یک بام و دو هوای مدعیان اصلاحات درباره دبیر شورای عالی امنیت ملی
مدتی است که سرلشکر محسن رضایی سکان شعام را به دست گرفته و اهالی رسانه نیز با رصد لحظه‌به‌لحظه، گفتار و رفتار دبیر جدید را زیر نظر دارند؛ در همین حال، روزنامه «سازندگی» و «ابتکار» با دو رویکرد متفاوت، ظرفیت، توانمندی و سابقه فرمانده پیشین سپاه را روی ترازو
گذاشتند.
انتصاب سرلشکر محسن رضایی به عنوان دبیر شعام در شرایطی که کشور با چالش‌های امنیتی و دیپلماتیک روبه‌رو بود، بیش از گذشته در کانون توجه رسانه‌های داخلی و خارجی قرار گرفت؛ در چنین فضائی حسین مرعشی، دبیرکل حزب اشرافی کارگزاران طی سرمقاله‌ای با تیتر «فرصت طلایی»، مشغول عیارسنجی دبیر شورای‌عالی امنیت ملی شد.
او نوشت: «باید به جایگاه آقای رضایی توجه کرد. درست است که هم رئیس‌جمهور از ایشان حمایت و با ایشان همراهی می‌کند و هم فرماندهان نظامی و مسئولان سپاه با آقای رضایی همراه هستند، اما باید توجه داشت که انتخاب ایشان به‌عنوان عضو و دبیر شورای عالی امنیت ملی، در یک فرآیند تصمیم‌گیری جمعی شکل نگرفته، بلکه تصمیم شخص رهبری بوده و طبیعتاً مورد وثوق ایشان نیز هستند».
مرعشی در این سرمقاله به کارنامه پربار رضایی اشاره کرد؛ اما تأیید او را منوط و مشروط به فعالیت و کارآمدی کنونی دانست و تاکید کرد: «ایشان سابقه فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوران جنگ و در دوره امام(ره) را دارند و پس از تغییر مسئولیت و پایان دوره فرماندهی، جز فعالیت‌های دانشگاهی و تحصیل در رشته اقتصاد، در بخش‌های مختلف سیاسی زندگی‌شان، برگ موفق و مهم دومی نداشته‌اند...اگر ایشان بتواند، مذاکرات را به نتیجه برساند و از طریق این مذاکرات، ایران و جهان را از جنگ سوم دور کند یا اگر در این زمینه توفیقی حاصل نشد و آمریکایی‌ها دست به شرارت‌های احتمالی زدند، بتواند در پاسخ به این اقدامات، از کیان کشور دفاع کند و به‌ویژه از زیرساخت‌ها و نیازهای اصلی کشور محافظت کند، به موفقیتی بزرگ دست یافته است».
وی ادامه داد: «در صورت ورود کشور به عرصه دفاعی و مواجهه با هزینه‌های جنگ سوم، آقای رضایی باید تلاش کند این هزینه‌ها را برای مردم به حداقل برساند. این یک فرصت طلایی برای آقای رضایی است تا بتواند دومین برگ موفق زندگی خود را رقم بزند و طبیعتاً چنین موفقیتی می‌تواند، زمینه‌ساز موفقیت‌های بعدی ایشان در آینده نیز باشد».
به اعتقاد مرعشی، اعتماد رهبری، همراهی رئیس‌جمهور و حمایت فرماندهان نظامی، سرمایه سیاسی و پشتوانه مهم محسن رضایی در مسئولیت جدید محسوب می‌شود. سابقه فرماندهی او در جنگ 8 ساله نیز تجربه‌ای تاریخی و قابل توجه به شمار می‌رود؛ با این حال، نمی‌توان با اتکا به این سوابق، درباره توانمندی کنونی او قضاوت کرد؛ به عبارتی دیگر کارنامه رضایی مهر تأییدی بر توانمندی او در گذشته است.
از نگاه مرعشی، تایید رضایی منوط به آزمون و نتیجه آزمون وابسته به حاصل مذاکرات یا فرجام جنگ است؛ یعنی عیار او نه با سوابق گذشته، بلکه با عملکرد او در مسئولیت جدید محک خواهد خورد.
برخلاف مرعشی، محمدعلی وکیلی، مدیر مسئول روزنامه «ابتکار» معتقد است که محسن رضایی در جایگاه اصلی خود قرار گرفته و ظرفیت خوبی برای حضور در این سِمت دارد.
وکیلی روز شنبه (16 آبان 1405) ذیل تیتر «آدم‌ها در جایگاه خودشان معنا پیدا می‌کنند!» نوشت: «آدم‌ها را همیشه نمی‌توان با گذشته‌شان داوری کرد، گاهی باید منتظر ماند تا در جایگاه واقعی خود قرار بگیرند. بسیاری از ظرفیت‌های انسانی تا زمانی که با موقعیت مناسب مواجه نشوند، پنهان می‌مانند و بسیاری برعکس به دلیل حضور در جایگاه غیرمتناسب خود، تبدیل به تهدید و فرصت‌سوز می‌شوند. نمونه قابل تأمل این گزاره، حضور آقای محسن رضایی در جایگاه دبیری شورای عالی امنیت ملی است. محسن رضایی، اگرچه در میانه جنگ به این مسئولیت رسید، اما توانسته است به‌سرعت با اقتضائات آن سازگار شود و تصویری متفاوت از خود به نمایش بگذارد».
وی ادامه داد: «دیدار او با ولادیمیر پوتین، از این منظر نمونه قابل توجهی است. نحوه مواجهه، احوالپرسی و زبان بدن او در این دیدار، برای مخاطب ایرانی صرفاً یک تصویر تشریفاتی نبود بلکه به‌عنوان نشانه‌ای از اعتماد به نفس و تسلط یک مقام ایرانی در مواجهه با یکی از قدرتمندترین رهبران جهان تعبیر می‌شود».
وکیلی تاکید کرد: «آنچه از تجربه حضور محسن رضایی در دبیری شورای عالی امنیت ملی می‌توان آموخت، فراتر از ارزیابی یک شخصیت سیاسی است. این تجربه یادآوری می‌کند که گاهی مشکل، کمبود آدم‌های توانمند نیست؛ بلکه قرار نگرفتن آنان در جایگاه متناسب با ظرفیت‌هایشان است. نظام‌های سیاسی اگر بتوانند میان شخصیت، تجربه، تخصص و مسئولیت تناسب برقرار کنند، نه‌تنها از ظرفیت‌های پنهان افراد بهره می‌گیرند، بلکه امکان بازسازی اعتماد عمومی به مدیریت سیاسی را نیز فراهم می‌آورند».
این دو یادداشت تقابل نگاه «نتیجه‌محور» و «تناسب‌محور» است؛ دبیرکل کارگزاران در متن خود ضمن اشاره به سوابق دبیر جدید شعام، کارآمدی و تایید وی را منوط به مدیریت بحران و نتیجه مثبت مذاکرات می‌کند؛ درحالی که وکیلی برای داوری و قضاوت به تناسب جایگاه و توانمندی فرد اشاره کرده و نتیجه را متاثر از فراز و فرود حوادث می‌داند.
به هر حال، فصل مشترک و تلاقی این دو نگاه، سابقه روشن و پربار رضایی در سال‌های نه چندان دور دفاع مقدس است؛ سابقه‌ای که بدون شک یکی از معیارهای انتخاب او برای حضور در جایگاه جدید دبیر است.