پزشکیان: مذاکره هنگامی‌کاربرد دارد که در سایه زور نباشد
رئیس‌جمهور تاکید کرد: گفت‌وگو زمانی معنا و امکان موفقیت دارد که بر پایه احترام متقابل، تعهدات متقابل و کنار گذاشتن فشار و تهدید باشد. مذاکره در سایه زور، مذاکره نیست؛ تحمیل و اجبار است.
مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در سخنرانی خود در نشست سران کشورهای مشترک‌المنافع گفت: منطقه ما بیش از هر زمان دیگری به تاب‌آوری در برابر جنگ، بحران، فشار خارجی و اختلال در مسیرهای اقتصادی و ارتباطی نیاز دارد و موفقیت در این مسیر، بیش از هر چیز مستلزم اتصال ظرفیت‌های منطقه به یکدیگر است.
متن کامل سخنرانی رئیس‌جمهور به شرح زیر است:
«بسم‌الله الرحمن الرحیم
جناب آقای سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور محترم ترکمنستان، و رئیس محترم اجلاس؛
رؤسای جمهور محترم؛
دبیرکل محترم کشورهای مستقل مشترک المنافع؛
خانم‌ها و آقایان؛
در ابتدا، از دولت و ملّت دوست و برادر، ترکمنستان برای دعوت از جمهوری اسلامی ایران و میزبانی این نشست مهم صمیمانه تشکر می‌کنم. حضور جمهوری اسلامی ایران برای نخستین بار و به عنوان نخستین کشور دعوت شده در جایگاه مهمان ویژه نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، فرصتی ارزشمند برای تقویت پیوندهای موجود و گشودن فصل جدیدی از همکاری‌ها با کشورهای این مجموعه است. همزمانی این نشست با نشست سران کشورهای ساحلی دریای خزر با موضوع محیط زیست نیز، زمینه‌ای مناسب برای توجه همزمان به پیوندهای جغرافیایی، منافع مشترک، دغدغه‌های مشترک و ظرفیت‌های همکاری ایران با کشورهای ساحلی خزر و آسیای مرکزی فراهم می‌کند.
خانم‌ها و آقایان،
اجازه دهید سخنان خود را با واقعیتی آغاز کنم که نمی‌توان در بحث درباره آینده منطقه از کنار آن گذشت.
جهان و منطقه ما در سال‌های اخیر با بحران‌هایی به هم پیوسته مواجه بوده‌اند که آثار آنها دیگر در مرزهای یک کشور باقی نمی‌ماند. تحولات پیرامون جنگ روسیه و اوکراین، با ابعاد فرامنطقه‌ای خود، بر امنیت، تجارت، حمل‌و نقل و به ویژه تأمین و بازار انرژی اثر گذاشته است. این رویداد و بحران‌های مشابه نشان داده‌اند که اختلال در یک بخش از منطقه می‌تواند به سرعت به فشارهای اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی در بخش‌های دیگر منجر شود.
ایران نیز در یک سال گذشته، دو بار هدف حملات نظامی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت؛ این تجاوزات آشکار و غیرقانونی نه تنها به مردم و زیرساخت‌های غیرنظامی کشورم آسیب وارد کرد، بلکه عده زیادی در منطقه و جهان را متاثر ساخته است. این تحولات بیش از گذشته یک واقعیت را آشکار کرد: امنیت و ثبات منطقه‌ای مفهومی تجزیه‌ناپذیر است. نمی‌توان همزمان برای بخشی از منطقه، امنیت و توسعه خواست و در بخش دیگر، ناامنی، فشار اقتصادی و بی‌ثباتی دامن زد.
جمهوری اسلامی ایران برای برقراری صلح و ثبات پایدار، همواره بر گفت‌وگو و راه‌حل دیپلماتیک تأکید کرده است؛ اما گفت‌وگو زمانی معنا و امکان موفقیت دارد که بر پایه احترام متقابل، تعهدات متقابل و کنار گذاشتن فشار و تهدید باشد. مذاکره در سایه زور، مذاکره نیست؛ تحمیل و اجبار است. در عین حال، تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که استفاده ابزاری از تجارت، بانکداری، فناوری، انرژی و نظام مالی بین‌المللی علیه کشورها، صرفاً یک مسئله دوجانبه نیست؛ بلکه بر امنیت اقتصادی و توسعه کل منطقه و جهان اثر می‌گذارد. فشار و تحریم علیه ایران تنها ظرفیت‌های اقتصادی ایران را محدود نمی‌کند؛ بلکه به تجارت، اتصال، انرژی و نظم منطقه‌ای آسیب خواهد زد.
رؤسای محترم؛
منطقه ما بیش از هر زمان دیگری به تاب‌آوری در برابر جنگ، بحران، فشار خارجی و اختلال در مسیرهای اقتصادی و ارتباطی نیاز دارد و موفقیت در این مسیر، بیش از هر چیز مستلزم اتصال ظرفیت‌های منطقه به یکدیگر است. منافع مشترک ما، نه در رقابت میان مسیرها بلکه در اتصال مسیرهاست.
برای آسیای مرکزی، جمهوری اسلامی ایران صرفاً یک شریک نیست؛ بلکه یک مسیر طبیعی برای اتصال آسیای مرکزی و اوراسیا به آب‌های آزاد است. بنادر جنوبی ایران در خلیج‌فارس و دریای عمان به‌ویژه چابهار می‌توانند این منطقه را به آسیای جنوبی، آفریقا و سپس اروپا متصل کنند.
در همین چارچوب، پیشنهاد ترکمنستان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای ایجاد یک کریدور حمل‌ونقل میان آسیای مرکزی و جنوبی و اروپا از مسیر دریای خزر، می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های ایران، عملیاتی شود.
کریدورهای شمال- جنوب و شرق- غرب اجزای یک شبکه واحد منطقه‌ای هستند نه رقیب یکدیگر! بنابراین هر مسیر جدید بر ظرفیت مسیرهای دیگر می‌افزاید و به همگرایی بیشتر در منطقه کمک می‌کند.
همین نگاه را باید در حوزه انرژی نیز دنبال کرد. منطقه ما می‌تواند به جای رقابت برای حذف یکدیگر از بازار انرژی، به شبکه‌ای از تولید، انتقال و تبادل انرژی تبدیل شود؛ شبکه‌ای که نفت، گاز، برق و انرژی‌های تجدیدپذیر را به منافع مشترک اقتصادی و ثبات منطقه‌ای پیوند می‌زند.
برای تقویت تجارت نیز لازم است سازوکارهای عملی منطقه‌ای، از جمله سازوکارهای مالی و تهاتری، برای تسهیل مبادلات میان کشورهای منطقه مورد توجه قرار گیرد؛ سازوکارهایی که می‌توانند تداوم همکاری اقتصادی را در برابر اختلالات و محدودیت‌های خارجی افزایش دهند.
خانم‌ها و آقایان،
جمهوری اسلامی ایران خود را بخشی طبیعی از جغرافیای به‌هم‌پیوسته منطقه می‌داند. این پیوند نه تنها جغرافیائی، بلکه ریشه در تاریخ، فرهنگ، تمدن و پیوندهای مردمی دارد. بر همین اساس، جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد می‌کند فرمت «کشورهای مستقل مشترک‌المنافع + ایران» یا «CIS+1» به‌عنوان سازوکاری منعطف و مؤثر برای گفت وگو و همکاری ایجاد شود تا بتوانیم همکاری‌های مشترک را در حوزه‌های ترانزیت، انرژی، تجارت، معدن، سرمایه‌گذاری، فناوری، آب و محیط‌زیست، گردشگری و ارتباطات علمی و فرهنگی توسعه دهیم و برای چالش‌های مشترکی مانند: تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آب و مسائل زیست محیطی دریای خزر و منطقه آرال، جنایات سازمان یافته، قاچاق مواد مخدر و غیره راه‌حل‌هایمشترک منطقه‌ای ارائه کنیم.
امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند چندجانبه‌گرایی واقعی در منطقه هستیم. کشورهای این منطقه مهم و استراتژیک باید از بازیگران اصلی در شکل‌دهی به جهان چندقطبی باشند. از این منظر، دیپلماسی منطقه‌ای برای ما، صرفاً به معنای برگزاری نشست‌ها نیست؛ بلکه باید به ابزار مدیریت بحران، حفظ ارتباطات، جلوگیری از گسترش درگیری و فعال‌کردن همکاری‌های عملی تبدیل شود. این همان رویکردی است که در چارچوب سیاست همسایگی جمهوری اسلامی ایران دنبال می‌کنیم.
خانم‌هاو آقایان،
ما امروز صرفاً با انتخاب میان انزوا یا وابستگی مواجه نیستیم؛ بلکه باید ظرفیت‌های خود را به یکدیگر متصل کنیم تا هر کشور بتواند با حفظ استقلال و انتخاب‌های ملی خود، از مزیت‌های این جغرافیای مشترک بهره‌مند شود.
ما به جای گسست، اتصال؛ به جای رقابت فرساینده، همکاری؛ به جای وابستگی یکجانبه، وابستگی متقابل؛ و به جای امنیت مبتنی بر تهدید، امنیت مبتنی بر اعتماد و منافع مشترک را می‌خواهیم.
در پایان، بار دیگر از دولت و ملت ترکمنستان برای دعوت از جمهوری اسلامی ایران، میزبانی این نشست و ابتکار ارزشمند آن در ایجاد فرصت برای گسترش همکاری میان ایران و کشورهای عضو جامعه کشورهای مستقل مشترک‌المنافع تشکر می‌کنم. امیدوارم این نشست بتواند گامی عملی در مسیر شکل‌گیری منطقه‌ای باشد که در آن آسیای مرکزی، قفقاز جنوبی و ایران نه مجموعه‌ای از فضاهای جدا از هم، بلکه بخشی از یک شبکه واحد همکاری، امنیت و توسعه باشند. جبر جغرافیایی ما را به یکدیگر پیوند داده است اما این اراده سیاسی ماست که می‌تواند این پیوند را به سرمایه مشترک برای صلح، امنیت و توسعه تبدیل کند.
از توجه شما سپاسگزارم.
والسلام علیکم و رحمه‌الله و برکاته».
امروز بیش از هر زمان دیگری
به دیپلماسی محیط‌زیست نیاز داریم
خبر دیگر اینکه، مسعود پزشکیان در سخنرانی خود در نشست فوق‌العاده سران حوزه خزر با تاکید بر اینکه در جهان امروز که با بحران‌های متعدد، رقابت‌های ژئوپلیتیکی، جنگ‌ها، تحریم‌های یکجانبه و تضعیف چندجانبه‌گرایی مواجه است، همکاری زیست‌محیطی می‌تواند یکی از عرصه‌های مهم اعتمادسازی و همگرایی میان کشورهای منطقه باشد، تصریح کرد: ما معتقدیم محیط‌زیست نباید قربانی اختلافات سیاسی، رقابت‌های اقتصادی یا مداخلات خارج از منطقه شود. کشورهای ساحلی باید با تکیه بر ظرفیت‌های علمی، فنی، مالی و انسانی خود، سرنوشت دریای خزر را در چارچوب همکاری‌های منطقه‌ای و با احترام کامل به حاکمیت ملی و منافع مشروع یکدیگر تعیین کنند.
وی گفت: امروز ما بیش از هر زمان دیگری به دیپلماسی محیط زیست نیاز داریم. خزر می‌تواند نمونه‌ای موفق از این واقعیت باشد که حتی در شرایط وجود اختلافات سیاسی و ژئوپلیتیکی، کشورها می‌توانند درباره یک منفعت مشترک همکاری کنند. اگر چه ممکن است در بسیاری از مسائل دیدگاه‌های متفاوتی داشته باشیم؛ اما در یک واقعیت تردیدی وجود ندارد: هیچ‌یک از کشورهای ساحلی نمی‌تواند به تنهائی خزر را نجات دهد. آب این دریا و آلودگی آن؛ تغییرات اقلیمی منطقه و آثار کاهش سطح آب هیچ‌یک مرز سیاسی نمی‌شناسد.
رئیس‌جمهور ادامه داد: از این رو، جمهوری اسلامی ایران ضمن استقبال از تصمیم این اجلاس برای ایجاد کمیسیون عالی‌رتبه مرکب از معاونان رؤسای دولت‌های ساحلی، پیشنهاد می‌کند که در چارچوب کنوانسیون تهران یک برنامه منطقه‌ای بلندمدت برای مقابله با کاهش سطح آب خزر تدوین و اجرا شود. این برنامه باید دست‌کم هفت محور اساسی داشته باشد: نخست، پایش علمی و مشترک عوامل مؤثر بر کاهش سطح آب و تدوین و اجرای یک برنامه جامع منطقه‌ای برای مقابله با کاهش تراز آب دریای خزر؛ دوم، تقویت سازوکارهای مشترک برای مقابله با آلودگی‌های دریایی و حفاظت از تنوع زیستی؛ سوم، ارتقای جایگاه کنوانسیون تهران و تقویت سازوکارهای اجرائی آن؛ چهارم، سازگاری زیرساخت‌های ساحلی و بنادر با تغییرات آینده؛ پنجم، حفاظت و احیای تالاب‌ها، زیستگاه‌ها و مناطق حساس اکولوژیک؛ ششم، حمایت از جوامع محلی، شیلات و معیشت میلیون‌ها انسان وابسته به خزر؛ و هفتم، تأمین منابع مالی و فناوری برای اجرای اقدامات سازگاری و حفاظت محیط‌زیستی.
تأکید بر گسترش همکاری‌های سه‌جانبه
و تقویت تعاملات در حوزه خزر
در حاشیه اجلاس سران کشورهای مشترک‌المنافع و اجلاس محیط‌زیستی خزر، مسعود پزشکیان، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان طی یک نشست سه‌جانبه با یکدیگر دیدار و گفت‌وگو کردند.
در این نشست سه طرف ضمن بررسی مهم‌ترین مسائل و موضوعات مشترک، درباره راهکارهای تقویت تعاملات و توسعه همکاری‌های سه‌جانبه در حوزه‌های مورد علاقه طرفین تبادل نظر کردند.
گفتنی است، مسعود پزشکیان با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان به صورت جداگانه نیز دیدار داشت.
گسترش همکاری‌ها و تقویت اعتماد و همدلی زمینه‌ساز توسعه روابط دو کشور است
رئیس‌جمهوری اسلامی ایران همچنین در حاشیه اجلاس سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و اجلاس محیط زیستی دریای خزر در ترکمنستان، با آقای نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، دیدار و گفت‌وگو کرد.
تأثیرپذیری از آمریکا منجر به از دست رفتن
انسجام شانگهای و بریکس خواهد شد
خبر دیگر اینکه، مسعود پزشکیان در دیدار با «نورلان یرمکبایف»، دبیرکل سازمان همکاری‌های شانگهای در حاشیه اجلاس سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و اجلاس محیط‌زیستی دریای خزر در ترکمنستان، با اشاره به دستاوردهای گسترش تعاملات و ارتباطات چندجانبه اظهار داشت: هرچه این تعاملات و دیدارها افزایش یابد و تقویت شود، سیاست‌ها و راهبردهای چندجانبه بیشتری را می‌توانیم عملیاتی کنیم.
رئیس‌جمهور با اشاره به مداخلات آمریکا که بر مبنای سیاست داخلی این کشور اعمال می‌شود، گفت: گاه برخی از این راهبردها بر موضع‌گیری سازمان همکاری شانگهای نیز اثرگذار است. تمام هدف برگزاری اجلاس‌هایی همچون شانگهای یا بریکس این است که کشورهایی که با یکدیگر توافق می‌رسند و تفاهم می‌کنند، بتوانند در زمینه‌های مالی، اقتصادی، تجاری، امنیتی و سیاسی با یکدیگر به چارچوب مشترک اجرائی دست یابند. چنانچه قرار باشد سیاست‌های داخلی کشوری مانند آمریکا بر تصمیمات این اجلاس‌ها اثرگذار باشد، این سازمان‌ها قدرت و انسجام خود را از دست خواهند داد.
فراجا در جنگ اخیر، هم زینت کشور بود
هم دژ مستحکم و هم مایه عزت و سربلندی ایران
رئیس‌جمهور صبح روز پنجشنبه (16 مهرماه 1405) نیز در نشست سراسری با فرماندهان انتظامی جمهوری اسلامی ایران، ضمن درود به روان پاک بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، رهبر شهید انقلاب و همه شهدای راه امنیت و استقلال کشور، به‌ویژه شهدای فراجا، اظهار داشت: برای قدردانی از مجاهدت‌ها و تلاش‌های شبانه‌روزی شما در دفاع از امنیت کشور در این جمع حاضر شده‌ایم.
پزشکیان با اشاره به کلام امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) درباره جایگاه نیروهای نظامی به‌عنوان زینت حکومت، دژ مستحکم و مایه عزت و سربلندی، خاطرنشان کرد: شما در عمل ثابت کردید که هم زینت کشور بوده‌اید، هم دژ مستحکم آن و هم عزت و سربلندی آفریده‌اید.
عیادت دکتر پزشکیان
از حضرت آیت‌الله‌العظمی نوری همدانی
مسعود پزشکیان پیش از ظهر روز پنجشنبه نیز با حضور در یکی از بیمارستان‌های تهران، ضمن عیادت از حضرت آیت‌الله نوری همدانی در جریان آخرین وضعیت روند درمان این مرجع تقلید قرار گرفت و برای ایشان از درگاه خداوند متعال، سلامتی، شفای عاجل و بهبودی کامل مسئلت کرد.