دیکتاتوری و انتقام رسانه از مخاطب
عزیزالله محمدی(امتدادجو)
رسانه امروز موجودیت و نقشی فراتر از واقعیت خودش را به خودش اختصاص داده و به‌طور عملی تبدیل به یک کارفرما برای مخاطب شده است که دستور می‌دهد تا هر مخاطبی به چه میزان و چگونه زمان و ذهن و روح خودش را در اختیار او قرار بدهد.
به‌طور عملی رسانه‌های ماهواره‌محور و شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی با انحصار و انتشار دیتا، انسان امروز را به بردگی گرفته‌اند و با ایجاد سرریز اطلاعات کاذب و واقعی می‌کوشند تا نوعی دیکتاتوری پنهان را برای نسل امروز بشر به‌کار بگیرند و اگر جوامعی عاری از تفکر و اندیشه و هویت و فرهنگ باشند؛ بیشترین آسیب و دیکتاتوری را از صاحبان رسانه دریافت می‌کنند.
در واقع رسانه‌های امروزی گویا در حال انتقام عدم کشف خود در دوران گذشته از نسل بشر تا به امروز در عصر دانش و تکنولوژی و فن‌آوری هستند و چنان شئون و وجوه همه‌جانبه زندگی انسان را دراختیار گرفته‌اند که انسان مجال تعمق و اندیشه و... را از دست داده است و تنها در صرفه «اقتصادِ توجه» و «اقتصادِ معاش» به سر می‌برد.
فرهنگ و هنر تعالی بخش در تکثر رسانه‌هایی که ذیل زیست جهانی در بستر رسانه به‌وجود آمده، آسیب پذیرترین میراث بشر است که روزبهروز ابتذال و اقتصاد، بیشتر دامن آن را با وجود «رسانه‌زده» شدن می‌گیرد.
آفت «رسانه‌زدگی» به‌ویژه نزد نسل جوان و در جوامع هدفی مثل ایران که صاحبان فناوری و سکوی‌های اجتماعی مثل اینستاگرام و یا شبکه‌های فارسی‌زبان معاند و رسانه‌های سلطه، هدفمند و از روی امراض و غرایض سیاسی به سمت آن هجوم می‌آورند؛ با القای سواد سطحی و کم‌عمق، آگاهی‌پنداری را در مخاطب به وجود می‌آورند و با «استعلا‌بخشی» به داشته‌های اندک مخاطب سعی می‌کنند او را مستغنی از دانستن و مطالعه کنند.
آنتونیو گرامشی متفکر برجسته ایتالیایی می‌گوید: «در تاریخ فرهنگ نباید از ادبیات تجاری غافل شد. زیرا موفقیت فلان کتاب از ادبیات تجاری نشان می‌دهد که «فلسفه عصر» کدام است. یعنی چه احساس‌ها و جهان‌بینی‌های بر توده‌های ساکت تسلط دارد.»
در زمان ما به واسطه سیطره همه‌جانبه تلویزیون، سینما، اینترنت و ماهواره، این مسئله را نه فقط در ادبیات تجاری بلکه بیشتر باید در سریال‌ها و فیلم‌های پربیننده و صفحات پربازدید بلاگرهای یوتیوب و اینستاگرام جست‌وجو کرد.
با این توصیف و با نگاهی به حوزه فرهنگ و ادبیات و تأثیرات آن بر مخاطب در مدیوم جهانی و داخلی باید پرسید؛ پرفروش‌ترین سریال‌های جهانی و داخلی کدام است؟ پرفروش‌ترین کتاب‌ها و رمان‌ها و داستان‌های جهان کدام است؟
چه کسانی نوبل ادبیات می‌گیرند؟ موسیقی محبوب چیست؟ فیلم‌های سینمایی محبوب کدام هستند؟ پربازدیدترین صفحات مجازی چه محتوایی ارائه می‌دهند؟ تئاتر فاخر یعنی چه؟ و همه این‌ها نشانگر روح عصر ما و فلسفه عصر ما و احساس‌ها و جهان‌بینی‌های حاکم بر جهان رسانه‌ای عصر ما و حقیقت عصر ماست.
توجه به ذائقه‌های جنسی و تسخیر ذهن و روح مخاطب و یا برجسته‌سازی مشکلات طبیعی روند زندگی و ایجاد ناامیدی و یأس درخصوص ادامه زندگی و تشویق به تلذذ در هر صورتِ ممکن با مصرف‌گرایی، صورت و ساختار تشکیل‌دهنده رسانه‌ای شده است که امروز داعیه‌دار ایجاد فرهنگ جهانی در بستر جوامع هستند و برای بی‌نهایت‌بار تأکید می‌کنیم که ایران، قطعاً تنها جامعه‌ای است که بیشترین بمباران رسانه‌ای و سیاه‌نمایی علیه آن از طریق عناد ورزی‌های سیاسی و فرهنگی وجود دارد.
توجه به وجود طبیعی و جنسی و تحریک این غرایز در قالب تکنیک «لنگر عاطفی» حربه و روش پیش برنده برای جلب مخاطب و همین‌طور تقویت درآمدزایی این رسانه‌هاست که دست به تولید هر نوع محتوایی می‌زنند.
با شناختی که از این رسانه‌ها به وجود آمده دیگر جای این سؤال نیست که چرا سینما و یا تئاتر دچار ابتذال است و یا چرا توجه به صنعت پورن در جهان روزبهروز در حال افزایش است؛ چون این موارد در ژانر خود هم آوانگارد است هم پول‌ساز و هم شهوت دیده مخاطب را به‌طور کامل پوشش می‌دهد و دقیقاً او را مسخ کرده و در اختیار قرار می‌دهد.
چند سال قبل ویدئویی ضداخلاقی از یک بازیگر در ایران پخش شد؛ به بهانه همان فیلم، هم به جایزه جشنواره کن رسید و هم در جایگاه یک فعال سیاسی و اجتماعی قرار گرفت؛ این حقیقت و پشت‌پرده رسانه‌ها و فستیوال‌های جهانی است که علاوه‌بر حمایت از رذایل اخلاقی، سیاه‌نمایی در ایران را نیز انعکاس می‌دهند.
توجه به شوخی‌های جنسی در سینما و نمایش خانگی و روی صحنه تئاتر که گزیده آنها به‌عنوان تبلیغ در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود؛ امروز تحت عنوان یک رسانه هنر‌محور نیاز به نشانه‌شناسی اجتماعی و هنری و فرهنگی دارد که تعمداً ما در آن شاهد بروز پدیده زدودن حیا و تغییر ذائقه مخاطب با تقلیل به موارد جنسی هستیم.
بر همین اساس مسلّم است که تعمد برخی نویسندگان و سینماگران و خوانندگان ایران به «پورن کلامی» دلایل مختلفی دارد که از مهم‌ترین آن (گدایی جایزه از جشنواره‌های غرب، پوشاندن بی‌هنری و فروش ابتذال به جای هنر در قالب آوانگاردیسم اجتماعی، علاقه مخاطبی که ذائقه فرهنگی او با اینترنشنال و منوتو کوک شده است، کسب منابع مالی و...)
شاید شما الان با خود بگویید که من نگارنده کمی دچار پریشان‌گویی شده‌ام و از هر در این فرهنگ و رسانه سخنی می‌گویم؛ اما تصویر روشنی از آنچه در حال اتفاق است در مقابل چشمان و ادراک ما هست که به هر سوی و به هر گذر فرهنگ و هنر و رسانه پا می‌گذاریم درد ابتذال را در همان نقطه احساس می‌کنیم.
در این سال‌ها عمده موسیقی جدید پاپ و رپ (نویزهای گوشخراش) و برخی داستان‌های زرد و فیلم و موسیقی به اصطلاح زیرزمینی از چنین وضعیتی استفاده کرده و زباله‌های خود را به نام اثر هنری به خورد جامعه می‌دهند.
عجیب‌ترین و مخوف‌ترین نوع دیکتاتوری که در تاریخ بشر صورت اجرائی به خود گرفته است نه دیکتاتوری چنگیز و ناپلئون و ایوان مخوف و هیچ فرد دیگری، بلکه دقیقاً همین دیکتاتوری است که امروز توسط «رسانه‌ها» بر روح و روان و جسم انسان‌ها و جوامع تحمیل می‌شود.
دوستی داشتم که در پی درک این درد رسانه‌زدگی و تلذذ خواهی بی‌حد می‌گفت: «دیکتاتوری کلاسیک، زورگویی عریان و کاملاً ملموس و مستقیم بود؛ اما دیکتاتوری رسانه مستقیم شکنجه نمی‌کند؛ بلکه کاری می‌کند که طرف خود به شکنجه‌گر روح و روان خود تبدیل بشود.»
در واقع تلويزيون و اینستاگرام و توئیتر و امثالهم قدرت‌های حاکمه این استبداد هستند و كسانى كه هر روز چندین ساعت اینستاگرام اسکرول می‌کنند و یا تلويزيون نگاه کرده یا مخاطب شبکه‌های اجتماعی هستند، قربانى این استبدادند.
رسانه امروز این قدرت را دارد که جماعت و ملتی را از خود متنفر کند و جماعتی دیگر را به رقاصی و شادی در مراسم ترحیم دوستان و نزدیکان خود وادار نماید!
مراسم تشییع و ختم آقای حمید علیدوستی را ببینیم! در این مراسم به‌رغم توصیه‌های که قبلاً برای (تشییع و تدفین) بعضی‌ها (قربانیان حوادث 18 و 19 دی) صورت گرفته بود؛ فارغ از پوشش و ظاهر حاضرین، سعی شد؛ حداقل ظواهر حرمت متوفی با اداب خاص متعارف رعایت شود؛ اما عجب است که مخاطبین بعضی از حاضرین در این مراسم که تحت عنوان سلبریتی شناخته می‌شوند؛ در طی وقایع اجتماعی سال گذشته دست به اقداماتی در مراسم تشییع و تدفین و ختم عزیزان خود زدند که عقل از درک آن متحیر و می‌خواهد گریبان چاک دهد از این همه...