تلاش کردیم «ترامپ» را از هیولا به یک دلقک تبدیل کنیم
تصویرروز-
برنامه طنز آیتمی «با عرض معذرت» توانست در دوران پخش خود، با تلفیق سرعت‌عملِ رسانه‌های نوین و در قالب تلویزیونی، رکوردهای کم‌نظیری در جذب مخاطب و بازخوردهای فضای مجازی ثبت کند. سیدرضا حاتمی‌وفا تهیه‌کننده این اثر، در این گفت‌وگو، از چالش‌های عبور از محافظه‌کاری، تنظیم دُزِ نقد با پشتوانه تجربه ژورنالیستی، رکوردشکنی‌ها و پاسخ به انتقادات در پیرامون نحوه هجو و اعتبارزدایی از چهره پوشالی ترامپ
می‌گوید.
***
- امروزه سرعت تولید کلیپ‌های طنز در شبکه‌های اجتماعی بسیار بالاست و رقیب سرسختی برای تلویزیون محسوب می‌شود. با توجه به اینکه بخشی از تیم شما از فضای رسانه‌ای و مجازی می‌آیند، چگونه تلاش کردید تا در «با عرض معذرت» میان سرعت عمل در واکنش به اتفاقات روز و رعایت استانداردها و خطوط قرمز تلویزیون تعادل برقرار کنید؟
یک دلیل اینکه طنز آیتمی را انتخاب کردیم اصلاً همین بود. ما تجربه کار جدی در فضای مجازی داشتیم و می‌دانستیم چه فرمتی در فضای مجازی جواب می‌‌دهد. انتشار و دیده‌شدن در فضای مجازی به اندازه آنتن برای ما مهم است. این را ما مزیت خودمان می‌دانیم. البته این به معنای اینکه روی ترند فضای مجازی جلو برویم نیست. نگاه‌مان این نبود که چون فلان شوخی‌ها در فضای مجازی جواب داده حالا همان‌ها را عیناً بیاوریم در تلویزیون تا جواب بگیریم؛ نه. اتفاقاً روی این قضیه خیلی حساس بودیم که این‌طور نشود. منظور من از توجه به فضای مجازی بیشتر فرم است. قصه‌های کوتاهی که در 5 دقیقه تمام می‌شود و مخاطب می‌تواند در همین مدت کوتاه با داستان آیتم ما همراه شود. یک ویژگی دیگر این مدل نیز همین واکنش سریع بودن آن
است.
ما در آغاز جنگ رمضان سر ضبط بودیم و پروژه متوقف شد. بعد از آتش‌بس سریعاً 20 آیتم دیگرِ اتاق بیضی یا همان ترامپ را با مضامین جنگ رمضان و تنگه هرمز نوشتیم و به تولید رساندیم. بیشترین بازخوردها هم متعلق به همین آیتم‌ها بود. البته این واکنش سریع بودن از کیفیت کار کم نکرد. دکور از قبل موجود بود، شخصیت‌پردازی‌ها نیز از قبل انجام شده بود و ما صرفاً به متن جدید نیاز داشتیم که با توجه به انگیزه نویسنده‌ها برای هجو آن مردک، کار دشواری
نداشتیم.
درخصوص خطوط قرمز هم مسئله خاصی نبود. از تقریباً 180 آیتم فقط دو مورد در پخش به مشکل خورد که در آن دو مورد هم حق با سازمان بود. باقی با حداقل و یا بدون هیچ ادیتی روی آنتن رفت. البته که اسیر محافظه‌کاری هم نشدیم. در این دو فصل در عرصه داخلی خیلی صریح نقدهایمان را بیان کردیم. یک بازخورد من، هم در فصل یک و هم در فصل دو این بود که به ما گفتند شما چطور توانستید این حرف‌ها را با این صراحت بزنید. در این مقوله تجربه ژورنالیستی اعضای تیم هم خیلی کمک کرد. ما یعنی سرپرست نویسنده‌ها، ناظر کیفی و خود بنده در روزنامه‌ها و مجلات و عرصه مستند و... تجربه کار ژورنالیستی داشتیم و خب نقد هم یکی از ارکان ژورنالیسم است و ما سال‌ها با نقد و ملزوماتش سر و کله زده‌ایم. تیم می‌دانست دُز نقد را چگونه باید تنظیم کند تا نقض غرض نشود. شاید البته در نقاطی هم از دست‌مان در رفته باشد ولی انصافاً همه تیم مراقب بودند که به جای درست کردن ابرو، چشمی را کور نکنیم.
- استقبال مردم از برنامه چطور
بوده؟
لااقل در مواردی که برای ما قابل رصد بود، استقبال خوب بود. ما در ایام پخش در سامانه 162 پر بازخوردترین کار نمایشی سازمان بودیم و روابط عمومی سازمان هم چندبار این را اعلام کرد. در همان چند قسمت اول، معاونت فضای مجازی سازمان اعلام کرد که سومین سریال پربیننده در فضای مجازی هستیم. فقط در صفحه اینستاگرام خودمان، بیش از 48 هزار کامنت داشتیم. بیش از 50 میلیون بازدید و 8 میلیون و پانصد هزار مخاطب یونیک هم ویدئوهای ما را دیدند. 200 هزار عضو در اینستاگرام جذب کردیم و در پلتفرم‌ها هم جمعاً 50 هزار مخاطب داشتیم. این آمار برای یک کار نمایشی کم‌نظیر است. این جدای بازدید سایر صفحاتی است که خودشان کار را برش می‌زدند و منتشر می‌کردند. طبق آمار مانیتورینگ ما بیش از 2 هزار و 800 رسانه ریز و درشت محتوای با عرض معذرت را پوشش داده بودند.
- با وجود این استقبال اما برخی از منتقدان و اهالی رسانه نگاهی انتقادی دارند، به‌ویژه درباره نحوه ترسیم ترامپ در قالب کاراکتری با لهجه مشهدی. انتقاد این است که این نوع ترسیم ترامپ، چهره‌ای مظلوم و بامزه از او در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند و واقعیت اهریمنی و ضدبشری ترامپ را کاسته است! پاسخ شما به این انتقاد
چیست؟
به این دغدغه از ابتدا توجه داشتیم و در جلسات درباره آن صحبت کرده بودیم. دلیل اینکه کارکتر به لحاظ فرمی از کارکتر اصلی ترامپ فاصله گرفته هم همین است. لهجه داشتن و برخی از رفتارهای بازیگر ترامپ، نسبتی با کارکتر رئیس‌جمهور آمریکا ندارد. تصمیم کارگردان این بود که بازیگر، کپی کارکتر نباشد صرفاً. این کمک می‌کرد یک فاصله‌ای ایجاد شود. بالاخره ما قصد داشتیم مجموعه‌ای از رفتارها و خصوصیات ترامپ را هجو کنیم و تمرکز ما نیز روی اعتبارزدایی از ژست و فیگوری بود که ترامپ برای ما و جهان می‌گرفت. ترامپ خیلی دوست داشت که ما از او بترسیم و با هر مصاحبه و توییتش بالا و پایین شویم و ما دقیقاً اینجا بود که گفتیم جدای اینکه از ترامپ نباید ترسید، باید هجوش هم کرد. کسی که می‌گوید من پادشاه جهانم و هر کاری می توانم بکنم و همه باید از من بترسند باید بی‌رحمانه هجو شود تا این ابزار از دست او گرفته شود. ترس، ابزار جنگی ترامپ و جبهه کفر است و ما دقیقاً مقابل این تاکتیک ایستادیم. وقتی می‌گوید من شما را به عصر حجر برمی‌گردانم و دنبال ایجاد ترس است ما باید به او جواب تحلیلی بدهیم؟ ابزار ما هجو و طنز است و سعی کردیم کمک کنیم مردم بیش از پیش این دلقک را جدی نگیرند و آن را «هو»
کنند. البته مخاطبان دیگری هم داشتیم که آیتم ترامپ برای آنها کارکرد خودش را داشت. کسانی هستند که ترامپ در ذهن‌شان به‌عنوان یک بیزینس‌من موفق و خودساخته و یک آدم باهوش تثبیت شده و نیمچه هیبتی برای او قائل بودند. خب سعی کردیم با هجو این هیبت را بشکنیم. از این تیپ مخاطب در فضای مجازی زیاد داشتیم. یک مخاطبی هم بود که معتقد بود ترامپ، عموترامپ است و می‌خواهد بیاید او را نجات دهد. ما از اینها کم فحش نخوردیم! می‌رفتند در دایرکت بازیگران و آنها را می‌ترساندند. خب سعی کردیم با کارمان حال اینها را هم حسابی بگیریم!
در کل ما سعی کردیم رذالت و خباثت رئیس یک قدرت سیاسی نظامی را در قالب یک احمق بازنده نشان دهیم. برخی می‌گفتند کارکتر شما ایجاد سمپاتی می‌کند اما ویژگی مثبتی در ترامپِ با عرض معذرت وجود ندارد که مخاطب با آن احساس سمپاتی کند. یک کارکتر خودشیفته، هَوَل، قمارباز، دمدمی‌مزاج و کاسب جایی برای دوست داشته‌شدن ندارد. در انبوه بازخوردهایی که از مخاطب داشتیم هم، چنین بازخوردهایی نداشتیم. حالا قطعاً بی‌اشکال هم نبودیم. دغدغه دوستان واقعاً محترم است و می‌دانیم که از سر دلسوزی بیان شده. ما نیز مدام در حال گفت‌وگو با اهل فن هستیم تا اگر کارمان نقصی دارد در ادامه حلش
کنیم.