انجمن اولیا و مربیان کارآمد، مدرسه سرآمد
گالیا‌توانگر
آموزش‌وپرورش یک دانش‌آموز، پروژه‌ای چندوجهی است که موفقیت آن به هماهنگی کامل میان دو نهاد اصلی شکل‌دهنده شخصیت او یعنی خانه و مدرسه بستگی دارد. زمانی که والدین و مربیان، اهداف مشترک و راهبردهای همسویی را اتخاذ می‌کنند، دانش‌آموز احساس امنیت و ثبات بیشتری می‌کند و مسیر یادگیری او با کمترین اصطکاک پیش می‌رود. نادیده‌گرفتن یکی از این دو رکن مانند پرواز پرنده‌ای با یک بال است که محکوم به کج‌روی و فرود زودرس خواهد بود.
نقش والدین فراتر از پیگیری نمرات و تکالیف است؛ آنها نخستین معلمان فرزندان خود هستند و شناخت عمیقی از خلق‌وخو، نقاط قوت پنهان و چالش‌های درونی او دارند. از سوی دیگر، مربیان با نگاهی تخصصی و تربیتی، دانش‌آموز را در بستر اجتماعی و علمی سامان می‌دهند. تبادل منظم و صادقانه اطلاعات میان این دو گروه، کلید شناسایی زودهنگام مشکلات رفتاری یا تحصیلی و ارائه راهکارهای متناسب است. جلسات انجمن اولیاومربیان باید از حالت تشریفاتی خارج شده و به کارگاه‌های فعال تبادل تجربه تبدیل شوند.
در نهایت، روز پیوند اولیاومربیان فرصتی است تا تعهد خود را نسبت به یکدیگر تجدید کنیم. جامعه‌ای که در آن والدین از مدرسه حمایت می‌کنند و مدرسه به خانه احترام می‌گذارد، جامعه‌ای است که سرمایه‌گذاری مؤثری روی آینده خود انجام داده است. بیایید با نگاهی مثبت و رویکردی سازنده از این پیوند مقدس، قوی‌ترین تکیه‌گاه تربیتی را برای فرزندانمان بسازیم.
آشنایی والدین با فناوری جدید
از طریق آموزش‌های انجمن
والدین و دنیای فناوری‌های نوین در عصر جدید، شتاب زندگی و دنیای فناوری نوین، واقعیت‌های پرچالشی برای والدین و فرزندان به وجود آورده است؛ به‌طوری‌که فرزندان می‌توانند در مورد خصوصی‌ترین افکار خود با غریبه‌ها (البته به‌صورت ناشناس) صحبت کنند و علاوه بر والدین از فضاهای دیگری، راهنمایی و اطلاعات بگیرند.
عالیه احمدی یک فرهنگی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «از زمانی که فناوری‌های نوین وارد فضای زندگی انسان شده‌اند، علی‌رغم تمام محاسن و مزایای آن، یک‌سری دغدغه و نگرانی را بر خانواده‌ها تحمیل کرده است. موضوعی که در تمامی جوامع موضوعیت داشته و محدود به جامعه یا اقلیم خاصی نیست. یکی از آخرین تغییرات مهم و حیاتی، ویژگی‌های خاص فضای مجازی، هوش مصنوعی و نو بودن پدیده است.»
وی در ادامه می‌گوید: «بسیاری از والدین، فرصت امکان و یا توان کافی برای شناخت دقیق این فضا و کاربردهای آن را به دست نیاورده‌اند؛ لذا عدم آشنایی مناسب آنان با این فضا و در مقابل جوانان و حتی کودکان از فضای مجازی موجب شده است. فضایی محرمانه و خصوصی در محیط خانه برای فرزندان ایجاد شود؛ به‌گونه‌ای که بدون دغدغه و بدون احساس وجود ناظر بیرونی، به تارنماهای مختلف در این فضا دسترسی یابند که گاهی نیز به دلیل ویژگی‌های سنی و شخصیتی و کنجکاوی‌های خود، متأثر از فضاهای ناسالم موجود در فضای مجازی گردند.»
این فرهنگی پیشنهاد می‌دهد: «یکی از ظرفیت‌ها برای آگاهی‌بخشی به والدین درباره کمیت و کیفیت فناوری‌های نوین آموزش از طریق جلسات انجمن اولیاومربیان است. خانواده، به‌عنوان نهادی بی‌بدیل، اصلی‌ترین پرورشگاه و آموزشگاه و یکی از نهادهای عمده آموزشی و پرورشی هر جامعه است. اساس یک جامعه سالم را خانواده‌های سالم می‌سازد. یکی از مهم‌ترین وظایف آموزش‌وپرورش تربیت نسلی توانمند در تمامی ابعاد تربیتی است و این رسالت به کمک شرکای اصلی تربیتی مدارس، یعنی والدین، به انجام می‌رسد. برای تحقق این اهداف، کلاس‌های آموزش خانواده یکی از بهترین بسترها و مسیرها برای برقراری ارتباط با اولیا دانش‌آموزان در جهت پیشگیری و ارائه آموزش‌های متنوع و مبتنی بر شواهد علمی و تجربی، اعم از شیوه‌های فرزندپروری، چگونگی تعامل والدین با فرزندان، در مباحث نوظهوری از قبیل هوش مصنوعی است. وجود اطلاعات دیجیتال در همه‌‌‌جا و همه زمان، موجب وقوع دگرگونی‌‌‌های بزرگ در آموزش و سایر تجربیات فرهنگی نسل جدید شده و فرزندان نسل جدید در حال روبه‌روشدن با تجربیات متفاوتی هستند که توسط ماشین‌‌‌ها ساخته‌‌‌وپرداخته شده است.»
در جلسه انجمن در جایگاه اولیا چه بگوییم؟
پژوهش‌ها نشان می‌دهد که یکی از عوامل مؤثر در موفقیت دانش‌آموزان، میزان مشارکت والدین در فعالیت آموزشی و تعامل با اولیای مدرسه است.
به کادر مدرسه و معلمان بازخورد مثبت بدهید و از کارهای خوبشان قدردانی کنید. سعی کنید در همکاری‌های خود با اولیای مدرسه، نگرشی مثبت و دور از پیش‌داوری داشته باشید. به نظرات والدین دیگر هم توجه کنید. از توانمندی‌ها، استعدادها و علاقه‌های فرزندتان با معلمانش صحبت کنید. با کمک اولیای مدرسه مشخص کنید از فرزندتان چه انتظاراتی دارید و اهدافی را برای پیاده‌شدن این انتظارات تعیین کنید. در صورت نیاز هر چه سریع‌تر با معلم فرزندتان قرار ملاقات بگذارید و درباره مشکلات و نگرانی‌هایی که درباره فرزندتان دارید با او صحبت کنید. در جلسه‌های اولیاومربیان شرکت کنید و در پی پاسخ به پرسش‌هایی باشید که برایتان پیش‌آمده است. ببینید که بهترین روش ارتباط برقرارکردن با معلم فرزندتان چیست؛ ملاقات حضوری، تلفن ایمیل؟! سعی کنید ارتباط خوبی با سایر والدین داشته باشید.
الهه مرادیان یک مشاور مدرسه و عضو انجمن اولیاومربیان مدرسه پیشنهاد می‌دهد: «چنانچه مسئله‌ای ذهنتان را مشغول کرده است آن را بی‌پرده ولی محترمانه، صادقانه و بدون تأخیر با مدرسه در میان بگذارید. بکوشید به‌طور منظم در جلسات اولیاومربیان شرکت کنید. نشریات مربوط به کلاس یا مدرسه فرزندتان را مطالعه کنید. چنانچه مدرسه فرزندتان دارای سایت اختصاصی است، در هفته چند بار از این سایت بازدید کنید. از ساعات کاری و حضور معلمان و دیگر کارکنان مدرسه مطلع باشید. در صورتی‌که از طرف مدرسه فرزندتان به شما کتابچه راهنما داده شد، آن را به‌دقت مطالعه کنید. چنانچه در مدرسه دانش‌آموزانی از فرهنگ‌های متفاوت حضور دارند، از اولیای مدرسه بخواهید که اطلاعات ضروری را به زبان‌های دیگر نیز در اختیار والدین قرار دهند. پیشنهاد برگزاری جلسات فرهنگی را بدهید. در این جلسه والدین می‌توانند درباره فرهنگ، ارزش‌ها و شیوه‌های تربیتی‌شان با اولیای مدرسه تبادل نظر کنند.»
وی در ادامه می‌افزاید: «درباره نحوه رفتار اولیای مدرسه با والدین، بازخورد دهید تا بتوانید بهترین تعامل ممکن را با هم داشته باشید. به‌منظور ارتقای نحوه تعلیم‌وتربیت مدرسه، به کارکنان مدرسه پیشنهاد داده و آنها را یاری کنید. دوستان صمیمی فرزندتان را بشناسید و با والدین آنها آشنا شوید. به‌منظور اطلاع از برنامه‌ها و منابع مربوط به والدین با مدرسه در تماس باشید. به ایجاد یک مرکز ویژه والدین در مدرسه کمک کرده و از توانمندی‌های والدین متخصص بهره گیرید. سعی کنید به همراه والدین دیگر در مدرسه، کتابخانه‌ای برای والدین برپا کنید. به رشد و گسترش برنامه‌های حمایت از والدین (چالش‌دار) کمک کرده و در این برنامه‌ها شرکت کنید. در کلاس‌هایی با مضمون رشد و تحول کودک، آموزش نظم و انضباط به کودک و... شرکت کنید. در جشن‌های مدرسه که والدین نیز در آن شرکت دارند، حضور داشته باشید به‌ویژه اگر قرار است از فرزندتان قدردانی شود. به همراه سایر والدین جلسات هفتگی ترتیب دهید و در آن درباره کتاب‌هایی که در حوزه تعلیم‌وتربیت خوانده‌اید، بحث کنید. تلاش کنید تا والدین و اولیای مدرسه را به عضویت یک بنیاد خیریه درآورید.»
چرا اولیا در مشارکت با مدرسه جدی نیستند؟
مشارکت‌های مردمی یکی از عبارت‌هایی است که امروزه در آموزش‌وپرورش رایج شده و منظور از آن شیوه‌هایی است که به‌وسیله آنها مردم با استفاده از توانایی‌های خود، خدمات کمی و کیفی به آموزش و پرورش ارائه می‌دهند. ازآنجاکه منابع دولتی برای امر مهم آموزش و پرورش محدود و جمعیت جوان کشور روبه‌افزایش است، ضرورت استفاده از مشارکت‌های مردمی بیش از گذشته احساس می‌شود. متولیان آموزش و پرورش در سطح کلان بر آن شده‌اند، ضمن نهادینه‌کردن مشارکت‌های مردمی و برنامه‌ریزی جهت جلب و جذب این مشارکت‌ها، بخشی از نیازمندی‌های آموزشی و پرورشی را تأمین کنند. بدون تردید، این مهم می‌تواند با استفاده از قابلیت‌های گوناگون خانواده‌ها عینیت یابد. تجربه کشورهای موفق در آموزش و پرورش گواه این ادعا است که مشارکت اولیا در ارائه خدمات آموزشی و پرورشی به مدرسه‌ها، همواره با اثربخشی چشمگیر، ثبات برنامه‌ریزی و موفقیت همراه بوده است.
مشارکت واقعی و جدی قشرهای متفاوت مردم در اداره امور جامعه و بیش از هر جا در آموزش و پرورش و در سنگر مدرسه معنای درست خود را پیدا می‌کند. این مشارکت در صورتی تحقق می‌یابد که بهترین روابط، یعنی حسن تفاهم، اعتماد، همدلی، هم‌اندیشی و صمیمیت میان اولیاومربیان برقرار باشد.
محمد کفاش روان‌شناس موانع و کاستی‌ها چنین برمی‌شمرد: «ضعف مدارس در برقراری ارتباط با اولیا و اطلاع‌رسانی صحیح و به‌موقع. ضعف در برنامه‌ریزی و عملکرد یا ناهماهنگی در نگرش‌ها و تصمیم‌گیری‌ها باتوجه‌به گوناگونی مدارس از نظر آموزشی، اجتماعی و فرهنگی. فعال نبودن دانش‌آموزان در امر مشارکت. فعال نبودن معلمان در امر مشارکت. نبود تبلیغات و آگاه‌سازی برای جلب مردم به مشارکت.»
مهم‌ترین عامل در ایجاد جلب مشارکت‌های مردمی در آموزش و پرورش آگاه‌کردن مردم از تمام جوانب مشارکت است. کفاش روان‌شناس برای این منظور توصیه به این اقدامات دارد: «شرکت‌دادن مردم در جلسات عمومی انجمن اولیاومربیان. ترغیب خانواده‌ها به شرکت مستمر در کلاس‌های آموزش خانواده. گسترش تبلیغات رادیو و تلویزیونی در این زمینه.
استفاده از نقش شوراهای آموزش و پرورش در جهت آگاهی دادن به مردم. دعوت از اولیا برای حضور مکرر در مدرسه و پیگیری وضعیت تحصیلی فرزندان خود. برپایی نمایشگاهی از حاصل کار دانش‌آموزان و معلمان.
تجلیل از افراد خیر و معرفی آنان به مردم. دعوت از اولیا جهت بازدید از مدرسه‌های موفق. تشویق مردم به مطالعه مجلات علمی و تربیتی.»
این روان‌شناس برای جلب مشارکت این روش‌ها را پیشنهاد می‌دهد: «آگاه‌ساختن معلمان در مورد توانایی و ظرفیت عظیم اولیا در آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان. آموزش معلمان در جهت تقویت مهارت‌های ارتباطی آنان با اولیا برای شناخت بهتر انتظارات و نیازهای طبقات مختلف اجتماعی. ایجاد تغییر و تحول در نحوه تشکیل انجمن اولیاومربیان در مدرسه. تقویت مهارت‌های آموزشی و پرورشی اولیا. ایجاد تحول در جامعه محلی اطراف مدرسه، بازدید معلمان از خانه دانش‌آموزان پر مسئله، حضور داوطلبان در مدرسه و...»
ابلاغ دستورالعمل
برگزاری انتخابات انجمن‌های اولیاومربیان
محمد شفاعی بجستانی رئیس اداره انجمن اولیاومربیان استان از ابلاغ دستورالعمل برگزاری انتخابات انجمن‌های اولیاومربیان در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ خبر داده و می‌گوید: «انتخابات از اول تا ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود. انتخابات در مدارس شهری و مدارس روستایی و عشایری برخوردار از زیرساخت، به‌صورت الکترونیکی از طریق سامانه و در مدارس فاقد زیرساخت، به‌صورت حضوری با هماهنگی اداره منطقه برگزار خواهد شد.»
شفاعی بجستانی با تأکید بر مشارکت آگاهانه اولیا می‌افزاید: «مدیران موظف‌اند پیش از انتخابات، جلسه مجمع‌عمومی اولیا را برگزار کرده و گزارش عملکرد انجمن، ضوابط انتخابات و شرایط داوطلبی را تشریح کنند. در این جلسه یکی از والدین به‌عنوان رئیس انتخاب و اطلاعات وی در سامانه ثبت می‌شود.»
وی خاطرنشان می‌کند: «شورای انجمن اولیاومربیان استان و مناطق بر حسن اجرای انتخابات نظارت دارند و ثبت صورت‌جلسات انجمن در دفتر راهنما الزامی است.»
رئیس اداره انجمن اولیاومربیان استان در پایان با اشاره به هفته پیوند اولیاومربیان از ۲۴ تا ۳۰ مهرماه، بر برنامه‌ریزی مدارس و مناطق برای مشارکت مؤثر خانواده‌ها در برنامه‌های مدرسه تأکید دارد.
دستورالعمل اجرایی ثبت سفارش و توزیع محصولات انتشارات انجمن اولیاومربیان برای سال ۱۴۰۵ به ادارات ابلاغ شده است. شایسته است نکات زیر را با دقت اجرا فرمایید: ثبت سفارش دفتر راهنمای فعالیت‌های انجمن اولیاومربیان مدیران مدارس موظف‌اند برای برنامه‌ریزی و ثبت فعالیت‌های انجمن، نسبت به سفارش این کتاب از طریق سامانه جهت ثبت صورت‌جلسات و مستندات برگزاری انتخابات در آن اقدام کنند. اشتراک ماهنامه پیوند مدیران مدارس می‌توانند با مراجعه به سامانه حداقل به تعداد اعضای انجمن اولیاومربیان مدرسه خود، برای هر ماه اقدام به ثبت اشتراک کنند. ثبت اشتراک مجلات پیوند به‌عنوان امتیاز ویژه جهت ارزیابی انجمن‌های اولیاومربیان مدارس مدنظر خواهد بود.