موشک یا رسانه کدام مؤثرتر است؟(یادداشت روز)
می‌گویند «یوزف گوبلز»، وزیر تبلیغات هیتلر روی دروغ «تأکید ویژه» داشت. او را «معمار اصلی دستگاه پروپاگاندای هیتلر» می‌نامند که معتقد بود «هرچه دروغ بزرگ‌تر باشد، باور کردنش آسان‌تر است». یا از چرچیل این‌طور نقل قول می‌کنند که «تا راست بخواهد شلوارش را بالا بکشد، دروغ دنیا را فرا گرفته است». از این‌گونه نقل‌قول‌ها که به جای «تقبیحِ» دروغ، آن را «تحسین» می‌کند، تا دلتان بخواهد در میان سیاستمداران و حتی متفکرین علوم سیاسی غرب فراوان وجود دارد. اما این دروغ‌ها برای انتقال انبوه و توزیع مویرگی و تأثیر روی جامعه هدف به یک ابزار نیاز دارد: رسانه!
۱- چه بخواهیم چه نه، این یک واقعیت است که جنگ‌ها هیچ‌گاه در میدان نبرد محدود نمانده و در کنار خود «مکمل»هایی داشته‌اند که بعضاً حتی از خود جنگ، مؤثرتر و مهم‌تر عمل کرده‌اند. این مکمل‌ها، «روایت» و «رسانه»اند که موازی با جنگ عمل می‌کنند. اگر موشک، سنگر دشمن را می‌شکند، روایت می‌تواند اراده او را منهدم کند. شوربختانه در سیاست منهای اخلاق، روایت «دروغ» و «سانسور» نه یک انحراف، بلکه یک سلاح راهبردی بوده است که گاهی بُرنده‌تر از موشک‌های بالستیک عمل کرده‌اند. لذا می‌توان گفت «دروغ» همواره یکی از ابزارها یا حتی سلاح‌های مهم در «سیاست منهای اخلاق» بوده است. این سلاح در کنار «سانسور» می‌تواند حریف را فریب داده و دچار محاسبات غلط کند، روحیه و امید را دستکاری کند (کاهش یا افزایش دهد)، پیروزی را شکست، و شکست را پیروزی جا بزند و... فقط یک لحظه تصور کنید اگر اظهارات «برت مک‌گورگ»، مشاور بایدن درباره درمانده شدن خود و بایدن در شب «عملیات وعده صادق»، به جای این که یک هفته پیش منتشر می‌شد، در همان فروردین ماه 1403 منتشر شده بود؛ چه تأثیری در روحیه مردم و نظامیان
دو طرف جنگ می‌گذاشت! «مک‌گورک» درباره آن شب و شرایط
کاخ سفید این‌طور می‌نویسد: «هرگز در این اتاق، مرکز فرماندهی قدرتمندترین کشور جهان، آن‌قدر احساس درماندگی نکرده بودم... [وقتی موشک‌های ایران شلیک شدند] برای اولین بار در تمام مدت نشستن پشت آن میز، سرم را خم کردم و دعا کردم. لحظاتی بعد، کوریلا شلیک موج چهارم را تأیید کرد و اکنون بیش از ۱۰۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل پرواز می‌کرد. هیچ‌کس حرفی نزد. بسیاری، مثل من، ظاهراً بی‌هیچ حرفی دعا می‌کردند...». به این هم فکر کنید که اگر «تخریب کامل 20 پایگاه نظامی آمریکا» در جنگ 40 روزه و کشته و زخمی شدن نزدیک به 880 تن از نظامیان آمریکایی اگر در همان ایام رسانه‌ای می‌شد، چه اثراتی داشت! که اگر نداشت، انتشار این اخبار -که اندکی از خروارها است- را ماه‌ها پنهان نمی‌کردند و دروغ نمی‌گفتند! (اگر چه ما معتقدیم شمار تلفات و مجروحان آمریکا و رژیم صهیونیستی بسیار بیشتر از اعداد اعلامی است و شاید سال‌ها بعد که آب‌ها از آسیاب افتاد، برخی رسانه‌ها امکان انتشار آن را بیابند). بنابراین دشمن در این جنگ از «دروغ» و «سانسور» به دلایل متعدد، بسیار استفاده کرده، می‌کند و خواهد کرد.
۲- تنگه هرمز، طبق آخرین گزارش‌‌هایی که منتشر شده - از جمله گزارش دو روز پیش گروه بانکی استاندارد چارترد- هنوز مسدود است و «جریان نفت» در آن «به هیچ وجه عادی نشده است». از آن سو «امین ناصر»، مدیرعامل آرامکو در همین روز و در جریان سخنرانی خود در «مجمع انرژی اینتلجنس» لندن گفت قیمت فیزیکی نفت (قیمتی که اکنون با آن خرید و فروش می‌شود) بین 20 تا 50 دلار بیش از قیمت‌های اعلامی پایه برنت است. وقتی این یادداشت نوشته می‌شد قیمت نفت برنت در سایت «اویل پرایس» حدود 98 دلار
در هر بشکه ثبت شده بود! با این حساب و طبق اظهارات «امین ناصر» قیمتی که اکنون نفت با آن معامله می‌شود چیزی بین 108 تا 140 دلار در هر بشکه است، نه 98 دلار! امین ناصر این را هم گفت که چنانچه خط لوله انتقال نفت عربستان (از شرق به غرب) هدف قرار بگیرد -که روز دوشنبه اعلام شد برای دومین بار هدف قرار گرفته است- قیمت واقعی نفت می‌تواند تا 200 دلار
هم افزایش یابد! اظهارات امین ناصر گزارش «استاندارد چارترد» را تأیید می‌کند. حال این که چرا با وجود انهدام خط لوله انتقال نفت عربستان که به عنوان جایگزین تنگه هرمز راه‌اندازی شده قیمت نفت 200 دلار نشده است، دقیقاً بخشی از موضوع این یادداشت است. اینجا نیز سانسورِ دستوری این خبر در رسانه‌های مهم و تأثیرگذار دنیا در کنار دروغهایی که گفته می‌شود، از موشک‌هایی که این خطوط لوله نفتی را منهدم کرده‌اند، مؤثرتر عمل کرده و مانع از 200 دلاری شدن نفت شده است.
۳- حالا به این جملات ترامپ که آن هم در همین روز و در جمع طرفداران جمهوری‌خواهش ایراد شده توجه کنید: «ما بیش از هر زمان دیگری نفت را از تنگه هرمز عبور می‌دهیم... این تنگه دیگر عامل افزایش قیمت بنزین نیست و تردد در آن ادامه دارد... علت افزایش قیمت گازوئیل و بنزین پالایشگاه‌های روسیه و جنگ اوکراین است... ما بهترین نیروی نظامی دنیا را داریم و عملکرد نیروی دریایی ما خارق‌العاده بوده است...»! ممکن است برخی بگویند ترامپ به دلیل بیماری «روان‌پریشی» (Psychopathy) است که دروغ می‌گوید که در جواب باید گفت، اتفاقاً به اعتقاد روانشناسان دروغ برای همین روان‌پریشان کارکرد «ابزار» را دارد. روان‌پریش‌ها برای فریب دادن، کنترل کردن یا رسیدن به هدف، بدون هیچ پشیمانی دروغ می‌گویند. لذا دروغ برای ترامپ یک «ابزار» است! «مایک پمپئو»، رئیس سیا در دولت اول ترامپ نیز پیش از این صراحتاً از ابزار بودن دروغ برای گردانندگان کاخ سفید گفته بود. او حتی تصریح کرده بود، نیازی به روان‌پریش بودن هم نیست چرا که، نه تنها برای دروغ که، برای دزدی کردن هم آموزش دیده‌اند! پمپئو در سال 2019 در دانشگاه تگزاس وقتی داشت درباره دوران حضورش به عنوان رئیس سیا صحبت می‌کرد، تصریح کرد: «من رئیس سیا بودم. ما دروغ می‌گفتیم، تقلب می‌کردیم، دزدی می‌کردیم... ما دوره‌های آموزشی کامل برای این کارها داشتیم... این به شما شکوه تجربه آمریکایی را یادآوری می‌کند».
۴- در جنگ‌های امروز، همیشه برنده کسی نیست که موشک بیشتری شلیک می‌کند، بلکه کسی است که روایت را در کنار موشک در دست دارد و به اعتراف معتبرترین رسانه‌های دنیا در دو جنگ اخیر لااقل بخشی از روایت در دست ما بود و دلیل خشم ترامپ از رسانه‌ها و تحریم آنها نیز به همین امر ارتباط داشت. آنها اعتراف می‌کنند که ایران برغم خسارت‌هایی که متحمل شد، در هر دو جنگ (میدان و روایت) پیروز شد و ترامپ آدمی نیست که بتواند این حقیقت را تحمل کند. اما فراموش نکنید که رسانه شمشیر دو لبه است. اگر دشمن دروغ و سانسور را تبدیل به ابزاری برای جلوگیری از 200 دلاری شدن نفت کرد، ما با «با روایت درست» نفت را 140 دلاری کردیم و پیروز شدیم.
جعفر بلوری