باکو، پایگاه اصلی اسرائیل علیه ایران؛ علی‌اف در پی هویت‌زدایی از مردم آذربایجان است
سرویس سیاسی-
کارشناس مسائل قفقاز در گفت‌وگویی به ابعاد نفوذ عمیق رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان، غفلت دستگاه سیاست خارجی ایران از منطقه قفقاز و پیامدهای خطرناک سکوت در قبال باکو پرداخت.
دکتر «احسان موحدیان» دانش‌آموخته دکتری روابط بین‌الملل از دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به حضور رژیم صهیونیستی در منطقه اظهار کرد: آذربایجان کشوری است که در دام سرمایه‌گذاری سه‌چهاردهه‌ای اسرائیلی‌ها و آمریکایی‌ها افتاده است. آن‌ها می‌خواهند همان کاری را تکرار کنند که ما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و به‌ویژه در دو سه دهه اخیر در محیط پیرامون رژیم صهیونیستی انجام دادیم؛ یعنی ایجاد پایگاه و شکل‌دادن به گروه‌های متحد مانند حزب‌الله و حماس. صهیونیست‌ها همیشه در پی این بودند که همین کار را در جبهه مقابل تکرار کنند.
وی افزود: آن‌ها دو منطقه را برای حضور سنگین و مستقیم خود انتخاب کرده‌اند: یکی آذربایجان و دیگری امارات متحده عربی. در سایر مرزها و حوزه‌ها، حضورشان در قالب خرابکاری و گروه‌های تروریستی است؛ مانند آنچه در اربیل شاهد آن هستیم. اما آذربایجان و امارات دو کشور متفاوت‌اند، چون دولت‌هایشان علناً و صراحتاً با اسرائیل همکاری می‌کنند. می‌توان گفت امارات و آذربایجان، اسرائیل دوم و سوم هستند؛ عملاً شعبه اسرائیل‌اند، چرا که دولت‌هایشان بدون هیچ اغراقی دولت‌های دست‌نشانده اسرائیلی هستند.
تفاوت اربیل با آذربایجان و امارات
موحدیان خاطرنشان کرد: البته در مورد اربیل با دولتی مزدور که مزدوری اسرائیل را بکند روبه‌رو نیستیم؛ آن‌جا گروه‌های تروریستی فعال‌اند و مقامات محلی مسئولیت آن‌ها را گردن نمی‌گیرند. این وضعیت با آذربایجان و امارات تفاوت بنیادین دارد.
نفوذ پنهان اسرائیل در آذربایجان از دهه ۹۰
وی درباره آذربایجان گفت: از همان ابتدای دهه ۹۰، صهیونیست‌ها حضور بسیار سنگینی در آذربایجان پیدا کردند. سرمایه‌گذاری در حوزه‌های فرهنگی و آموزشی آغاز شد و این نفوذ در مدارس، دانشگاه‌ها و حتی مهدکودک‌ها مشاهده می‌شود. آن‌ها در حوزه رسانه‌ای و عرصه‌های اقتصادی نیز رخنه
کردند.
موحدیان با انتقاد از سیاست خارجی ایران خاطرنشان کرد: در مقابل، دستگاه سیاست خارجی نگاهی انفعالی داشت و اصولاً توجهی به منطقه قفقاز نمی‌کرد. ما انرژی زیادی در غرب آسیا صرف کردیم که کار درستی بود، اما نمی‌دانم چرا در سیاست خارجی تصور می‌کنیم در هر مقطع فقط باید روی یک منطقه تمرکز کنیم و بقیه مناطق بی‌اهمیت‌اند. این یک اشتباه راهبردی بود که مرتکب شدیم.
تصور غلط از آذربایجان
وی افزود: ما گمان می‌کردیم آذربایجان ادامه ایران فرهنگی است و قرار نیست اتفاق نگران‌کننده‌ای بیفتد، چون این مردم ایرانی‌اند، آذری‌اند و ۹۸ درصدشان شیعه هستند. اما این تصور، غلط بود. کشوری که سال‌ها درگیر کمونیسم بوده و درکش از اسلام و معارف شیعه تعدیل شده است، نیازمند سرمایه‌گذاری جدی فرهنگی از سوی نهادهای حاکمیتی و مردم‌نهاد است.
هشدار رهبر شهید انقلاب در اسفند ۷۰
موحدیان خاطرنشان کرد: رهبر انقلاب در سخنرانی معروفی که به نظرم در اسفند سال ۷۰ ایراد کردند خطاب به مدیران صدا و سیما تذکر دادند که در مناطقی که تازه مستقر شده‌اید، برای مرکز قفقاز کار کنید و اسلام و تشیع را متناسب با شرایط مردم آن‌جا گسترش دهید. یعنی اگر کاری که در عراق می‌کنید، لزوماً در آن‌جا جواب نمی‌دهد؛ به تعبیر انگلیسی‌ها باید آن را «کاستومایز» کنید.
فرستادن افراد غیرمتخصص؛ خطای بزرگ
وی افزود: ولی متأسفانه کسانی را به آن‌جا فرستادیم که نه تخصصی در مورد قفقاز داشتند، نه دغدغه‌ای داشتند و نه از انحراف فکری مصون بودند. نگاه کنید چه کسانی مسئولیت گرفتند، کار را درست انجام ندادند و بموقع هشدار ندادند.
موحدیان خاطرنشان کرد: الهام علی‌اف از سال ۲۰۰۳ که مسئولیت را در دست گرفت و پایه‌های قدرتش را محکم کرد، پس از چهار پنج سال به‌تدریج قوانینی برای محدود کردن دین و تشیع وضع کرد. طلبه‌هایی که در خارج از کشور تحصیل کرده بودند، اجازه فعالیت نداشتند، عزاداری محرم بیرون از مساجد ممنوع شد و ممنوعیت حجاب در مدارس نیز در سال ۲۰۰۹ تصویب شد. دو سه سال درگیری و تظاهرات ادامه یافت، اما سرانجام زور معترضان بیشتر بود و دولت صهیونیستی علی‌اف مغلوب شد.
وی افزود: ایران در آن مقطع آن‌قدر منفعل نبود. هم اعتراضات رسمی دیپلماتیک انجام شد و هم تظاهرات گسترده به نفع مردم مسلمان جمهوری آذربایجان. در نتیجه، باکو عقب‌نشینی کرد. اما اسرائیل دوباره 10 تا ۱۵ سال در آن‌جا سرمایه‌گذاری کرد؛ سرمایه‌گذاری سنگین در مسائل اقتصادی، امنیتی و همکاری‌های نظامی.
جنگ ۲۰۲۰ قره‌باغ؛ نقطه عطف نفوذ اسرائیل
موحدیان خاطرنشان کرد: پس از جنگ ۲۰۲۰ قره‌باغ که با همکاری ترکیه، اسرائیل و غرب انجام شد و به تصرف قره‌باغ انجامید، اسرائیلی‌ها به‌شدت در آن منطقه حضور یافتند. آن‌ها امروز به اسم فعالیت اقتصادی، در حال فعالیت امنیتی، اطلاعاتی و نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران هستند. تک‌دانشگاهی که در آن‌جا وجود دارد را در کنترل گرفته‌اند، بودجه خرج می‌کنند، بورس می‌دهند و دانشجوهای مستعد را جذب می‌کنند. سرمایه‌گذاری عمیقی در مسائل آموزشی، فرهنگی، رسانه‌ای و اقتصادی صورت گرفته است.
وی افزود: ولی ما در زمانی که فرصت و نفوذ داشتیم، به‌اندازه کافی و با ریزبینی زحمت نکشیدیم و فرصت‌ها را از دست دادیم. وقتی فرصت از دست برود، دیگر جبران‌پذیر نیست.
موحدیان با تأکید بر لزوم اصلاح داخلی گفت: هنوز برای ما فرصت فعالیت وجود دارد، اما مشکل اصلی در داخل ایران است. ما ابتدا باید در این‌جا فکری کنیم. اکنون که اتفاقات جدید و تلخی در زمینه محدودیت‌های حجاب در جمهوری آذربایجان افتاده، مشاهده می‌کنید که صدایی از کسی درنمی‌آید. هیچ مقام فرهنگی و هیچ سازمانی حتی به خود اجازه صدور یک بیانیه هم نمی‌دهد.
لزوم ترویج دین و اطلاع‌رسانی
وی افزود: دولت، مجلس، سازمان‌های غیردولتی و رسانه‌های ما جای کار بسیاری دارند. ایران باید در واقع ترویج دین کند. این کارکرد انقلاب و جمهوری اسلامی است و باید به آن احترام گذاشت. ما در هزار جای دیگر جهان وقتی اتفاقی می‌افتد، بعد از پنج دقیقه سخنرانی و توئیت مسئولان ذی‌ربط را شاهد هستیم. ولی الان که این اتفاق بسیار تلخ در جمهوری آذربایجان افتاده، نمی‌دانم مسئولان چطور می‌توانند سکوت اختیار کنند. وقتی‌گریه‌های مظلومانه دانش‌‌آموزان آذری را می‌بینیم بسیار منقلب می‌شویم.
موحدیان خاطرنشان کرد: این‌طور نیست که تصور کنید اگر عقب‌نشینی کنیم، آن‌ها کوتاه می‌آیند. این طرح را می‌خواهند در دانشگاه‌ها اجرا کنند و سپس در مراکز دولتی. یعنی آن‌ها عقب‌نشینی نمی‌کنند. این تصور که ما سکوت کنیم تا روابط خراب نشود، اشتباه است؛ چون اختیار طرف مقابل دست خودش نیست، دست اسرائیل است و آن‌ها جلو خواهند
آمد.
هدف نهائی؛ قطع ریشه‌های تمدنی و جعل هویت
وی افزود: هدف نهائی این اقدامات، قطع تمام ریشه‌های تمدنی و ارتباطی و جعل هویت، تمدن، تاریخ و مذهب آذربایجان است. می‌خواهند آن‌جا را به پایگاهی کاملاً اسرائیلی تبدیل کنند. یعنی روی نسل فعلی کار کنند، ذهنشان را مغشوش کنند و تصویر دشمن از ما را در ذهنشان بسازند. تمام مؤلفه‌های هویتی ایرانی را از بین ببرند تا پایگاهی بسازند علیه ایران و تشیع. نتیجه این خواهد شد که آن‌جا پایگاهی می‌شود برای اینکه اسرائیل خیلی راحت علیه ما عمل کند.
موحدیان خاطرنشان کرد: نتیجه این کارها را یک دهه یا دو دهه دیگر شاهد خواهیم بود. در مناطق آذری ما هم این دستکاری‌های هویتی و تمدنی توسط پان‌ترک‌ها و نیروهای وابسته به ترکیه در حال انجام است. لذا سکوت در این زمینه، عاقبت خوبی برای ایران نخواهد داشت و تبعات خطرناکی برای ما در پی خواهد داشت.
وی افزود: در داخل کشور هم این اتفاق در حال وقوع است. یک سری رسانه این کارها را توجیه می‌کنند و می‌گویند نباید چیزی بگوییم چون روابط خراب می‌شود. می‌گویند چطور در تاجیکستان اعتراض نکردید؟ آن‌جا مسائل داخلی خودشان است. از این‌گونه استدلال‌ها می‌کنند.
لزوم پاکسازی در دستگاه‌های فرهنگی
و رسانه‌ای مرتبط با قفقاز
موحدیان با ارائه راهکار خاطرنشان کرد: برخی دستگاه‌های دولتی و فرهنگی مرتبط با مسائل قفقاز، تلاش می‌کنند فضائی ایجاد کنند که این سکوت و انفعال ادامه یابد. بنابراین، باید اول در داخل کشور، در دستگاه‌های فرهنگی، رسانه‌ای، امنیتی و اطلاعاتی مرتبط با مسائل قفقاز، پاکسازی صادقانه و بی‌تعارف انجام دهیم. باید آدم‌های دلسوز، فهمیده و کارکشته در این حوزه به کار گرفته شوند؛ نه اینکه کسی که در آفریقا خدمت کرده، سفیر آذربایجان شود که وضعیت بسیار بدتر از قبل شود.
وی افزود: سپس باید فعالیت فرهنگی را آغاز کنیم و از نیروهای خود جمهوری آذربایجان که در ایران حضور دارند مانند، اعضای گروه حسینیون آذربایجان کمک بگیریم. محتوای مناسب آن فضا تولید شود تا ان‌شاءالله این ۳۰ سال غفلت و خواب‌آلودگی که برای ایران گران تمام می‌شود، جبران شود. به‌ویژه با توجه به اینکه ما در شرایط جنگی هستیم. ان‌شاءالله این مشکلات و عقب‌ماندگی‌ها جبران شود.