم (جلد ۶، صفحه ۴۰۶)، از
رجال مشهور رژیم پهلوی آمده است: «هنری کیسینجر به شوخی به من گفت: دشمنی با آمریکا ممکن است خطرناک باشد اما دوستی با آمریکا مرگبار است.»
عَلَم، این اظهارنظر را صرفاً یک شوخی تلقی کرده است؛ اما این اظهارنظر مقام آمریکایی، نه یک شوخی، بلکه واقعیت و حقیقت محض است. کافیست به تاریخ مراجعه کنیم تا با انبوهی از مصادیق در تأیید این اظهارنظر مواجه شویم.
ما در ادامه فقط به سه نمونه معاصر اشاره میکنیم. وضعیت فعلی سه کشور سوریه، ونزوئلا و اوکراین بهترین گواه این مدعاست؛ کشورهایی که سرانشان بر طبل اعتماد به واشنگتن کوبیدند و امروز مردمانشان تاوان سنگین این خوشبینی را میپردازند.
در ۸ دسامبر ۲۰۲۴ (۱۸ آذر ۱۴۰۳) با سقوط دولت بشار اسد، وضعیت امنیتی، سیاسی و سرزمینی سوریه وارد مرحلهای پیچیده و خطرناک شد. حکومت جدید به سرکردگی «جولانی» تنها بخشهایی از جغرافیای سوریه را زیر پرچم دمشق قرار داد و نتوانست کنترل سرزمینی را به «حاکمیت ملی یکپارچه، امنیت پایدار و انحصار مشروع قدرت مرکزی» تبدیل کند.
در حال حاضر سوریه روی کاغذ یک کشور واحد است، اما در میدان به مجموعهای از حوزههای قدرت تبدیل شده است.
در همین زمینه منابع سوری از حمله گسترده نظامیان
رژیم صهیونیستی به جنوب سوریه و فرار مردم از این مناطق خبر میدهند. صهیونیستها به اراضی کشاورزی مردم سوریه نیز حمله کرده و با شلیک نارنجکهای دودزا، موجب آتشسوزی در این اراضی میشوند.
تحرکات نظامی این رژیم در مناطق حومه غربی دمشق و استان قنیطره نیز افزایش یافته است. استانهای قنیطره و درعا شاهد نفوذهای مکرر نیروهای اسرائیلی هستند که شامل ایجاد ایستهای بازرسی نظامی، بازرسی منازل و بازداشت غیرنظامیان است.
علاوه بر این، وزارت نیروی سوریه نیز از افزایش ساعات جیرهبندی برق در تمام استانها به دلیل کمبود تولید برق خبر داده است.
همچنین بر اساس دادههای رسمی، در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ میلادی دستکم ۱.۴۶۲ نفر در سوریه کشته شدند.
علاوه بر این، دو سال پس از تحولات سیاسی، بحران اقتصادی همچنان ادامه دارد. بسیاری از کارخانهها و واحدهای تولیدی در جریان ناآرامیها غارت شده و از چرخه تولید خارج شدهاند. کاهش شدید درآمدهای ارزی، ناتوانی در واردات مواد اولیه و نبود زیرساختهای لازم، فشار مضاعفی را بر مردم وارد کرده است. بخش عمدهای از تولیدات سوریه پیشتر به کشورهای منطقه صادر میشد، اما اکنون با توقف تولید و تخریب زیرساختها، این ظرفیت از میان رفته و مردم با کمبود کالا و افزایش افسارگسیخته قیمتها مواجهاند.
سازمان ملل متحد گزارش میدهد که حدود چهار نفر از هر پنج سوری زیر خط فقر زندگی میکنند و ۱۵.۶ میلیون نفر نیازمند کمکهای بشردوستانه هستند.
یک نمونه دیگر، ونزوئلا است. ده ماه پس از ربایش و انتقال نیکلاس مادورو به آمریکا، به نوشته واشنگتن پست، ونزوئلا عملاً تحت کنترل آمریکا قرار گرفته است، اما زندگی مردم بهبود نیافته و بحران خدمات عمومی بدتر شده است. مردمی که با شعار «مردم ونزوئلا لایق زندگی بهتری هستند» مورد تجاوز قرار گرفتند و رئیسجمهورشان دزدیده شد، امروز نه آب دارند و نه برق.
نیویورک تایمز تحولات ونزوئلا پس از ربایش مادورو را نمونهای جدید از استعمار و امپریالیسم و از بین رفتن حق حاکمیت دولتها توصیف کرده است. دستکم ۱۲ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ونزوئلا به خزانهداری آمریکا واریز شده و سرنوشت این منابع نامعلوم است. پولیتیکو نوشته در حالی که مردم ونزوئلا درگیر مشکلات گستردهای بودهاند، دیپلماتها و نظامیان آمریکایی مشغول غارت نفت این مردم بودند.
ونزوئلا نهتنها روی آرامش و بهبود معیشت را ندیده، بلکه با قطعیهای روزانه برق تا ۱۶ ساعت در برخی مناطق، تورم سرسامآور سهرقمی و موج اعتراضهای شبانه روبهروست. در برخی مناطق حتی تا ۲۴ ساعت قطعی برق وجود دارد و آب، اینترنت و آنتن تلفن همراه را هم مختل میکند.
درآمد نفتی ونزوئلا به حسابی ویژه تحت کنترل وزارت خزانهداری آمریکا واریز میشود و واشنگتن حتی ذخایر طلای این کشور را هم توقیف کرده است. گزارشهای میدانی نیز نشان میدهد که بیش از نیمی از ونزوئلاییها تقریباً هر روز خاموشیهای برنامهریزینشده را تجربه میکنند و بخش قابلتوجهی از این قطعیها بیش از شش ساعت به طول میانجامد. دولت موقت دلسی رودریگز حتی مجبور شده فصل کریسمس را زودتر آغاز کند؛ اقدامی که به گفته ساکنان، تاریکی خانهها را برطرف نکرده و در برخی شهرها تنها نور شب، همان تزیینات کریسمس است.
نمونه دیگر، اوکراین است. تقریباً دو ماه پیش بود که «ولودیمیر زلنسکی» اعتراف کرد که آمریکا به وی و اوکراین خیانت کرده است. کاخ سفید پیش از این، صورتحساب کمکهای نظامی و مالی خود به کییف را جلوی روی زلنسکی گذاشت. ترامپ با لحنی کاملاً تاجرانه خواستار واگذاری ۵۰ درصد از درآمد منابع معدنی و عناصر کمیاب اوکراین و همچنین حق وتو در صدور مجوزهای استخراج شد؛ باجی سنگین که زلنسکی ناچار به امضا و واگذاری اجباری آن شد تا نشان دهد تکیه به آمریکا، اول از همه ثروت و هویت ملی را به غارت میبرد.
این عاقبت تلخ کشوری است که پس از فروپاشی شوروی، سومین قدرت اتمی جهان بود. اما در سال ۱۹۹۴ با طمع تعهدات امنیتی کاخ سفید و انگلیس، «معاهده بوداپست» را امضا کرد و تسلیحات هستهای خود را تحویل داد تا در مقابل، غرب امنیتش را تضمین کند. خلع سلاحی که با کف و سوت رسانهها و سیاستمداران فریبخورده اوکراین همراه بود، امروزه این کشور را به ویرانهای آسیبپذیر تبدیل کرده است.
همانطور که «یوری کاستنکو» سیاستمدار معروف اوکراینی در کتاب «اوکراین و خلع سلاح هستهای» مینویسد: «همه ما فریب خوردیم و برای معاهده بوداپست دست زدیم، بنابراین همه ما مقصریم. خلع سلاح با کف و سوت ملت و حمایت رسانهای انجام شد، اما اکنون مشخص شده که آن ارزیابیها کاملاً اشتباه بوده است... گویی اوکراین، عراق دوم شده است.»
نتیجه این اعتماد ناشیانه، کارنامهای سیاه با یک میلیون کشته و زخمی، ده میلیون آواره، بیش از دو تریلیون دلار خسارت به زیرساختها و از دست رفتن یکپنجم خاک اوکراین است؛ و این حاصل فرمانبرداری یک سلبریتی دلقک از نسخههای دیکتهشده غرب است.
و اما سخن آخر خطاب به جریان غربگرا در داخل. همانها که چشمشان جنایات آمریکا در ایران در دو جنگ ۱۲ روزه و رمضان را ندید، همانها که هنوز از وضعیت سوریه، اوکراین و ونزوئلا عبرت نگرفتهاند. کیسینجر شوخی نکرده بود؛ او حقیقتی را گفته بود که این جماعت یا نمیخواهند ببینند یا از دیدنش عاجزند.
دوستی با آمریکا مرگبار است، و این مرگ نه یکباره، بلکه تدریجی و خاموش میآید؛ با غارت نفت، با تجزیه خاموش، با باجگیری از یک کشور جنگزده و با خاموشی ممتد برق.
غربگرایان داخلی هنوز نسخه تسلیم میپیچند، در حالی که زلنسکی، جولانی و دلسی رودریگز آینههایی هستند که اگر چشمی برای دیدن باشد، تصویر آینده را نشان میدهند.
مسعود اکبری