مراحل نهائی قطار صلح
در ماه مه ۱۹۹۹ با شرکای ژاپنی و اعضای شرکت راه آهن آمریکایی و رئیس بانک جهانی ملاقات کردیم. تحقیقات مقدماتی که انجام داده بودیم و این پروژه را به آنها ارائه کردیم. دیداری نیز با اعضای شرکت راه آهن فدرالی ایالات متحده داشتیم. ما موفق شدیم حمایت و پشتیبانی همه را برای این طرح جلب کنیم و آنها قول دادند که از این پروژه حمایت کنند. با «ملکولام هونلاین» رئیس کمیته رؤسای سازمانهای یهودی که نفوذ زیادی در دولت آمریکا داشت نیز دیدار کردیم، زیرا قرار بود در مورد تأمین بخش قابل توجهی از هزینه پروژه تصمیمگیری کند. میدانستیم که او قرار است به زودی با ملک عبدالله، پادشاه جدید اردن دیدار کند. ملک عبدالله در آستانه بازدید از ایالات متحده قرار داشت و ما نگران آگاه شدن او از جزئیات جدید این پروژه بودیم. این تصمیم عاقلانهای بود که وقتی رهبران یهودی پروژه قطار صلح را به ملک عبدالله ارائه کردند، او تأیید کرد این موضوع برای او آشنا است و گفت که از آن استقبال میکند. شکی نیست که پاسخ ملک عبدالله انعکاسدهنده تلاشهای زیادی بود که در روابط با رؤسای این دولت در اردن انجام دادیم تا این پروژه را پیش ببریم.
به طور خستگیناپذیر برای اجاره زمین در کنار اردن کار میکردیم. با بررسیهایی که انجام دادیم برای ما مشخص شد برای اردن آسانتر است که به عنوان یک کشور درحال توسعه، از بانک جهانی و منابع خاص ژاپنی برای انجام فعالیتها در کشورهای در حال توسعه کمک دریافت کند. اگر چه صندوق مالی ژاپن با وامی به مبلغ صدوهفتادوهشت میلیون دلار با سود خیلی پایین، به مدت چهل سال برای این پروژه موافقت کرد، تمام تلاشمان را کردیم تا مقامات اردنی این قرارداد را بپذیرند. چندین بار با «جمالالسریره» وزیر حملونقل اردن و «ناصرالوزی» که در سال ۱۹۹۹ جایگزین او شد و با ژنرال سامح بطیحی، مشاور ارشد پادشاه جدید ملاقات کردم، همگی علاقه زیادی به این پروژه نشان میدادند و قول میدادند که به هر طریقی شده از آن حمایت کنند و من مصمم بودم تا رؤیای خود در مورد قطار صلح را به واقعیت مبدل کنم. وابستههای اقتصادی ایالات متحده در اسرائیل و اردن را برای کمک به پروژه بسیج کردیم. آنها توضیح دادند باید یک شرکت اردنی تأسیس شود که در رأس این پروژه قرار بگیرد زیرا فقط یک شرکت اردنی میتواند به آژانسهای تجارت و توسعه آمریکایی (TDA) مراجعه کرده و درخواست کمک مالی برای تحقیقات مقدماتی جامع و دقیق بنماید.
در مسیرمان به سوی این پروژه شریک دیگری نیز به ما ملحق شد، شرکت راه آهن آمریکایی «ریلینگاند لیک ایری» که تحقیقات مقدماتی قطار صلح را برایمان انجام داده بود. در پی این تحقیقات بود که به این شرکت پیشنهاد دادیم برای شراکت به این پروژه ملحق شود و او نیز سریع پذیرفت. این شرکت راه آهن آمریکایی به شرکت پارسونز و شریک ژاپنی ما، نیشو ایوی پیوست.
سرمایه شرکت راه آهن صلح شروع به قطعی شدن کرد و تمام نیروها برای پیشبرد و قرار گرفتن این قطار بر روی خط آهن به کار گرفته شدند. ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۰ با نخستوزیر اردن، علی ابو الراغب، دیداری داشتیم و در این ملاقات وکیل یعقوب نعمان، «رفی بنوینیشتی» وزیر سابق دارایی و مشاور پروژه، شیمون پرز، مشاور وزیر توسعه منطقهای در آن زمان که از آغاز پروژه در جریان بود، کوئیچی نایتو، نماینده شرکت بزرگ ژاپنی نیشو ایوی و شریک ما در این پروژه، «روبرت اونیل» رئیس بخش حملونقل شرکت بزرگ آمریکایی پارسونز که شرکت توسعه زمین از طرف آن نمایندگی داشت، و معاون او «جک رودهاوز» و البته آهارون شرف، مدیرکل بخش بینالمللی توسعه زمین و «مجلی وهبی» شرکت داشتند. نخستوزیر اردن در جریان گفتوگو مهارتهای قابل توجهی در جزئیات پروژه نشان داد، وی به هزینههای حملونقل کالا با قطار علاقهمند بود و اجازه داد شرکت پارسونز که پروژه راه آهن دیگری در اردن انجام میداد در این پروژه نیز شریک باشد. او همچنین درخواست کرد که حمایت مقامات سیاسی اسرائیل از این پروژه فراتر از حمایتهای قبلی شیمون پرز و آریل شارون قطعی شود. برای او روشن کردیم که نخستوزیر ایهود باراک هم از ما حمایت کرده است.
وقتی از بحث در مورد تأمین مالی این پروژه گذر کردیم با مشکلاتی روبه رو شدیم. وام ژاپن که با تسهیلات خاص قولش را به ما داده بودند، ملزم به گرفتن ضمانت از دولت اردن بود، اما دولت اردن نمیتوانست ضمانت بدهد که تعهداتش به صندوق پول بینالملل را نقض نکند. نخستوزیر توضیح داد که این دولت برای وامهای کوچکتر که برای نیازهای فوری ملی در نظر گرفته میشوند ضمانتی نمیدهد. اینجا یعقوب نعمان وکیلی که از جانب ما در این موضوع نزد عوامل بانک جهانی کار میکرد برای کمک به ما آماده شد. او برای نخستوزیر اردن توضیح داد که بعد از این که جدیت شرکتهای توسعه زمین و نیشو ایوی و آمادگی آنها برای سرمایهگذاری یک میلیون دلار در تحقیقات مقدماتی این پروژه مشخص شد، اگر این تحقیقات نشان بدهد که این پروژه اقتصادی است، شرکت آمریکایی «مریل لینچ» آمادگی خود را برای اعطای وام به این پروژه اعلام خواهد کرد. بارها برای اردنیها توضیح دادیم که این پروژه خصوصی است و بودجهای بر دولت اردن تحمیل نمیکند.
نخستوزیر آرام شد و حتی اصرار کرد که بازگردد و حمایت ملک عبدالله را برای این پروژه بگیرد. او تاکید داشت که این پروژه اولویت اول دولت اردن است و تا جایی که امکان داشته باشد برای پیشبرد آن کمک خواهد کرد.
چند هفته بعد از ملاقات ما انتفاضهالاقصی رخ داد و این پروژه متوقف شد. اما رؤیای این راه آهن زنده و پابرجا بود و من مثل گالیله ایمان دارم که هنوز این جنبش در حرکت خواهد بود.