تفاهمنامه اسلامآباد برجام دوم بود
رئیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی گفت: این برجام دوم که مربوط به اسلامآباد است، نهتنها از برجام اول بهتر نیست، بلکه در بسیاری از بخشها خرابتر است و عمر آن نیز کوتاه بود.
محمد جواد لاریجانی، دبیر سابق ستاد حقوق بشر قوه قضائیه در صد و پنجاه و ششمین جلسه حکمت سیاسی اسلام در قرآن با موضوع الزامات دیپلماسی در حوزه هنری انقلاب اسلامی، اظهار کرد: خواندن کار بسیار خوبی است، اما خواندن باید چارچوب داشته باشد. نقطه کلیدی اول در دیپلماسی، داشتن تئوری برای فهم وضعیت و دوم، ایدئولوژی است. قطع نظر از اینکه اسلامی یا غیر اسلامی باشد، هر کشوری باید در دیپلماسی خود ایدئولوژی داشته باشد؛ زیرا ایدئولوژی مقاصد را نشان میدهد و مشخص میکند به کجا میخواهیم
برویم.
در موضوع اوکراین کوتاه بیاییم
تا آخر باید کوتاه بیاییم
وی افزود: گاهی ممکن است در یک موضوع، از جمله مسئله اوکراین، تصور کنیم مقاصد این است و کمی کوتاه بیاییم تا کارها پیش برود، اما ممکن است همین روند موجب شود طرف مقابل ما را تا انتهای مسیر خود ببرد.
لاریجانی گفت: در مذاکرات سیاسی و دیپلماسی ما، دو شاخص بسیار مهم از سوی رهبر معظم انقلاب تعیین شده است؛ یکی اینکه تنگه هرمز را با قدرت حفظ کنیم و دیگری حفظ حقوق هستهای است. وقتی تأسیسات هستهای ما هدف قرار گرفته است، نمیتوان این موضوع را از بحث سیاست خارجی جدا کرد. اینها دو شاخص مهم هستند و موارد دیگری نیز وجود دارد.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی و بینالملل اظهار داشت: مجلس میتواند با دو مصوبه مهم، زمینه لازم را برای دیپلماسی فراهم کند. چنین اقداماتی هم از لحاظ بینالمللی قابل دفاع است و هم دست دیپلماتهای ما را باز میکند تا بتوانند درباره تعهدات بینالمللی، از جمله مسئله آژانس و تعهدات ایران، استدلال و مذاکره کنند. اگر این زمینه فراهم نشود، طرف مقابل میتواند صرفاً بر تعهدات ایران تأکید کند.
امکان نقد کارشناسی از دولت وجود داشته باشد
رئیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی گفت: ما باید بحثهای خود را دقیق انجام دهیم و در حوزه دیپلماسی، مهندسی و طراحی داشته باشیم. در یک برنامه سخنرانی حدود ۱۵ دقیقهای [مانند سخنرانی رئیسجمهور در مجمع عمومی سازمان ملل] نیز میتوان بحث را بهگونهای تقسیم کرد که ابتدا جنایات آمریکا با لحنی دقیق و کوبنده مطرح شود و سپس کشورهایی که در جنایات علیه ایران و جنگ تحمیلی عراق مشارکت داشتند، مورد اشاره قرار گیرند.
لاریجانی بیان کرد: در پاسخ به مسائل مربوط به تهدید ترور [ترامپ در مصاحبهها]، نباید صرفاً به تکذیب اکتفا کرد، بلکه باید پرسید طرف مقابل با چه مجوزی سردار سلیمانی و دیگر افراد را هدف قرار داده است. از سوی دیگر، مسئله حمایت از امنیت و دور کردن سایه جنگ و ترور، هر دو باید مورد توجه قرار گیرد. نمیتوان سایه جنگ را دور کرد، اما ترور را بهعنوان یک تهدید باقی گذاشت.
اصل استیصال در دیپلماسی برجامی
وی در نقد برجام و دیپلماسی برجامی، اظهار کرد: دیپلماسی برجامی چند پایه بسیار مهم دارد که باید بهصورت جدی، بهویژه در دانشگاهها و حوزههای علوم انسانی، مورد بحث و بررسی قرار گیرد. پایه نخست، پایه تئوریک است. من یکی از محورهای آن را «اصل استیصال» نام گذاشتهام؛ یعنی این تصور که کشور باید از بنبست خارج شود و این بنبست نیز عمدتاً ناشی از تحریمهایی است که علیه ایران اعمال شده است.
دبیر سابق ستاد حقوق بشر قوه قضائیه گفت: بر اساس این نگاه، همه چیز در کشور قفل است و راه خروج نداریم و تنها راه خروج این است که با دادن امتیازاتی، رضایت آمریکا را به دست آوریم. این اقدام شجاعت میخواهد و کار آسانی نیست، اما در این نگاه مشروع تلقی میشود؛ زیرا ما امتیاز میدهیم تا برای کشورمان رفع تحریمها و شرایط بهتری ایجاد شود. این همان چیزی است که از آن با عنوان «برد ـ برد» یاد میشود.
لاریجانی عنوان کرد: از سویی آنچه در موضوع هستهای به طرف مقابل واگذار شد، کم نبود. برای نمونه، رآکتور آب سنگین اراک که نزدیک ۹۰ درصد تکمیل شده بود، رآکتوری کوچک و قابل تأسیس در نقاط مختلف کشور است که با آب سنگین کار میکند و میتواند تا ۲۰۰ مگاوات تا ۳۰۰ مگاوات برق تولید کند. اگر ۱۰ یا ۱۵ مورد از این رآکتورها در کشور وجود داشته باشد، ظرفیت عظیمی برای تولید برق ایجاد میشود.
رئیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی گفت: این رآکتور به غنیسازی اورانیوم نیاز ندارد و از نظر فنی دستاورد مهمی بود، اما در برجام مقرر شد متوقف و عملاً از بین برود؛ زیرا این رآکتور پلوتونیوم تولید میکند و پلوتونیوم یکی از مسیرهای مورد استفاده در ساخت بمب اتم در برخی کشورها بوده است.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی و بینالملل بیان کرد: علاوهبر این، نزدیک ۲۰ هزار دستگاه سانتریفیوژ خودمان را نیز اوراق کردیم و فهرست کامل دانشمندان و امکانات را تحویل دادیم. حتی در دانشگاهها درباره مقالات و تحقیقات مرتبط با اورانیوم نیز بررسیهایی انجام میشد. همه این اقدامات با این هدف انجام شد که آمریکا رضایت دهد و تحریمها برداشته شود، اما این اتفاق نیفتاد.
لاریجانی اظهار کرد: در قطعنامه شورای امنیت نیز مسئله موشکها مطرح شد و بندی وجود داشت که ایران نباید به سمت ساخت موشکهایی که توان حمل کلاهک اتمی دارند، برود. این موضوع نیز قابل نقد است، زیرا مسئله موشکی، هم جنبه علمی و هم جنبه عملی دارد.
وی گفت: لازم است یک دوره آموزشی یا بحث تخصصی برگزار شود و بند به بند برجام بررسی شود تا مشخص شود این متن دقیقاً چه میگوید. نقد اساسی دیگر، مربوط به ادبیات تعهدات است. برجام از ابتدا نامتقارن است؛ یعنی ما باید طرفهای غربی را مطمئن و راضی کنیم، در حالی که طرف مقابل نیز باید نشان دهد دشمن ما نیست. این تقارن در متن وجود ندارد.
رئیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی اظهار داشت: یکی از شگفتانگیزترین بندها، سازوکار «اسنپبک» است. اگر ایران اعتراض کند که آمریکا یا فرانسه به تعهدات خود عمل نکردهاند، موضوع وارد سازوکار بررسی میشود و در نهایت، اگر نتیجه مورد نظر حاصل نشود، ممکن است تحریمها علیه خود ایران بازگردد. این یعنی اگر ما اعتراض کنیم، خودمان مجازات میشویم و این نشاندهنده یک اشکال جدی در فهم و طراحی متن است.
دبیر سابق ستاد حقوق بشر قوه قضائیه گفت: سومین مسئله، تکنیک است. در اینجا دو شاخص مهمی که رهبر معظم انقلاب تعیین کردهاند، در طراحی مورد توجه کافی قرار نگرفتهاند. یکی از این موارد، مسئله تنگه هرمز است. درباره این تنگه، استدلال شده که مدیریت آن تابع قوانین بینالمللی و حضور سایر کشورهاست، در حالی که باید در طراحی دیپلماسی، این موضوع نیز بهعنوان یک شاخص راهبردی مورد توجه قرار گیرد.
لاریجانی عنوان کرد: تنگه هرمز همیشه معدن برکت برای مقاصد مهم امنیتی، سیاسی و اقتصادی ما است و باید بهعنوان یک شاخص راهبردی مورد توجه باشد. شاخص بعدی درباره موضوع هستهای است که اصلاً نباید درباره آن مذاکره کنیم و در فهرست مذاکرات ما نباید قرار داشته باشد. نباید بحث هستهای موضوع مذاکره شود.
به گزارش مهر، وی بیان کرد: در متن تفاهمنامه آمده است که ما و متحدان ما و آمریکا و متحدانش تا این تاریخ هرگز به یکدیگر حمله نمیکنند و فعلاً برای مدت مشخصی بهطور کامل جنگ را متوقف میکنند و آتشبس خواهند داشت و از تاریخ بعدتر نیز توافق بهطور کامل اجرا شود. این موضوع صددرصد به نفع اسرائیل است؛ زیرا مثلاً لبنان تحت اشغال است و ما به متحد خود، یعنی لبنان، بگوییم که اکنون دیگر کاری انجام نده و چون ما قرار گذاشتهایم، درگیری نکن، در حالی که سرزمینش تحت اشغال است. متحد ما یمن یا عراق نیز همین وضعیت را دارد. این یک کلاهبرداری بزرگ است و باید درباره آن دقت شود.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی و بینالملل گفت: میتوان گفت این برجام دوم که مربوط به اسلامآباد است، نهتنها از برجام اول بهتر نیست، بلکه در بسیاری از بخشها خرابتر است و عمر آن نیز کوتاه بود.