بالندگی علمی وتربیتی دانش‌آموزان در سایه همگامی والدین و معلمین
گالیا‌توانگر
از آنجایی که خانواده اولین مدرسه و مدرسه دومین خانه هر دانش آموز تلقی می‌شود، می‌توان به اهمیت نقش مدرسه و مربیان در زندگی و شخصیت هر دانش‌آموز پی برد. به طور کلی والدین و مدرسه دو رکن اصلی در تعلیم و تربیت هر کودک به شمار می‌روند که فعالیت یک‌جانبه هر یک از این دو ناقص و بی‌ثمر خواهد بود. به همین دلیل تشکیل انجمن اولیا و مربیان در هر مدرسه، کاری اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد؛ چرا که تأثیر مثبت و مستقیمی در آینده دانش‌آموزان دارد.
اگر بخواهیم انجمن اولیا و مربیان را برای شما به صورت ساده تعریف کنیم، می‌توانیم بگوییم که انجمن اولیا و مربیان گروهی متشکل از اعضای انتخابی مدرسه و والدین است که با برگزاری جلسات مختلف در طول یک سال تحصیلی در تحقق اهداف آموزشی و تربیتی دانش‌آموزان همان مدرسه قدم برمی‌دارند.
با توجه به اینکه رشد و پیشرفت دانش‌آموزان باید در هر دو نهاد آموزشی خانه و مدرسه انجام و کنترل شود، هماهنگی و هم‌سویی فعالیت‌های والدین و مربیان اهمیت دو چندانی پیدا می‌کند. به همین دلیل تشکیل انجمن اولیا و مربیان در تمامی مدارس به‌شدت احساس می‌گردد و از آن نمی‌توان چشم‌پوشی کرد.
برنامه و وظایف
اعضای انجمن اولیا و مربیان مدرسه
بی‌تردید انجمن های اولیا و مربیان به عنوان قدیمی‌ترین و مردمی‌ترین نهاد مشارکتی در آموزش‌وپرورش هستند که به منظور تقویت همکاری و مشارکت اولیای دانش‌آموزان برای کمک به ارتقای کیفیت فعالیت‌های آموزشی و پرورشی و گسترش ارتباط در کانون مقدس خانه و مدرسه، تلاش می‌کنند؛ وانگهی تعلیم و تربیت مهم‌ترین و اساسی ترین نهادهای کشور است که جایگاه اعتقادی و آرمانی آن، اهمیت آن را مضاعف می‌سازد. و برای تحقق اهداف نظام تعلیم و تربیت، علاوه بر دستگاه آموزش‌وپرورش، پدران و مادران (اولیا) نیز مسئولیت مشترک
دارند.
کارشناسان تربیتی معتقدند باید راهبردهایی به وجود آید که بتوان خانواده‌ها را در امر آموزش فرزندان مشارکت داد.
در فصل سوم قانون اهداف و وظایف وزارت آموزش‌وپرورش، ذیل عنوان اصول و مبانی و خط مشی کلی آموزش‌وپرورش ماده هفتم آمده است که «به منظور تعمیم و توسعه آموزش‌وپرورش در کشور، زمینه‌های جلب مشارکت مردم در امر آموزش‌وپرورش از هر طریق ممکن
فراهم آید.»
به این تربیت، زمینه‌های لازم و مناسب برای همکاری هر چه بیشتر بین اولیا و آموزش‌وپرورش مهیا گردیده است و حتی با توجه به اهمیت و حساسیت فوق‌العاده موضوع، یکی از وظایف آموزش‌وپرورش استمداد از اولیا در تعلیم و تربیت تعیین گردیده است، به نحوی که در ماده 26 قانون فوق به این امر مهم عنایت شده است: «ارتباط مستمر با اولیای دانش‌آموزان و استمداد از آنها در تعلیم و تربیت با توجه به نقش عظیم خانواده در این امر خطیر.» اما از آنجا که برابر مقررات مدیران مدارس موظف به تشکیل انجمن اولیا و مربیان هستند و در این راستا می‌توانند نقش کلیدی را ایفا کنند.
اهمیت ویژه تعامل
میان اعضای انجمن اولیا و مربیان
در آغاز سال تحصیلی، همکاری و تعامل میان اعضای انجمن اولیا و مربیان مدرسه اهمیت ویژه‌ای دارد. این انجمن نقش مهمی در حمایت از فرایند آموزشی و تربیتی دانش‌آموزان دارد و باعث می‌شود تا والدین و مدرسه برای رسیدن به اهداف مشترک در تربیت نسل آینده هماهنگ
باشند.
امیر آستانه یک فرهنگی به برخی از نکات کلیدی که باید در بطن انجمن در نظر گرفته شود، اشاره کرده و می‌گوید: «ایجاد ارتباط مؤثر بین اعضای انجمن بسیار مهم است. در شروع سال تحصیلی، ایجاد پل ارتباطی قوی میان والدین و معلمان اهمیت زیادی دارد. جلسات اولیه انجمن اولیا و مربیان فرصتی برای آشنایی والدین با معلمان و برنامه‌های مدرسه است. این همکاری در ارتقای کیفیت آموزش نقش بسزایی دارد. والدین از طریق انجمن می‌توانند نیازها و انتظارات خود را به مدرسه منتقل کنند و در برنامه‌ریزی‌های آموزشی و فعالیت‌های فوق‌برنامه نقش ایفا
کنند.»
وی در ادامه می‌افزاید: «حمایت روانی و اجتماعی دانش‌آموزان در بدنه انجمن محقق می‌شود. یکی از وظایف انجمن اولیا و مربیان، فراهم کردن فضایی است که به دانش‌آموزان کمک کند تا با چالش‌های اجتماعی و روانی مدرسه کنار بیایند. در این زمینه، والدین و معلمان می‌توانند با همکاری هم، راهکارهایی برای تقویت روحیه دانش‌آموزان ارائه دهند. افزایش مشارکت والدین در بستر انجمن زمینه‌اش فراهم می‌شود. انجمن فرصتی است تا والدین به‌طور فعال در رویدادها و برنامه‌های مدرسه شرکت کنند و از این طریق در بهبود محیط مدرسه و ارتقای سطح آموزشی دانش‌آموزان
سهیم باشند.»
این فرهنگی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «ترویج فرهنگ مسئولیت‌پذیری و احترام متقابل در میان دانش‌آموزان را نیز می‌توان از طریق تعامل و همکاری میان اولیا و مربیان، تقویت کرد و به آنها آموزش داد که هر فرد نقش مهمی در موفقیت
جمعی دارد.»
دستاوردهای همکاری
اولیا و مربیان
این مشارکت و همکاری نه‌تنها باعث بهبود محیط آموزشی می‌شود، بلکه نقش مهمی در رشد و پیشرفت دانش‌آموزان ایفا می‌کند. انجمن اولیا و مربیان به عنوان یک نهاد مهم در سیستم آموزشی، تأثیرات مثبت متعددی
دارد.
علی رمضان‌پور عضو انجمن اولیا و مربیان دبیرستانی در تهران به گزارشگر کیهان توضیح می‌دهد: «یکی از دستاوردهای مهم انجمن اولیا و مربیان، تقویت ارتباط میان اولیا و مربیان است که این امر می‌تواند به فهم بهتر نیازهای تحصیلی و اجتماعی دانش‌آموزان منجر شود. همکاری نزدیک اولیا و مربیان می‌تواند به شناسایی و حل مشکلات آموزشی و رفتاری دانش‌آموزان کمک کند و حمایت بیشتری از آنان به عمل آورد. انجمن اولیا و مربیان به اولیا این فرصت را می‌دهد که در تصمیم‌گیری‌های مدرسه و برنامه‌های آموزشی سهیم شوند که به حس تعلق و مسئولیت‌پذیری بیشتر آنان کمک می‌کند.»
وی درباره سازماندهی فعالیت‌های فوق‌برنامه در انجمن توضیح می‌دهد: «این انجمن‌ها می‌توانند به برنامه‌ریزی و سازماندهی فعالیت‌های فرهنگی، هنری و ورزشی در مدرسه کمک کنند، که موجب توسعه مهارت‌های اجتماعی و فردی دانش‌آموزان می‌شود؛ اما نباید به گونه‌ای باشد که انجمن را با صندوق تامین بودجه اشتباه
بگیریم.»
این عضو فعال انجمن اولیا و مربیان درباره تقویت حس جمعی متذکر می‌شود: «حضور فعال اولیا در انجمن می‌تواند به تقویت حس جامعه و همکاری در میان والدین و کادر آموزشی کمک کند. با همکاری و تبادل نظر میان اولیا و مربیان، می‌توان به طرح‌های بهبود در زمینه‌های آموزشی و اجتماعی دست یافت. انجمن می‌تواند در توسعه و بهبود برنامه‌های آموزشی و ایجاد نوآوری در روش‌های تدریس کمک کند. از طریق انجمن، می‌توان اطلاعات مهمی درباره تغییرات آموزشی، روندها و پیشرفت‌های مدرسه به اولیا منتقل کرد. ضرورت دارد انجمن به عنوان یک نهاد نظارتی عمل کرده و بازخوردهایی درباره کیفیت آموزش و وضعیت مدرسه ارائه دهد. در مجموع، انجمن اولیا و مربیان به تقویت فرآیندهای آموزشی، افزایش رضایتمندی اولیا و بهبود وضعیت تحصیلی دانش‌آموزان کمک زیادی
می‌کند.»
تأکید بر اجرای دقیق
شاخص فعالیت انجمن‌های اولیا و مربیان
محمد شفاعی بجستانی، رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان آموزش‌وپرورش خراسان‌رضوی، در دوره آموزشی کارشناس مسئولان و کارشناسان انجمن اولیا و مربیان ادارات، بر ضرورت اجرای دقیق شاخص‌های مرتبط با فعالیت انجمن‌های اولیا و مربیان تأکید کرده و می‌گوید: «در این دوره آموزشی، شاخص‌های مرتبط با فعالیت انجمن‌ها در حوزه‌های مختلف مورد بررسی و تأکید قرار گرفته و بر ضرورت برنامه‌ریزی، نظارت و پیگیری مستمر در این زمینه تأکید شده
است.»
رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان آموزش‌وپرورش خراسان‌رضوی، هماهنگی و اطلاع‌رسانی مناسب درباره سرویس حمل‌ونقل دانش‌آموزان، نظارت بر تهیه و توزیع لباس فرم دانش‌آموزان و کیفیت‌بخشی به دوره‌های آموزش خانواده را از جمله محورهای مهم فعالیت انجمن‌ها عنوان
می‌کند.
شفاعی بجستانی همچنین ارتقای سطح کیفی و اثربخشی مراکز راهنمایی و مشاوره خانواده پیوند را از دیگر اولویت‌های این حوزه دانسته و بر ضرورت تقویت خدمات مشاوره‌ای و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود برای حمایت از خانواده‌ها و دانش‌آموزان تأکید
می‌کند.
وی در ادامه، برگزاری انتخابات انجمن اولیا و مربیان مدارس را یکی از مهم‌ترین برنامه‌های سال تحصیلی دانسته و می‌گوید: «انتخابات باید با رعایت کامل ضوابط و موارد قانونی و در بازه زمانی اعلام‌شده در دستورالعمل وزارتی برگزار
شود.»
رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان آموزش‌وپرورش خراسان رضوی تأکید دارد: «مدارس موظف هستند با اطلاع‌رسانی مناسب و دعوت از اولیا، زمینه حضور حداکثری آنان در مجمع عمومی انجمن اولیا و مربیان را فراهم کنند و تمامی مراحل برگزاری انتخابات، از جمله مستندات، صورتجلسات و گزارش‌های مربوطه، به‌صورت دقیق در دفاتر راهنمای ثبت فعالیت‌های انجمن اولیا و مربیان ثبت و نگهداری شود.»
شفاعی بجستانی در پایان خاطرنشان می‌کند: «رعایت دقیق دستورالعمل‌ها، مستندسازی فعالیت‌ها و جلب مشارکت حداکثری خانواده‌ها، زمینه‌ساز شکل‌گیری انجمن‌هایی پویا، مطالبه‌گر و مؤثر در مسیر ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت خواهد
بود.»