دل و عقل

اسلام در عين اينکه دل را قبول دارد، عقل را هم تحقير نمي‌کند. درعين اينکه دل را قبول دارد، عشق را هم قبول دارد، سيروسلوک را هم قبول دارد. عقل و فکر و استدلال و منطق را هم هرگز حاضر نيست تحقير کند، براي عقل و فکر و استدلال و براي تعقل نهايت احترام را قائل است، اين است که در دوره‌هاي متاخر اسلامي گروهي پيدا شدند که دل و عقل را، هر دو را با يکديگر داشته‌اند. 
شيخ شهاب‌الدين سهروردي‌، شيخ اشراق، تقريبا راهش همين است و از آن بيشتر ملاصدرا، صدرالمتالهين شيرازي که او از آن کساني است که راه عقل و راه دل را به پيروي از قرآن، مي‌خواهد هر دو را محترم بشمارد و نمی‌خواهد مثل بوعلي راه دل را تحقير بکند (البته بوعلي هم در اواخر برگشته است، از نظر خودش) و نمي‌خواهد مانند بعضي از عرفا و متصوفه راه عقل را تحقير بکند، مي‌خواهد هر دو را محترم بشمارد، بنابراين اسلام با اينکه علم و عقل و عشق تحقير بشود، موافق نيست و اين تحقير مورد تایید اسلام نيست...
استاد شهید مطهری، انسان کامل، ص 160و 61