پیروزی مسلمانان حتمی است اما بشرطها و شروطها
شبهه: در آیات 22 و 23 سوره فتح آمده که اگر کافران با مسلمانان وارد جنگ شوند فرار می‌کنند و شکست می‌خورند و این سنت الهی است. این آیه برایم عجیب است چون اگر سنت الهی است پس چرا در جنگ احد مسلمانان شکست خوردند؟ آیا هیچ جنگی نیست که مسلمانان شکست بخورند و طبق سنت الهی در همه جنگ‌ها پیروز می‌شوند؟ این سنت برای آن زمان بوده یا برای همه زمان‌هاست؟ یعنی امروز هر جنگی بین مسلمانان و کافران واقع شود کافران شکست می‌خورند؟! این عجیب نیست؟چون واقعیت که می‌بینیم چیز دیگری است.
پاسخ: فصل چهارم از آیات سوره فتح، آیات ناظر به ماجرای حدیبیه و مؤمنینی است که با رسول خدا (صلّى‌الله علیه و آله ) به حدیبیه رفتند.(۱) مطلب از این قرار است که در سال ششم هجری، جمعیتی از مسلمانان بدون سلاح و تجهیزات لازم و بدون آرایش جنگی، در مقابل کفّار قریش قرار گرفتند و بنا بر این بود که مسلمانان دست به اسلحه نبرند.
در این ماجرا که به‌عنوان صلح حدیبیه یا غزوه حدیبیه معروف است، کفّار قریش با تجهیزات، سلاح، مردان جنگی و با پیش‌بینی‌های لازم، به سراغ مسلمانانی آمدند که با خودشان سلاح برنداشته بودند و فقط به‌قصد مشرّف‌شدن به عمره و زیارت خانه خدا به راه افتاده بودند. اگرچه این رویارویی، منجر به جنگ نشد؛ اما خدای متعال به مسلمانان این‌طور می‌فرماید که حتی اگر سروکار شما با کفّار و مشرکان، به جنگ و شمشیر هم کشیده می‌شد، شما آنها را مغلوب می‌کردید و این را به‌عنوان سنت الهی مطرح می‌کند.(۲)
سنت همیشگی الهی
قرآن کریم در آیات ۲۲ و ۲۳ این سوره مبارکه هم‌چنان ابعاد دیگرى از ماجراى عظیم حدیبیه را بازگو مى‌کند. در این آیات به یکی از سنت‌ها و قوانین همیشگی الهی اشاره شده است که اگر مؤمنان در امر جهاد ضعف و سستى نشان ندهند و با قلبى پاک و نیتى خالص به مبارزه با دشمنان برخیزند، خدا آنها را پیروز مى‌کند.(۳)
این حقیقت برحسب اسباب ظاهری، دور از ذهن است؛ اما در تصویر الهی یک حقیقت مسلّم و قانون لایتخلّف پروردگار در عالم آفرینش است که اگر برای خدا پا در میدان گذاشتید و ایستادگی کردید، پیروزی قطعی است؛ و این فقط مربوط به ماجرای جنگ‌های صدر اسلام نیست بلکه، سنّت الله است که در طول تاریخ جریان داشته و دارد. بله آن وقتی‌که ما حرف حساب خودمان را بلد نباشیم، ندانیم، یا وسط راه با وسوسه‌های شیطانی یا وسوسه‌های نفس یا تنبلی‌ها پا سست کنیم، معلوم است که مجاهدت به‌جایی نخواهد رسید؛ بحث بر سر آنجایی است که: «لَیَنْصُرَنَ‌اللهُ مَنْ یَنْصُرُه»(۴)؛ اگر ما خدا را نصرت و یاری کنیم خدای متعال حتماً و قطعاً نصرت خواهد کرد.(۵)
ممکن است گاهى در این امر به‌منظور امتحان یا اهداف دیگرى دیر و زودی باشد؛ اما قطعاً پیروزى نهایى با آنها است؛ اما در مواردى همچون میدان احد که جمعى، از فرمان پیامبر خدا سرپیچى کردند و گروهى نیات خود را آلوده به عشق دنیا کردند و به جمع‌آوری غنائم پرداختند، سرانجام شکست تلخى دامانشان را گرفت و بعداً نیز چنین خواهد بود.(۶)
پی‌نوشت‌ها:
۱. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان، بیروت- لبنان، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، ج ۱۸، ص ۲۸۳. ۲. حسینی خامنه‌ای، علی، بیانات در مراسم یازدهمین سالگرد رحلت امام خمینی(ره)، 14-3-۱۳۷۹، https://farsi.khamenei.ir/newspart-print?id=3010&nt=2&year=1379&tid=1504 ۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ایران-تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ ش، چاپ سی و دوم، ج ۲۲، ص ۸۸. ۴. حج، آیه ۴۰.
۵. حسینی خامنه‌ای، علی، بیانات در دیدار با مردم قم، 19-10-1391، https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?id=21890&nt=2&year=1391&tid=3129 ۶. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ایران-تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ ش،چاپ سی و دوم، ج ۲۲، ص ۸۸.
مجید غلامی