پرستاران؛ پرتوان و امیدوار به آینده
سلام بر زینب کبری (علیهاالسلام)، بانوی صبر و ایثار و استقامت و بانوی روایتگر حق و حقیقت و پرستاری و سلام بر پرستارانی که وجودشان بهانه‌ای است برای پیوند جسم بیماران با روی خوش زندگی. آنها با دستان خود، زخم‌ها را مرهم می‌نهند و دل‌ها را امیدوار می‌کنند. پرستاران، ادامه‌دهندگان راه زینب (علیهاسلام) هستند؛ نه فقط در تقویم، بلکه در لحظه‌های واقعی مراقبت، در شب‌های بیدار، در اضطراب‌های پنهان و در لبخندهای خسته‌ای که پشت ماسک می‌ماند. آنان به ما یاد می‌دهند که مراقبت، مقدس‌ترین کار دنیاست؛ زیرا در آن، علم و عشق هم‌آغوش می‌شوند و انسانیت، دوباره معنا پیدا می‌کند.
پرستار امروز نیز مانند زینب(س) فقط مراقب جسم نیست، بلکه او مراقب کرامت بیمار است. او می‌داند بیماری، انسان را از پا نمی‌اندازد؛ اما بی‌احترامی، ترس، تنهایی و بی‌خبری می‌تواند او را نابود کند. پرستار، با آموزش به بیمار، با توضیح صبورانه، با احترام به حریم خصوصی، با گوش دادن به نگرانی‌ها و با همراهی خانواده، همان کاری را می‌کند که زینب (علیهاسلام) در کربلا کرد: حفظ انسانیت در میان بحران. پرستار، راوی وضعیت بیمار نیز هست. او گزارش می‌دهد، ثبت می‌کند، به پزشک اطلاع می‌دهد، از حق بیمار دفاع می‌کند و گاهی تنها کسی است که متوجه تغییر کوچک اما حیاتی در وضعیت بیمار می‌شود. این همان نقش روایتگری است که زینب (علیهاسلام) پس از عاشورا بر‌عهده گرفت. او در کوفه و شام خطبه خواند، خواب غفلت را از چشم‌ها زدود و پیام شهیدان را به گوش نسل‌ها رساند. پرستار امروز نیز در جلسات درمانی، در کنار تخت بیمار، در آموزش سلامت و در دفاع از حقوق بیمار، همان پیام را زنده نگه می‌دارد: مراقبت، فقط درمان نیست؛ دیدن انسان
است.
پاداش واقعی
پرداخت مطالبات و رفع موانع است
در ادامه این روایت؛ از سختی‌های پرستاری تا مطالبات بر زمین‌مانده، حمید صدیقیان، مدیر پرستاری بیمارستان شهدای هفتم تیر شهرری، از زاویه‌ای دیگر به وضعیت جامعه پرستاری نگاه می‌کند؛ مدیری که حدود ۲۵ سال سابقه فعالیت در حوزه پرستاری دارد و بخش قابل‌توجهی از مسیر حرفه‌ای خود را در بیمارستانی می‌گذراند که از مراکز پرتردد درمانی جنوب تهران محسوب می‌شود.
او درباره محل خدمت خود توضیح می‌دهد که بیمارستان شهدای هفتم تیر، یکی از مراکز مهم تروما در جنوب تهران است و در حوزه‌های شیمی‌درمانی و رادیوتراپی نیز فعالیت دارد؛ بنابراین حجم مراجعه و شدت کار در بسیاری از بخش‌های آن بالاست.
صدیقیان از پرستاران سراسر کشور به‌دلیل وجدان کاری، تعهد و مسئولیت‌پذیری آنها، قدردانی می‌کند، اما در عین حال می‌گوید: این تلاش‌ها به اندازه کافی دیده نمی‌شود.
او یکی از مهم‌ترین مشکلات پرستاری را ساعات کاری و سختی شغل عنوان می‌کند و توضیح می‌دهد که پرستار برخلاف بسیاری از کارکنان اداری نمی‌تواند با تعطیلی یک سازمان یا تغییر شرایط جوی، محل کار خود را ترک کند.
به گفته او، وقتی آلودگی هوا، سرمای شدید، گرمای شدید، تعطیلات یا شرایط بحرانی پیش می‌آید، بیمارستان همچنان فعال است و پرستار باید در محل خدمت حضور داشته باشد. در شرایط جنگی و بحران نیز بیمارستان تعطیل نمی‌شود و پرستاران همچنان در کنار بیماران
می‌مانند.
صدیقیان تأکید می‌کند که همین تفاوت ماهیت کار باید در قوانین و نظام پرداخت نیز دیده شود؛ زیرا نمی‌توان شغل پرستاری را از نظر فشار کاری و مسئولیت با یک شغل اداری مقایسه کرد و انتظار داشت شرایط و امتیازات آنها یکسان باشد.
پرستاری که برای گذران زندگی
چند شیفت کار می‌کند
مدیر پرستاری بیمارستان شهدای هفتم تیر یکی دیگر از مشکلات جدی را وضعیت معیشتی پرستاران می‌داند.
او توضیح می‌دهد که بخشی از پرستاران برای تأمین هزینه‌های زندگی ناچار می‌شوند در دو یا حتی سه محل کار فعالیت کنند. این چندشغله بودن، در کنار شیفت‌های طولانی و فشار روحی ناشی از کار با بیماران بدحال، خستگی و فرسودگی پرستار را افزایش می‌دهد.
این مدیر پرستاری اضافه می‌کند که پرستار پس از پایان یک شیفت سنگین، گاهی به جای استراحت باید خود را به محل کار دیگری برساند تا بتواند هزینه‌های زندگی را تأمین کند.
او معتقد است اگر دریافتی پرستار با سختی و مسئولیت شغل تناسب بیشتری داشته باشد، نیاز به فعالیت هم‌زمان در چند مرکز نیز کاهش پیدا می‌کند و این مسئله در نهایت به نفع سلامت خود پرستار و کیفیت خدمت‌رسانی به بیمار
است.
مالیات؛ دغدغه‌ای که هنوز باقی است
مالیات نیز یکی دیگر از موضوعاتی است که صدیقیان درباره آن صحبت می‌کند.
او می‌گوید: «در سال گذشته میزان معافیت مالیاتی حدود ۲۰ تا ۲۴ میلیون تومان است و این رقم در سال جاری به حدود ۴۰ میلیون تومان می‌رسد. همچنین مالیات به‌صورت پلکانی محاسبه می‌شود.»
با این حال، وی معتقد است با توجه به شرایط خاص شغل پرستاری، هنوز نیاز به اصلاحات بیشتری در این زمینه وجود دارد. او به نظام مالیاتی برخی گروه‌های تخصصی اشاره می‌کند و خواستار توجه بیشتر به شرایط پرستاران در تعیین مالیات می‌شود.
از نگاه وی، پرستاری شغلی است که درآمد آن در بسیاری از موارد حاصل ساعت‌های طولانی کار، شیفت شب، تعطیلات و فعالیت در شرایط دشوار است و نباید صرفاً بر‌اساس رقم دریافتی، بدون توجه به تعداد ساعات و سختی کار، درباره وضعیت مالی‌پرستار قضاوت
کرد.
بازنشستگی؛
تفاوتی که باید اصلاح شود
موضوع دیگری که مدیر پرستاری بیمارستان شهدای هفتم تیر مطرح می‌کند، تفاوت در نحوه محاسبه حق بیمه و مزایای بازنشستگی پرستاران در بخش‌های مختلف است.
او توضیح می‌دهد که در بخش دولتی، سهم بیمه بازنشستگی پرستار بر مبنای حقوق پایه محاسبه می‌شود و همین مسئله می‌تواند در سال‌های بعد، روی میزان دریافتی دوران بازنشستگی اثر بگذارد.
به گفته حمید صدیقیان، در بخش‌هایی که پرستاران تحت پوشش قانون کار و تأمین اجتماعی قرار دارند، سازوکار پرداخت بیمه متفاوت است و همین تفاوت‌ها نیازمند بررسی و اصلاح است.
او تأکید می‌کند که پرستار پس از سال‌ها فعالیت در محیط‌های سخت درمانی باید بتواند دوران بازنشستگی مناسبی داشته باشد
و نباید سختی سال‌های خدمت، بدون توجه به وضعیت آینده او باقی بماند.
خروج از شغل
در همه جا یکسان نیست
صدیقیان درباره استعفا و ترک شغل نیز نگاه خود را از شرایط بیمارستان محل خدمت بیان می‌کند.
او می‌گوید: «در بیمارستان شهدای هفتم تیر، استعفا و خروج گسترده پرستاران به شکل یک بحران جدی مشاهده نمی‌شود، اما در برخی موارد، شرایط خانوادگی و فشار شغلی باعث می‌شود پرستاران، به‌ویژه زنان، پس از مرخصی زایمان برای بازگشت به محیط کار با تردید و مشکلات خاص مواجه شوند.»
به گفته او، فشار کاری، مسئولیت‌های خانوادگی و دشواری‌های محیط کار می‌تواند بازگشت به شغل را برای برخی پرستاران دشوار کند.
او همچنین معتقد است شرایط تهران با بسیاری از مناطق کشور متفاوت است؛ حجم بالای مراجعه، ترافیک بیماران، مراکز درمانی پرتراکم و تعداد بالای حوادث باعث می‌شود فشار کاری در برخی بیمارستان‌های تهران بیشتر
باشد.
تعرفه‌هایی که با تأخیر پرداخت می‌شوند
مدیر یکی از بیمارستان‌های تهران به گزارشگر روزنامه کیهان درباره یکی از مطالبات پرستاران یعنی پرداخت تعرفه‌ها می‌گوید: «در برخی استان‌ها، پرداخت تعرفه پرستاری تا ۶ یا ۷ ماه به تأخیر می‌افتد. البته با تلاش و مدیریت ریاست محترم دانشگاه علوم پزشکی در مجموعه این دانشگاه پرداختی تعرفه بر اضافه کار به‌موقع پرداخت می‌شود.»
او توضیح می‌دهد که حتی در تهران نیز برخی بیمارستان‌ها با تأخیر در پرداخت مواجه هستند و در مقطعی، پرداختی‌ها حدود شش‌ماه عقب‌تر قرار می‌گیرد؛ به گونه‌ای که در مهرماه، هنوز مطالبات مربوط به اسفند سال قبل در حال پرداخت است.
از نگاه او، تأخیر چندماهه در پرداخت تعرفه باعث می‌شود افزایش اسمی تعرفه نیز اثر واقعی خود را از دست بدهد؛ زیرا تورم در فاصله پرداخت، ارزش مبلغ دریافتی را کاهش می‌دهد.
بیمارستان دولتی و خصوصی؛
دو وضعیت متفاوت
مدیر بیمارستان دیگری هم درباره تفاوت مراکز دولتی و خصوصی توضیح می‌دهد.
به گفته او، بیمارستان‌های دولتی به‌دلیل ماهیت خدمات عمومی و نیاز دائمی نظام سلامت به نیروی انسانی، همچنان به پرستار نیاز دارند و مسئله تعدیل نیرو در آنها مانند بخش خصوصی مطرح نیست.
در مقابل، برخی بیمارستان‌های خصوصی با کاهش مراجعه یا مشکلات اقتصادی مواجه می‌شوند و در چنین شرایطی ممکن است کاهش نیرو یا تعدیل کارکنان اتفاق
بیفتد.
وی تصریح می‌کند: در چنین شرایطی بخشی از بیماران به مراکز دولتی مراجعه می‌کنند و همین مسئله می‌تواند فشار کاری بیمارستان‌های دولتی را بیشتر کند.
خدمات رفاهی؛
کمک‌هایی که زیر سایه تورم دیده نمی‌شوند
صدیقیان، مدیر پرستاری بیمارستان شهدای هفتم تیر، در عین بیان مشکلات، از اقدامات رفاهی انجام‌شده در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز قدردانی
می‌کند.
او از خدماتی مانند بیمه، برنامه‌های رفاهی، امکانات اقامتی و سفر و برخی حمایت‌های رفاهی برای کارکنان سخن می‌گوید و معتقد است مجموعه مدیریتی دانشگاه در این زمینه تلاش می‌کند.
با این حال، او تأکید می‌کند که افزایش شدید هزینه‌های زندگی باعث می‌شود بسیاری از این خدمات آن‌گونه که باید در زندگی روزمره کارکنان احساس نشود.
به بیان دیگر، ممکن است یک خدمت رفاهی روی کاغذ ارزش مشخصی داشته باشد، اما وقتی هزینه‌های زندگی با سرعت بیشتری افزایش پیدا می‌کند، اثر واقعی آن برای پرستار کمتر دیده می‌شود.
انتخابی سخت اما انسانی
با همه سختی‌ها، پرستاری هنوز یک انتخاب انسانی است.
با وجود همه این مشکلات، صدیقیان روایت خود را تنها با گلایه به پایان نمی‌رساند.
او از لحظاتی می‌گوید که برای یک پرستار ارزشمند است؛ زمانی که بیمار بدحال بهبود پیدا می‌کند، بیمار بخش مراقبت‌های ویژه از شرایط بحرانی عبور می‌کند، بیماری که با آسیب شدید وارد بیمارستان می‌شود دوباره به زندگی بازمی‌گردد یا خانواده بیماری از پرستاران تشکر می‌کند.
وی به‌ویژه نجات جان کودکان را از شیرین‌ترین تجربه‌های حرفه‌ای پرستاران می‌داند و تأکید می‌کند که همین لحظه‌هاست که به بسیاری از پرستاران انگیزه ادامه کار
می‌دهد.
صدیقیان تأکید می‌کند که مشکلات پرستاری تنها در سطح یک بیمارستان یا دانشگاه قابل حل نیست و برای اصلاح آن، تصمیم‌های قانونی و ملی لازم است؛ تصمیم‌هایی که باید موضوعاتی مانند ساعات کار، مالیات، بازنشستگی، پرداخت تعرفه، وضعیت معیشتی و شأن حرفه‌ای پرستاران را هم‌زمان در نظر
بگیرد.
در روایت او، پرستاری شغلی است که تعطیلی ندارد، با بحران متوقف نمی‌شود و در سخت‌ترین روزها نیز باید در کنار بیمار بماند؛ اما همین پرستار برای ادامه این مسیر، به حمایت‌هایی نیاز دارد که متناسب با مسئولیت و سختی کاری او باشد.