مهار انحراف بنزین در شبکه توزیع با شناسه‌دار شدن کارت سوخت جایگاه‌ها
سرویس اقتصادی-
طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های بنزین جایگاه‌ها، با هدف مشخص شدن تراکنش‌های سوختی و مدیریت بهینه‌تر مصرف، در برخی از جایگاه‌های تهران در حالی آغاز شده است که چالش‌ها و مزایای خود را برای شهروندان و جایگاه‌داران به همراه دارد.
به گزارش خبرنگار ما، با وجود قوانین متعدد درباره ضرورت سوخت‌گیری بیش از ۹۰ درصد خودروها با استفاده از کارت سوخت شخصی، آمارها نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از مصرف روزانه بنزین همچنان از طریق کارت‌های اضطراری جایگاه‌داران انجام می‌شود.
کارت‌های موجود در جایگاه‌های سوخت، به‌دلیل عدم اتصال به هویت مالک یا خودرو، به یک معضل جدی برای سامانه هوشمند سوخت بدل شده‌اند و زمینه انحراف و سوءاستفاده‌های گسترده‌ای را فراهم کرده‌اند.
استفاده از این کارت‌ها به این معناست که هیچ داده‌ای درباره اینکه بنزین وارد باک کدام خودرو با چه پلاکی شده یا راننده آن چه کسی بوده است، در دست نیست. شناسه‌دار کردن کارت جایگاه به معنای حذف سهمیه اضطراری نیست، بلکه تمرکز آن بر «احراز هویت تراکنش» است. اجرای این طرح به‌صورت آزمایشی از ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران آغاز شده است و قرار است به سایر جایگاه‌ها هم گسترش یابد.
در این طرح، هر فرد دارای کارت بانکی معتبر می‌تواند در مدت کوتاهی احراز هویت شود و پس از دریافت رسید خرید، سوخت مورد نیاز خود را دریافت کند. فرآیند به این ترتیب است که ابتدا کارت بانکی در دستگاه کارت‌خوان قرار می‌گیرد و پس از انتخاب میزان دقیق سوخت مورد نیاز به لیتر، متقاضی میزان سوخت را به متصدی جایگاه اعلام می‌کند. سپس، با وارد کردن رمز کارت بانکی، یک رمز چهاررقمی تولید می‌شود.
در مرحله بعد، کارت سوخت اضطراری جایگاه در دستگاه قرار می‌گیرد و با وارد کردن رمز چهاررقمی، فرآیند سوخت‌گیری انجام می‌شود.
مشکلاتی که باید حل شوند
آغاز آزمایشی طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های بنزین در تهران نشان می‌دهد که هنوز برخی زوایای اجرائی آن می‌تواند محل چالش باشد.
به گزارش مهر، نخستین نگرانی به مسئولیت هرگونه اختلال در فرآیند احراز هویت و ارتباط بین کارت بانکی، سامانه و جایگاه مربوط می‌شود. اگر مصرف‌کننده به هر دلیل نتواند عملیات شناسایی را انجام دهد، جایگاه‌دار چه گزینه‌ای برای حل مشکل خواهد داشت و مسئولیت پاسخ‌گویی به مشتری برعهده کدام نهاد است؟ موضوع هزینه‌ها هم یکی از محورهای احتمالی اختلاف است. در فرآیند فعلی، برای استعلام هویتی کارت بانکی، مبلغ هزار تومان کارمزد دریافت می‌شود و این مسئله می‌تواند بر هزینه نهائی استفاده از کارت آزاد اثر بگذارد. همچنین، اگر هدف طرح کاهش تصدی‌گری جایگاه‌داران باشد، باید مشخص شود چه میزان از بار کاری کاهش می‌یابد و در عوض، چه وظایف جدیدی ممکن است متوجه کارکنان جایگاه شود.
به گزارش ایسنا، یکی از مشکلات مطرح‌شده در این طرح، زمان‌بر بودن فرآیند دریافت سوخت با کارت اضطراری جایگاه است؛ موضوعی که به گفته برخی مراجعه‌کنندگان، در مواردی سبب افزایش زمان انتظار و شکل‌گیری صف در جایگاه‌ها شده است. این در حالی است که کاهش زمان سوخت‌گیری و صف‌های انتظار، از جمله اهداف اعلام‌شده برای اجرای این طرح بوده است.همچنین، برخی فعالان و کارکنان جایگاه‌ها نسبت به کاهش میزان فروش و تغییر روند کاری خود ابراز نارضایتی کرده‌اند. از سوی دیگر، گزارش‌هایی درباره متصل نبودن برخی کارت‌های بانکی به سامانه دریافت سوخت مطرح شده است.
مزایایی که نباید نادیده گرفت
از سوی دیگر، طبق اعلام روابط عمومی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، این طرح مزایای زیادی دارد؛ از جمله تخصیص سوخت به سکوهای اینترنتی بر اساس عملکرد، خودروهای امدادی و...
سامان‌دهی، رصد و پایش عرضه خارج از شبکه، به‌ویژه در شهرهای مرزی، از مزایای مهم این طرح است. امکان برداشت سوخت از کارت اضطراری در طول شبانه‌روز، مدیریت تخصیص و برداشت سوخت در شرایط بحرانی و مدیریت مصرف سوخت توسط مالک خودرو نیز از دیگر مزایای این شیوه است.
این روش، در واقع، موجب افزایش عدالت در دسترسی به سوخت می‌شود و باعث می‌شود کارت اضطراری، به‌عنوان ابزار خدمت‌رسانی، در اختیار مصرف‌کننده واقعی قرار گیرد. این طرح امکان سیاست‌گذاری و مدیریت بهتر منابع سوخت را بر اساس اطلاعات واقعی حاصل از تراکنش‌ها نیز به شرکت ملی پخش می‌دهد. این شرکت همچنین می‌تواند داده‌ها و گزارش‌های تحلیلی لازم را برای شناسایی الگوهای غیرعادی مصرف تولید کند. در مجموع، با توجه به اینکه یکی از اهداف اصلی طرح جدید، تسهیل و تسریع فرآیند سوخت‌گیری و کاهش صف‌های انتظار اعلام شده است، انتظار می‌رود بررسی مشکلات احتمالی در دوره اجرای آزمایشی و دریافت بازخورد از جایگاه‌داران و مصرف‌کنندگان، هرچه زودتر به رفع نواقص و بهبود فرآیند کمک کند.
در واقع، قرار است طبق زمان‌بندی اعلام‌شده، اجرای این طرح شتاب بگیرد و دامنه اجرای آزمایشی آن به مناطق بیشتری گسترش یابد. بنابراین، متولیان باید هرچه زودتر با تعیین مسئولیت‌ها و سناریوهای خطا، نگرانی‌های جایگاه‌داران و مردم را برطرف کنند.