محبت علی(ع) و جاذبه‌هایش
از بزرگ‌ترین امتیازات شیعه بر سایر مذاهب این است که پایه و زیربنای اصلی آن محبت است. از زمان شخص نبی اکرم که این مذهب پایه‌گذاری شده است زمزمه محبت و دوستی بوده است. آنجا که در سخن رسول اکرم جمله «علی و شیعته هم الفائزون» (1) را می‌شنویم، گروهی را در گرد علی می‌بینیم که شیفته او و گرم او و مجذوب او می‌باشند. از این‌رو تشیع، مذهب عشق و شیفتگی است. تولای آن حضرت مکتب عشق و محبت است. عنصر محبت در تشیع دخالت تام دارد.
تاریخ تشیع با نام یک سلسله از شیفتگان و شیدایان و جانبازان سر از پا نشناخته توأم است.
علی همان کسی است که در عین اینکه بر افرادی حد الهی جاری می‌ساخت و آنها را تازیانه می‌زد و احیاناً طبق مقررات شرعی دست یکی از آنها را می‌برید، بازهم از او رو بر نمی‌تافتند و از محبتشان چیزی کاسته نمی‌شد. او خود می‌فرماید: «لو ضربت خیشوم‌المؤمن بسیفی هذا علی ان یبغضنی ما ابغضنی، ولو صببت‌الدنیا بجماتها علی‌المنافق علی ان یحبنی ما أحبنی، و ذلک انه قضی فانقضی علی لسان النبی‌الامی انه قال: یا علی لا یبغضک مؤمن، و لا یحبک منافق»؛ اگر با این شمشیرم بینی مؤمن را بزنم که با من دشمن شود، هرگز دشمنی نخواهد کرد و اگر همه دنیا را بر سر منافق بریزم که مرا دوست بدارد هرگز مرا دوست نخواهد داشت، زیرا که این در گذشته و بر زبان پیغمبر امی جاری گشته که گفت: یا علی! مؤمن، تو را دشمن ندارد و منافق تو را دوست نمی‌دارد .»(2)
علی(ع) ، مقیاس سنجش فطرت‌ها
علی مقیاس و میزانی است برای سنجش فطرت‌ها و سرشت‌ها . آن که فطرتی سالم و سرشتی پاک دارد از وی نمی‌رنجد ولو اینکه شمشیرش بر او فرود آید و آن که فطرتی آلوده دارد به او علاقه‌مند نگردد ولو اینکه احسانش کند، چون علی جز تجسم حقیقت چیزی نیست. مردی است از دوستان امیرالمؤمنین، با فضیلت و با ایمان. متأسفانه از وی لغزشی انجام گرفت و بایست حد بر وی جاری گردد.
امیرالمؤمنین پنجه راستش را برید. آن را به دست چپ گرفت. قطرات خون می‌چکید و او می‌رفت. ابن الکواء خارجی آشوبگر، خواست از این جریان به نفع حزب خود و علیه علی استفاده کند، با قیافه‌ای ترحم‌آمیز جلو رفت و گفت: دستت را کی برید؟ گفت: «قطع یمینی سید‌الوصیین و قائد‌الغر‌المحجلین و اولی‌الناس بالمؤمنین علی بن ابی‌طالب، امام‌الهدی... السابق الی جنات النعیم، مصادم الابطال، المنتقم من الجهال، معطی الزکاش... الهادی الی الرشاد و الناطق بالسداد، شجاع مکی، جحجاح وفی... ؛ پنجه‌ام را برید سید جانشینان پیامبران، پیشوای سفید‌رویان قیامت، ذی‌حق‌ترین مردم نسبت به مؤمنان، علی بن ابی طالب، امام هدایت... پیشتاز نعمت‌های بهشت، مبارز شجاعان، انتقام‌گیرنده از جهالت پیشگان ، بخشنده زکات... رهبر راه رشد و کمال ، گوینده گفتار راستین و صواب، شجاع مکی و بزرگوار با وفا.»(3)ابن الکواء گفت: وای بر تو ! دستت را می‌برد و این‌چنین ثنایش می‌گویی؟! گفت: چرا ثنایش نگویم و حال اینکه دوستی‌اش با گوشت و خونم درآمیخته است! به خدا سوگند که نبرید دستم را جز به حقی که خداوند قرار داده است. این عشق‌ها و علاقه‌ها که ما این‌چنین در تاریخ علی و یاران وی می‌بینیم ما را به مسئله محبت و عشق و آثار آن می‌کشاند .
استاد مطهری، جاذبه و دافعه علی، ج: 1 ص45
پانوشت‌ها:
1. جلال‌الدین سیوطی در الدر‌المنثور در ذیل آیة 7 سوره بینه از ابن عساکر از جابر بن عبدالله انصاری نقل می‌کند که گفت در محضر پیغمبر بودیم که علی نیز به محضرش می‌آمد. حضرت فرمودند: «و الذی نفسی بیده ان هذا و شیعته هم الفائزون یوم القیامه»؛ سوگند به آن کسی که جانم در دست اوست، این مرد و شیعیان او در روز قیامت رستگاراند.
مناوی در کنوز‌الحقایق به دو روایت نقل می‌کند و هیثمی در مجمع‌الزوائد و ابن حجر در الصواعق المحرقة همین مضمون را با کیفیتی دیگر نقل می‌کنند.
2. نهج‌البلاغه، حکمت. 42.
3. بحار‌الانوار، ج 40، ص ص281 - 282، چاپ جدید ؛ التفسیر‌الکبیر فخر رازی، ذیل آیه9 سوره کهف.