حضرت فاطمه(س) و دغدغه حجاب
دین اسلام، آخرین دین الهی است و تا پایان جهان، آموزه‌های آن باید به عنوان مبنای عقیده و عمل انسان‌ها قرار بگیرد. از سوی دیگر چون این دین کامل‌ترین دین است؛ پس کامل‌ترین احکام و معارف را در زمینه‌های مختلف عرضه کرده است. حجاب به عنوان یکی از معارف اسلامی، در آیات و روایات دارای نظام و اصول کلی و ثابتی است.
معصومان(ع) از جمله حضرت فاطمه(س) توصیه‌هایی در این زمینه دارند که می‌تواند الگو و راهکار مناسب برای بانوان باشد، در ادامه برخی از روایاتی که دیدگاه و سخنان این بانوی بزرگوار در مورد حجاب را بیان می‌کند ارائه خواهد شد.
1. قرار نگرفتن در دید نامحرم
یکی از توصیه‌های حضرت زهرا(س) در موضوع حجاب این است که بانوان خود را در دید نامحرم قرار ندهند. از امیرمؤمنان(ع) نقل شده است که فرمودند:روزی همراه گروهی در محضر رسول خدا (صلی‌الله علیه و آله) نشسته بودیم. آن حضرت به ما رو کرد و فرمود: «بهترین کار برای زنان چیست»؟ هیچ‌کدام از حاضران نتوانستند جواب صحیح بدهند. هنگامی‌که متفرّق شدند، من به خانه بازگشتم و همین موضوع را از حضرت زهرا(س) پرسیدم و ماجرای سؤال پیامبر و پاسخ صحیح ندادن اصحاب را برای حضرت زهرا تعریف کردم و گفتم هیچ یک از ما نتوانستیم پاسخ صحیح بدهیم. حضرت زهرا فرمودند:
«خَيرٌ لِلنِّساءِ اَنْ لایَرِینَ‌الرِّجالَ وَلایَراهُنَّ‌الرِّجالُ؛ صلاح زنان در آن است که آنها مردان نامحرم را نبینند و مردان نامحرم هم آنها را نبینند.»
من به محضر رسول خدا بازگشتم و عرض کردم: «ای رسول خدا! از ما پرسیدی که چه کار برای زنان برتر است، پاسخش این است که برترین کار برای زنان این است که آنها مردان نامحرم را نبینند و مردان نامحرم هم آنها را نبینند.» پیامبر اکرم وقتی شنیدند که این سخن حضرت زهرا است خشنود شدند و فرمودند: «اِنَّ فاطِمَهُ بضْعَهٌ مِنّی؛ همانا فاطمه، پاره تن من‌است.»(1)
2. پوشش کامل در مقابل نامحرم
حضرت زهرا (س) علاوه بر توصیه بانوان به حفظ حجاب و دوری از نامحرم، خود نیز در پوشش دقت به خرج داده و از حجابی کامل بهره می‌بردند.(2) به‌عنوان مثال فضیل بن یسار از امام باقر(ع) این‌گونه نقل کرده است: فَاطِمَهُ سَیِّدَهُ نِسَاءِ أَهْلِ‌الْجَنَّهِ وَ مَا کَانَ خِمَارُهَا إِلَّا هَکَذَا وَ أَوْمَأَ بِیَدِهِ إِلَى وَسَطِ عَضُدِه؛(3) فاطمه سرور زنان بهشت است و مقنعه او تا این‌جا بود و (امام) با دست تا وسط بازو را نشان داد. بنابراین مقنعه بلند، پوششی بود که حضرت از آن استفاده می‌کرد. البته باید دانست که مقنعه مذکور، تنها قسمتی از حجاب سرتاسری مورد استفاده آن حضرت بوده و پوشش ایشان به خصوص در حضور نامحرمان بسیار کامل‌تر از این بوده است.همچنین در برخی روایات تصریح شده که حضرت زهرا(س) در مقابل نامحرم چادر می‌پوشیدند.(4) در احادیث آمده که حضرت علاوه بر پوشش‌های بیان‌شده، از پوشیه (نقاب) نیز استفاده می‌کردند. (5)
3. حفظ حجاب در بیرون منزل
چگونگی حضور بانوان در بیرون از منزل خیلی مهم است. حضرت زهرا وقتی در اجتماع حضور پیدا می‌کرد حجاب کاملی رعایت می‌کرد مثلاً در روایات چنین نقل‌شده است:
فَتَجَلْبَبَتْ بِجِلْبابِها وَتَبَرْقَعَتْ بِبُرْقَعِها وَأَرادَتِ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله)؛(6) وقتی می‌خواست به طرف خانه پدرش از منزل خود خارج شود، چادرش را سر کرد و روبندش را انداخت و به طرف منزل پیغمبر حرکت نمود.
4. داشتن دغدغه حجاب
با بررسی سخنان حضرت فاطمه(س) مشخص می‌شود که ایشان همیشه دغدغه حجاب داشتند. حضرت در آخرین روزهای زندگی در وصیتی چنین سفارش کرده‌اند:
من این عمل را زشت مىدانم که یک پارچه روى جنازه زنان مىاندازند زیرا هرکسی از حجم و وصف آن جنازه آگاه مىشود.
اسماء عرض کرد: اى دختر رسول خدا! من نظیر آن تابوتى را که در سرزمین حبشه دیدهام، به تو نشان مىدهم. آنگاه فرستاد تا شاخههاى تازه خرما آوردند و او تابوتى نیکو ساخت و یک پارچه روى آن انداخت.
حضرت زهرا فرمودند:
چقدر این تابوت خوب است، زیرا جنازهاى که در میان آن باشد تشخیص داده نمى‌شود که جنازه زن یا جنازه مرد است. (7)
پی نوشت‌ها:
1. اربلى، على بن عیسى، کشف‌الغمه، ج1، ص 466.
2. ابن‌بابویه، محمد بن على، من لا یحضره‌الفقیه، ج1، ص 257، ح 789.
3. طبرسى، حسن بن فضل، مکارم‌الأخلاق، ص 93.
4. طبرسى، احمد بن على، الإحتجاج، ج1، ص 98.
5 و6. ابن‌بابویه، محمد بن على، علل‌الشرائع، ج1، ص 163، ح 2.
7.اربلى، على بن عیسى، کشف‌الغمه، ج1، ص 504.
* مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی