تهدیدات ترامپ نه محاسبات ایران را تغییر می‌دهد نه تنگه را باز می‌کند
قیمت نفت برنت در دویست و بیست و چهارمین روز جنگ تا ۱۰۵ دلار هم صعود کرد تا نشان دهد که ایران با وجود همه لفاظی‌های دولتمردان آمریکایی، دست برتر را در میدان دارد.
مک‌گرگور، مشاور سابق وزارت دفاع آمریکا، در این وضعیت می‌گوید: «ما تازه در آغاز جهنم مالی هستیم» و مارک اسپر، وزیر دفاع سابق ترامپ، گفته است: بازگشت تنگه هرمز به وضعیت سابق بسیار دشوار است.
ریزش ارزش سهام شرکت‌های آمریکایی به‌خاطر تنش با ایران ادامه دارد و مطابق آخرین داده‌ها، حدود ۷۰ درصد شرکت‌های بزرگ آمریکایی در ماه گذشته میلادی بازدهی منفی داشته‌اند.
ترامپ: وقتی جنگ تمام شود
قیمت نفت سقوط خواهد کرد
سنتکام دیروز ادعا کرد: در ماه‌های اخیر، ما از انتقال حدود ۱.۲۵ میلیارد بشکه نفت خام متعلق به شرکای‌مان در خلیج فارس از طریق تنگه هرمز پشتیبانی کرده‌ایم. یکی از فرماندهان سپاه در اظهاراتی مدعی شد تنگه هرمز بسته است و ایران کنترل کامل آن را در اختیار دارد؛ در صورتی که این ادعا دروغ است. هم‌اکنون تردد کشتی‌ها از تنگه جریان دارد و محموله‌های انرژی، از جمله ۲۰ میلیون بشکه نفت خام، از این مسیر عبور می‌کنند. آمریکا و شرکای منطقه‌ای آن نیز کنترل آن را در اختیار دارند.
همچنین دونالد ترامپ در روزهای گذشته برای چند دهمین بار ادعا کرد: «ایران دیگر قلدر خاورمیانه نیست... توان نظامی ایران را نابود کردیم... تنگه باز است و به‌اندازه قبل از جنگ، نفت از آنجا عبور می‌کند... داریم با ایران حرف‌های سازنده می‌زنیم. ایران هم از نظر اقتصادی و هم نظامی وضعش خیلی خرابه. نفت با رکورد تاریخی از تنگه هرمز داره رد می‌شه. فقط دیشب ۲۲ میلیون بشکه! به‌محض اینکه جنگ با ایران تمام شود، قیمت نفت مثل موشک سقوط خواهد کرد.»
تودهنی ۱۰۵ دلاری بازار نفت به ترامپ
برخلاف این ادعاها، قیمت نفت در روزهای اخیر به‌خاطر تشدید ضربات ایران و مقاومت یمن تا بالای ۱۰۵ دلار هم صعود کرد و پس از آن‌که ترامپ از تهدید عقب‌نشینی کرد و مدعی مذاکره و بی‌میلی به حمله به ایران تا قبل از انتخابات کنگره شد، فقط دو دلار کاهش یافت. به گزارش رویترز، «مدیران صنعت نفت می‌گویند جهان تقریباً تمام ذخیره احتیاطی نفت خود را مصرف کرده است». در همین حال، بلومبرگ می‌نویسد: عبور نفتکش‌ها و انتقال نفت از تنگه هرمز بدون اجازه ایران «بسیار خطرناک» شده است.
مارک اسپر، وزیر دفاع دونالد ترامپ در دور نخست ریاست‌جمهوری او، معتقد است: رسیدن به توافقی که بتواند تنگه هرمز را به وضعیت پیش از آغاز جنگ با ایران برگرداند، واقعاً دشوار است.
هدف‌گیری ۱۶ نفتکش متخلف در یک هفته
رسانه‌ها از تشدید مجازات کشتی‌های متخلف در تنگه هرمز از سوی ایران خبر می‌دهند. وال‌استریت ژورنال در این‌باره نوشت: ۱۰ نفتکش بین ۲۸ سپتامبر تا ۴ اکتبر در تنگه هرمز مورد حمله قرار گرفتند که این بالاترین میزان حملات در طول یک هفته است.
همچنین نقشه سازمان تجارت دریایی انگلیس نشان می‌دهد طی ۱۰ روز گذشته، ۱۵ نفتکش در آب‌های اطراف تنگه هرمز هدف حمله یا اصابت پرتابه قرار گرفته‌اند.
هرمز لتر هم نوشت: ایران به یک کشتی در وسط خلیج عمان، شرق فجیره، حمله کرده و طبق داده‌های ناسا FIRMS، کشتی در آتش می‌سوزد. این اولین ضربه در این منطقه در بیش از ۶ ماه گذشته است. هواپیماهای آمریکایی حدود دو ساعت است که بر فراز دقیق محل آتش‌سوزی در گردش هستند. ایران به دو نفتکش در خارج از محدوده تنگه هرمز شلیک کرد. ۱۶ نفتکش در یک هفته مورد هدف قرار گرفته‌اند.
کاهش شدید ترددها از ۵۲ نفتکش به ۲ نفتکش
استیو هانکه، استاد اقتصاد کاربردی در دانشگاه جانز هاپکینز، با اشاره به آمار منتشرشده درباره میزان ترددها از تنگه هرمز نوشت: سال گذشته، ۶ اکتبر (۱۴ مهر)، ۵۲ نفتکش از تنگه هرمز عبور کردند. امسال، ۶ اکتبر (۱۴ مهر)، فقط ۲ نفتکش از این تنگه عبور کردند. برخلاف اظهارات و گمانه‌زنی‌های ترامپ، تنگه هرمز عملاً برای همه مقاصد و منظورها بسته است.
او می‌افزاید: جنگی که ترامپ علیه ایران به راه انداخته، نرخ وام‌های مسکن را به‌شدت بالا برده و باعث شده یک نسل کامل نتوانند خانه بخرند.
در همین حال، فاکس‌نیوز، شبکه حامی ترامپ، گزارش داد: قیمت نفت در پی افزایش نگرانی‌ها درباره عرضه، پس از وقوع مجموعه‌ای از حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز و همچنین کاهش تولید نفت آمریکا بر اثر فعالیت طوفانی که به سمت خلیج مکزیک در حرکت است، به‌شدت افزایش یافت. قیمت نفت خام برنت روز پنجشنبه به نزدیک ۱۰۶ دلار در هر بشکه رسید، اما پس از آن‌که دونالد ترامپ اعلام کرد «گفت‌وگوهای سازنده‌ای» با ایران در جریان است و ایالات متحده پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به این کشور حمله نخواهد کرد، اندکی کاهش یافت.
یادآور می‌شود قیمت نفت دیروز بعد از بیانیه تهدیدآمیز سپاه پاسداران درباره مجازات تمام کشتی‌های متخلف در منطقه مجدداً به بالای ۱۰۴ دلار صعود کرد.
چرا قیمت نفت پایین نمی‌آید؟
روزنامه وال‌استریت ژورنال با طرح این سؤال که چرا قیمت نفت پایین نمی‌آید؟، نوشت: اخیراً ادعا شده صادرات نفت خام خاورمیانه به بالاترین سطح خود از زمان آغاز جنگ رسیده و تولیدکنندگان در خلیج فارس عبور و مرور از طریق تنگه هرمز را از سر گرفته‌اند. با این حال، قیمت نفت همچنان به‌طور سرسختانه‌ای بالا باقی مانده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد مشکلاتی فراتر از کاهش مستقیم عرضه، در ایجاد اختلال کنونی در بازار نفت نقش دارند. مؤسسه انرژی اسپکتس برآورد می‌کند که بازار اکنون با کمبودی در حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز مواجه است.
از طرف دیگر، خبرگزاری رویترز گزارش داد: افزایش بی‌سابقه نرخ اجاره نفتکش‌های غول‌پیکر (VLCC)، صادرات نفت خام آمریکا به آسیا را غیراقتصادی کرده است. هزینه حمل از خلیج مکزیک به چین به ۸۰ میلیون دلار رسیده که معادل نیمی از قیمت نفت خام وست تگزاس است.
رویترز به نقل از منابع امنیت دریایی گزارش داد حملات به نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل انرژی در محدوده تنگه هرمز طی هفته گذشته به بالاترین سطح هفتگی از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه رسیده است. از ۲۸ سپتامبر تا ۵ اکتبر دست‌کم ۱۲ حمله علیه کشتی‌های حامل نفت خام، گاز طبیعی مایع (LNG) و گاز مایع (LPG) در اطراف تنگه هرمز ثبت شده است.
عبور بدون اجازه از تنگه هرمز
بسیار خطرناک است
خبرگزاری بلومبرگ هم در گزارشی می‌نویسد: انتقال نفت از طریق تنگه هرمز بدون اجازه ایران، به عملیاتی «بسیار خطرناک» و سفری پرریسک تبدیل شده است. یکی از ناخدایان نفتکش‌ها گفته که کشتی او شبانه، با چراغ‌های ناوبری خاموش و بدون استفاده از تلفن یا سامانه شناسایی خودکار کشتی‌ها (AIS)، در نزدیکی سواحل عمان حرکت کرده است. نفتکش تحت حفاظت نظامی آمریکا قرار داشته و در مسیر خود ناچار به مانور در اطراف کشتی‌ای شده که به‌تازگی هدف حمله قرار گرفته بود. این ناخدا همچنین اعلام کرده است که کشتی خودش نیز در ادامه هدف حمله موشکی قرار گرفته است.
آمریکا تازه در آغاز جهنم مالی است
«داگلاس مک‌گرگور»، مشاور سابق پنتاگون و تحلیلگر نظامی و استراتژیست، درباره چشم‌انداز اقتصادی و سیاست خارجی گفت: آمریکا در حال حاضر فقط در ابتدای مسیری است که از آن به‌عنوان «جهنم مالی» یاد می‌شود.
مایک راجرز، نامزد جمهوری‌خواه مجلس سنای آمریکا از ایالت میشیگان هم در واکنش به انتقادها درباره تغییر موضعش در قبال جنگ ایران و تعرفه‌های تجاری ترامپ گفت موضعش تغییر نکرده، بلکه حالا زمان پایان‌دادن به این وضعیت است.
راجرز با اشاره به افزایش قیمت بنزین و گازوئیل تأکید کرد: این وضعیت فشار زیادی ایجاد کرده و من به دولت ترامپ هم گفته‌ام که وقت پایان‌دادن به جنگ رسیده است.
ضربه جنگ و گرانی سوخت
به کارزار انتخاباتی حامیان ترامپ
کن پکستون، دادستان کل تگزاس و نامزد جمهوری‌خواه سنای آمریکا، هم می‌گوید: جنگ ایران و گرانی سوخت به کارزار انتخاباتی‌ام ضربه زد.
به گزارش اکسیوس، او در جلسه‌ای خصوصی با اهداکنندگان و لابی‌گرها در واشنگتن، مشکلات کمپین انتخاباتی خود را به جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت نسبت داد و گفت: تعرفه‌ها نیست... جنگ است، قیمت بنزین است، دیزل است. وقتی دیزل بیش از ۶ دلار در گالن باشد، مردم فشار را حس می‌کنند و این موضوع قیمت مواد غذایی را هم بالا می‌برد. مسئله مقرون‌به‌صرفه بودن بزرگ‌ترین مشکل کمپین است. پکستون در همان جلسه تأکید کرد که کنترلی روی جنگ یا قیمت سوخت ندارد و فقط می‌تواند طرح‌هایی مثل کاهش مالیات پیشنهاد دهد.
از طرف دیگر، السید، نامزد دموکرات‌ها در انتخابات مجلس سنا، می‌گوید: قیمت بالای بنزین و تورم مستقیماً ناشی از جنگ ایران است؛ جنگی را آغاز کردید که هرگز نباید واردش می‌شدید. ما عملاً به ایران یاد دادیم که می‌تواند از تنگه هرمز به‌عنوان اهرم فشار استفاده کند.
جنگ به مشکل انتخاباتی جمهوری‌خواهان
تبدیل شده است
نشریه آتلانتیک با بیان اینکه جنگ ایران به مشکل انتخاباتی جمهوری‌خواهان تبدیل شده و ترامپ به‌دنبال نمایش پیروزی پیش از انتخابات است، افزود: حتی موافقان حمله دوباره هم به نتیجه‌بخش بودن آن اطمینان ندارند. حملات محدود به‌تنهایی نه ایران را پای میز مذاکره می‌آورد، نه عبور امن از هرمز را برقرار می‌کند و نه قیمت بنزین را پیش از انتخابات کاهش می‌دهد. افزایش قیمت سوخت و تداوم جنگ، نگرانی نامزدهای جمهوری‌خواه را درباره انتخابات کنگره افزایش داده است. حمله جدید می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد و نیروهای آمریکایی و متحدان خلیج فارس در معرض پاسخ ایران قرار می‌گیرند.
ایران، دارای اهداف راهبردی
و ترامپ، فاقد آن است
دنی سیترینوویچ، افسر ارشد سابق اطلاعات نظامی اسرائیل، در یادداشتی تأکید کرد: معلوم نیست رئیس‌جمهور ترامپ دقیقاً چه هدفی را در رویارویی با تهران دنبال می‌کند. تشدید تنش به‌خودی‌خود یک هدف راهبردی نیست، بلکه ابزاری برای دستیابی به یک هدف سیاسی یا امنیتی است. مشکل اصلی ترامپ این است که اصلاً مشخص نیست فرضیات او درباره ایران درست باشند. از سوی دیگر، ترامپ با معضل دیگری نیز روبه‌رو است: چه تصمیم به حمله بگیرد و چه از آن خودداری کند، ایران به فعالیت‌های نظامی خود در تنگه هرمز ادامه می‌دهد. حملات مکرر علیه شناورها با این هدف انجام می‌شوند که به واشنگتن نشان دهند برخلاف اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا، تنگه هرمز هنوز فاصله زیادی تا تبدیل‌شدن به مسیری باز و امن برای کشتیرانی دارد و توانایی ایران برای مختل‌کردن بازار جهانی انرژی از بین نرفته است. ایران می‌خواهد به ترامپ ثابت کند که اعلام موفقیت‌های آمریکا با واقعیت‌های میدانی مطابقت ندارد. توانایی ادامه حمله به تردد دریایی، افزایش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل و حفظ قیمت نفت در سطح بالا، یک دستاورد راهبردی مهم محسوب می‌شود.
تهدیدها، محاسبات ایران را تغییر نمی‌دهد
وی افزود: واشنگتن می‌خواهد بر مسئله هسته‌ای تمرکز کند، در حالی که تهران پیش از هر چیز خواستار اجرای تعهدات آمریکا در چارچوب یادداشت تفاهم، به‌ویژه لغو محاصره دریایی است. ایرانی‌ها معتقدند می‌توانند فشار آمریکا را برای مدت طولانی تحمل کنند و در نهایت، هزینه‌های اقتصادی و سیاسی ادامه جنگ، ترامپ را وادار خواهد کرد موضع خود را تغییر دهد. ترامپ باید مشخص کند که وضعیت نهایی مطلوب او چیست: سرنگونی نظام ایران؟ دستیابی به توافق هسته‌ای جدید؟ بازگشایی کامل تنگه هرمز؟ یا واردکردن آسیب بیشتر به توانمندی‌های نظامی ایران؟ این‌ها اهدافی کاملاً متفاوت هستند و مشخص نیست حمله دیگری بتواند آمریکا را به تحقق حتی یکی از آن‌ها نزدیک کند.
مشکل اساسی دونالد ترامپ این است که بعید به نظر می‌رسد اظهارات او محاسبات ایران را تغییر دهد. تهران صرف‌نظر از مواضع اعلام‌شده واشنگتن، به تشدید حملات خود در تنگه هرمز ادامه خواهد داد. تا زمانی که تهران توانایی و اراده مختل‌کردن تردد دریایی را داشته باشد، صرف صدور بیانیه‌های سیاسی نمی‌تواند اعتماد به امنیت عرضه جهانی انرژی را بازگرداند. باید فرض را بر این بگذاریم که ایران هم‌زمان خود را برای احتمال ازسرگیری حملات نظامی آمریکا آماده می‌کند. این وضعیت خطر دیگری ایجاد می‌کند: اگر تهران به این نتیجه برسد که حمله آمریکا قریب‌الوقوع است، ممکن است تصمیم بگیرد به‌جای انتظار برای دریافت نخستین ضربه، پیش‌دستانه تنش‌ها را تشدید کند. ایران همچنان مصمم است هزینه‌های واشنگتن را افزایش دهد.
چرا شکست آمریکا استراتژیک و فاجعه‌بار است؟
نشریه فارن افرز در یادداشتی خاطرنشان کرد: ایران بر پایه «نظریه پیروزی» معتقد است با افزایش هزینه‌های نظامی و اقتصادی، آمریکا را به خروج از خلیج‌فارس و لغو تحریم‌ها وادار می‌کند. تحریم‌ها به‌جای سرنگونی رژیم، حس ملی‌گرایی را تقویت کرده است. استراتژی تهران شامل ضربه به پایگاه‌های آمریکایی، اختلال در بازار انرژی و بهره‌گیری از توان انصارالله در باب‌المندب است. نخبگان ایران متحدند که تداوم این مسیر، واشنگتن را به پذیرش قدرت منطقه‌ای تهران و بازگشت به توافق ژوئن مجبور خواهد کرد.
در همین حال، رابرت پیپ، استاد دانشگاه شیکاگو، می‌گوید: ایران کنترل تنگه هرمز را به دست آورده و آمریکا از نظر استراتژیک شکست خورده است. هدف سرنگونی رژیم بود، نه فقط کشتن رهبران. هدف تضعیف ایران و قدرتش بود. و آنچه می‌بینیم این است که رژیم مقاوم است و خطرناک‌تر از همیشه، بیشتر از قبل از بمباران. ایران اکنون قدرتمندتر از قبل است. در واقع، ایران تازه به چیزی دست یافته که ما ۵۰ سال در ارتش آمریکا تلاش کردیم از آن جلوگیری کنیم؛ یعنی کنترل تنگه هرمز. این هدف شماره یک استراتژی بزرگ آمریکا در خاورمیانه بود. این یک شکست فاجعه‌بار است. واقعیت این است که ما از نظر استراتژیک شکست خورده‌ایم و عمیق‌تر در تله فرو می‌رویم. این یکی از بدترین موقعیت‌های ماست.