ابوظبی، میزبان مذاکراتی که از پیش شکست خورده است
سرویس خارجی-
نشست 2 روزه آمریکا، روسیه و اوکراین در ابوظبی با هدف پایان دادن به جنگ اوکراین امروز در حالی به کار خود پایان می‌دهد که کارشناسان بر این باورند، این نشست از پیش شکست خورده است و بعید است که با توجه به اختلافات گسترده و جدی طرفین به نتیجه ملموسی برسد.
1722 روز(4 سال و 8 ماه و 16 روز) از جنگ اوکراین می‌گذرد. جنگی که طی آن ده‌ها هزار نفر کشته، صدها هزار تن زخمی و میلیون‌ها اوکراینی آواره شده‌اند؛ گزارش منابعی غربی نشان می‌دهد که بسیاری از مناطق اوکراین تقریباً نابود شده و قبرستان‌های این کشور دیگر جایی برای دفن اجساد ندارد. برخی از کارشناسان رئالیست، ریشه‌های جنگ کنونی را «اشتباه اوکراین در تقابل با همسایه قدرتمند خود و تلاش برای تضمین امنیت خود با عضویت در ناتو» می‌دانند. به گفته آنها کشورها قادر به تغییر همسایگان خود نیستند و زمانی که کشور کوچکی با یک کشور بسیار بزرگ و قدرتمند همسایه است عاقلانه نیست که با آن وارد تنش‌های سیاسی و نظامی شده و آن را تحریک کند. در واقع اوکراین فریب آمریکا را خورد و زمانی که جنگ شروع شد علی‌رغم وعده حمایت گسترده‌ای که دریافت کرد، در مقابل ماشین جنگی روسیه تنها ماند و غیر از پول و تسلیحات حمایت دیگری دریافت نکرد؛ همین مقدار حمایت نیز طی نزدیک به دو سال گذشته و با بازگشت ترامپ به کاخ سفید به شدت کاهش پیدا کرده است. در طول نزدیک به 5 سال گذشته نشست‌های متعددی برای پایان جنگ و برقراری آتش‌بس بین دو طرف با میانجیگری کشورهای مختلف انجام شده است اما همه این تلاش‌ها شکست خورده است. ترامپ مدعی بود که به محض استقرار مجدد در کاخ سفید صرفاً با یک تلفن این جنگ را خاتمه خواهد داد اما حالا نزدیک به 2 سال از زمانی که قرار بود وی تلفن را بردارد و به جنگ خاتمه دهد می‌گذرد.
ابوظبی
دیروز سه‌شنبه(19 آبان) هم مذاکرات روسیه و اوکراین با میانجیگری آمریکا پشت درهای بسته در امارات آغاز شد. شهر ابوظبی پیش‌ازاین نیز دو نوبت در بهمن ۱۴۰۴ میزبان نشست‌های سه‌جانبه حل‌وفصل مناقشه اوکراین بود اما هیچ یک از این نشست‌ها به نتیجه نرسید. به گزارش ایرنا به نقل از رسانه‌های منطقه «استیو ویتکاف» فرستاده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا، «جرد کوشنر» داماد ترامپ و مذاکره‌کننده دیگر آمریکا؛ ژنرال «الکسوس‌گرینکویچ» فرمانده نیروهای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در اروپا و عبدالله بن زاید آل نهیان وزیر امور خارجه امارات متحده عربی، در زمان آغاز مذاکرات در ابوظبی بر سر میز مذاکره حضور داشتند، مذاکراتی که قرار است امروز چهارشنبه نیز ادامه یابد. از طرف روسیه نیز مدینسکی دستیار رئیس‌جمهور، ریاست هیئت را برعهده دارد. نخستین بار سرگئی ریابکوف معاون وزیر امور خارجه روسیه به اعضای این هیئت مذاکره‌کننده پیوسته است. میخائیل گالوزین دیگر معاون وزارت خارجه و ایگور کاستیاکف رئیس سازمان اطلاعات نظامی نیز در این هیئت حضور دارند. یوری ژیگارلوفسکی معاون عملیات ستاد کل نیروهای مسلح روسیه هم برای اولین بار در این مذاکرات شرکت کرده است. هیئت اوکراین هم به ریاست «رستم عمروف» رئیس سرویس اطلاعات خارجی این کشور، اعزام شده است. «کریلو بودانوف»، رئیس دفتر ریاست‌جمهوری اوکراین، «سرگئی کیسلیتسیا»، معاون اول دفتر ریاست‌جمهوری، «وادیم اسکبیتسکی»، معاون اداره اطلاعات نظامی وزارت دفاع و «داوید آراخامیا»، رئیس فراکسیون حزب حاکم در پارلمان اوکراین، دیگر اعضای این هیئت هستند. در همین حال، تارنمای نشریه «پولیتیکو» از حضور نمایندگان چهار کشور اروپایی در حاشیه نشست سه‌جانبه در ابوظبی خبر داده است؛ هرچند این افراد در میز مذاکره حضور نخواهند داشت.
موضوعات چالشی
مذاکرات سه‌جانبه روسیه، آمریکا و اوکراین در ابوظبی در حالی برگزار می‌شود که تضمین‌های امنیتی، اختلافات سرزمینی و نقش اروپا در نظم امنیتی پس از جنگ، از مهم‌ترین محورهای گفت‌وگوهاست. پیش‌تر دیمیتری پسکوف سخنگوی کرملین اعلام کرده بود که تمرکز مذاکرات در ابوظبی بر موضوع «تضمین‌های امنیتی» خواهد بود. یک منبع در تیم مذاکره‌کننده روسیه گفت: مذاکرات سه‌جانبه در ابوظبی به موضوع ایجاد یک نظام امنیتی جدید در سطح قاره برای دوران پس از درگیری خواهد پرداخت. به گفته این منبع، حل‌وفصل وضعیت اوکراین- که خود مسئله‌ای حیاتی است- تنها بخشی از این گفت‌وگوی گسترده‌تر محسوب می‌شود و در واقع در ذیل هدف اصلی قرار می‌گیرد: ایجاد یک ساختار امنیتی جامع و تجزیه‌ناپذیر برای کل قاره
به گفته کارشناسان انتظار نمی‌رود این دور از مذاکرات به توافق نهائی منجر شود و هدف اصلی آن، روشن شدن اختلافات باقی‌مانده و ترسیم چارچوبی برای ادامه گفت‌وگوهاست. به گزارش فارس نکته محوری این مذاکرات، تلاش برای پیشبرد همزمان دو پرونده به‌هم‌پیوسته است: تعیین تکلیف مناطق مورد اختلاف و ارائه تضمین‌های امنیتی به اوکراین در دوران پس از جنگ. بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره دستور کار مذاکرات، موضوعات دیگری از جمله توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی، امنیت کشتیرانی در دریای سیاه و مسیر انتقال غلات، مسائل انسانی و تبادل اسرا نیز مطرح خواهند شد.
بر اساس گزارش‌ها یکی از مهم‌ترین موضوعات مذاکرات، ارائه تضمین‌های امنیتی به اوکراین برای دوران پس از جنگ است. مقام‌های آمریکایی در نشست توجیهی با خبرنگاران پیش از مذاکرات اعلام کرده‌اند که واشنگتن از روسیه می‌خواهد با ترتیباتی موافقت کند که سطحی از حمایت امنیتی مشابه مواد ۴ و ۵ پیمان ناتو را برای اوکراین فراهم کند. ماده ۴ پیمان ناتو اعضا را ملزم می‌کند در صورت تهدید امنیتی، با یکدیگر مشورت کنند و ماده ۵ نیز حمله مسلحانه به یک عضو را حمله به همه اعضا تلقی می‌کند. با این حال، هرگونه تعهد مستقیم آمریکا در این زمینه نهایتاً به تصمیم «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا بستگی خواهد داشت. مقام‌های آمریکایی همچنین تأکید کرده‌اند که اروپا باید بخش عمده هزینه‌های مربوط به تضمین‌های امنیتی و ترتیبات پس از جنگ را برعهده بگیرد. «ولودیمیر زلنسکی» رئیس‌جمهور اوکراین پیش‌تر اعلام کرده بود که اوکراین و متحدان غربی‌اش درباره تضمین‌هایی مشابه ماده ۵ ناتو گفت‌وگو کرده‌اند؛ تضمین‌هایی که باید مشخص کنند در صورت حمله مجدد روسیه، کشورهای حامی اوکراین چه اقدامی، با چه امکاناتی و در چه زمانی انجام خواهند داد. در مقابل، روسیه نیز خواهان دریافت تضمین‌های امنیتی است و با عضویت اوکراین در ناتو و استقرار نیروهای نظامی کشورهای اروپایی در خاک این کشور مخالفت می‌کند. کرملین همچنین هشدار داده است که نیروهای اروپایی مستقر در اوکراین را اهداف مشروع نظامی تلقی خواهد کرد.
مسئله سرزمین نیز همچنان یکی از دشوارترین موانع دستیابی به توافق است. روسیه همچنان خواهان الحاق کامل منطقه دونتسک است. این درحالی است که موضع اوکراین حفظ خطوط فعلی تماس و مخالفت با واگذاری مناطقی است که روسیه نتوانسته در میدان نبرد تصرف کند. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، «ولادیمیر پوتین» خواهان عقب‌نشینی نیروهای اوکراینی از چهار منطقه‌ای است که روسیه در سال ۲۰۲۲ به خاک خود ملحق کرد، اما هنوز کنترل کامل آنها را در اختیار ندارد. مسکو همچنین خواهان کنار گذاشتن تلاش اوکراین برای عضویت در ناتو و اعمال محدودیت‌هایی بر توان نظامی این کشور است. در مقابل، کی‌یف با واگذاری داوطلبانه سرزمین‌ها و پذیرش محدودیت‌های نظامی مخالفت کرده و آتش‌بس فوری را نخستین گام برای آغاز مذاکرات جامع‌تر می‌داند. با توجه به این اختلاف‌نظرهای جدی بعید به نظر می‌رسد که از نشست ابوظبی توافق نهائی صلح یا آتش‌بس بیرون بیاید.