گران، کمیاب و نایاب؛ وضعیت انرژی و سوخت در جهان
سرویس خارجی-
بحران انرژی ناشی از جنگافروزی آمریکا و بستهماندن تنگه هرمز و بابالمندب باعث گران و نایابشدن گازوئیل و بنزین در مناطقی از آمریکا و اروپا شده است. در آسیا هم قیمتهای گاز به بیش از 3 برابر افزایش یافته است.
کنترل جنگ از دستان آمریکا خارج شده است، 7 ماه پیش زمانی که ترامپ جنگ را شروع کرد وعده داد که در ظرف حداکثر 6 هفته جنگ را تمام کرده و جمهوری اسلامی ایران را سرنگون خواهد کرد اما در 7ماهگی جنگ «فارنپالیسی» در گزارشی نوشته است« با هر منطقی حساب کنیم آمریکا جنگ را به ایران باخته است.» فارنافرز هم نوشته است: ترامپ به اهداف خود در جنگ با ایران نرسیده و جنگ فرسایشی شده است. اما مهمترین بحث این روزهای رسانههای بینالمللی شکست آمریکا در جنگ مقابل ایران یا ناتوانی ترامپ در تحقق اهداف خود نیست بلکه تمرکز رسانهها بر تأثیری است که بسته ماندن تنگههای هرمز و بابالمندب بر قیمتهای انرژی در جهان گذاشته است. گزارشها نشان میدهد که در آمریکا وضعیت بسیار بحرانی است در نتیجه جنگ ایران قیمت گازوئیل در یک جهش تاریخی در برخی ایالتهای آمریکا حتی به 9 دلار هم رسیده است. واشنگتنپست هشدار داده است جهش بزرگ قیمت بنزین و گازوئیل تازه در راه است. به نوشته این گزارش، تحلیلگران پیشبینی میکنند که پیامدهای جنگ به رهبری آمریکا علیه ایران بهزودی در قالب جهشهای چشمگیر در قیمت بنزین و گازوئیل تشدید خواهد شد. تغییر لحظهای قیمت بنزین و گازوئیل نگرانی شدید خانوادههای آمریکایی را به دنبال داشته است. شبکه سیانان در همین زمینه گزارش داده است که در آمریکا میزان جستوجوی «قیمت بنزین» در گوگل طی یک ماه اخیر 357 درصد افزایش داشته است! در فلوریدا انتشار یک فیلم در شبکههای اجتماعی نشان میدهد قیمت یک باک گازوئیل برای یک ماشین سنگین به حدود هزار دلار رسیده است. گزارشها نشان میدهد که در نتیجه افزایش شدید قیمت انرژی در آمریکا گازوئیل در چند ایالت کمیاب شده است. «بن میسیلاس»، مجری رسانه آمریکایی «میداس تاچ» در اینباره میگوید: «جایگاهها دیگر رقم کافی برای نمایش قیمت ندارند! این بحران در حال گسترش، نتیجه مستقیم جنگ فاجعهبار دونالد ترامپ در ایران است. در حال حاضر مناطق متعددی در آمریکا وجود دارد که سوخت گازوئیل آنها در حال اتمام است. بخشهایی از شمال تگزاس گازوئیل کم آوردهاند و مناطقی در اورلاندوی فلوریدا با کمبود گازوئیل مواجهاند.» به گفته وی «بخشهایی از جنوبشرقی میشیگان گازوئیل ندارند و برخی مناطق کالیفرنیا نیز با همین مشکل روبهرو شدهاند. قیمت دیزل در سندیگو به حدود ۹ دلار و ۹۹ سنت رسیده است. قیمت گازوئیل از ابتدای سال تاکنون حدود ۹۰ درصد افزایش یافته و آمریکا وارد فصل اوج تقاضای گازوئیل شده است.»
بحران انرژی در اروپا
اروپا هم در نتیجه بسته ماندن تنگه هرمز در نتیجه حماقت ترامپ در آستانه ورود به مرحله جدیدی از بحرانی انرژی است. به نوشته بلومبرگ؛ با نزدیکشدن اروپا به فصل زمستان، بازارهای برق این منطقه شدیدترین هشدار خود از زمان بحران انرژی را مخابره میکنند؛ هشداری که بار دیگر نگرانیها درباره افزایش هزینه انرژی و فشار بر بازارهای برق اروپا را افزایش داده است. براساس این گزارش قیمت برق عمدهفروشی برای تحویل در ماه ژانویه(دی) در آلمان، بزرگترین اقتصاد اروپا، در بورس انرژی اروپا (EEX) به بیش از 180 یورو به ازای هر مگاواتساعت رسیده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، بیش از 60 درصد افزایش یافته و نشان میدهد بازار برق اروپا در آستانه فصل سرد با فشار قابلتوجهی مواجه است.
براساس این گزارش، مهمترین عامل افزایش قیمت برق، گاز طبیعی است. قیمت گاز در هفتههای اخیر بهشدت افزایش یافته؛ زیرا اروپا در شرایطی که به فصل زمستان نزدیک میشود، با دشواری بیشتری برای پر کردن ذخایر گاز خود روبهرو است. همزمان، رقابت میان کشورهای مختلف برای تأمین این سوخت نیز شدت گرفته و همین مسئله فشار بیشتری بر بازار گاز وارد کرده است. به گزارش تسنیم به نقل از بلومبرگ، جنگ علیه ایران به این فشارها افزوده است. بستهشدن تنگه هرمز مسیر انتقال بخشی از محمولههای انرژی را مختل کرده و دسترسی اروپا به عرضه گاز قطر را تحت تأثیر قرار داده است. قطر یکی از تأمینکنندگان مهم گاز طبیعی مایع (LNG) برای بازار جهانی است و هرگونه اختلال در صادرات آن میتواند بر قیمت و امنیت عرضه انرژی در اروپا تأثیر بگذارد. جدای از آلمان در فرانسه هم اوضاع بحرانی سوخت باعث خالیشدن بخشی از جایگاههای بنزین این کشور شده است. به گزارش مهر به نقل از النشره، گزارشهای رسمی منتشر شده از سوی دولت فرانسه، نشاندهنده آن است که ۱۱ درصد از پمپ بنزینهای سراسر این کشور خالی از بنزین یا گازوئیل هستند و این رقم در برخی مناطقه به ۱۶ درصد نیز میرسد. براساس این گزارش، میانگین قیمت گازوئیل به ۲.۳۸ یورو در هر لیتر جهش پیدا کرده و قیمت بنزین نیز رکورد زده است. این شرایط بحرانی در بخش سوخت فرانسه باعث شده امانوئل ماکرون رئیسجمهور فرانسه یک نشست فوقالعاده برگزار کند.
افزایش 3 برابری قیمت گاز در آسیا
پیامدهای بحران انرژی ناشی از جنگ ایران تنها به آمریکا و اروپا محدود نمانده است و اقتصادهای وابسته به واردات سوخت در آسیا نیز این روزها با فشارهای گسترده مواجه شدهاند. براساس گزارشها افزایش قیمت سوخت، رشد هزینههای حملونقل، کاهش فعالیت بنگاههای کوچک، افت مصرف و افزایش هزینه واردات انرژی، از جمله مهمترین پیامدهایی است که بسیاری از کشورهای منطقه آسیا با آن روبهرو هستند.
به نوشته رویترز، بحران هرمز قیمت گاز را در تنگه هرمز سه برابر کرده است. رویترز در گزارش خود میافزاید: اختلال در تنگه هرمز و دریای سرخ، بازار گاز طبیعی مایع آسیا را تحت فشار شدیدی قرار داده و قیمت نقدی گاز مایع که پیش از جنگ حدود ۱۰ دلار به ازای هر میلیون BTU بود، این هفته بار دیگر به محدوده ۳۰ دلار رسیده است. برآورد شرکت شل که رویترز به آن استناد کرده، نشان میدهد بازار جهانی از ابتدای سال تاکنون حدود ۳۶ میلیون تن گاز مایع خاورمیانه را از دست داده است. رویترز میافزاید: پیامدهای این بحران اکنون به اقتصاد کشورهای آسیایی رسیده است.
در بنگلادش کمبود گاز و برق به توقف بخشی از فعالیت کارخانهها منجر شده و در پاکستان نیز دولت برای مهار افزایش قیمت سوخت به پرداخت یارانه روی آورده است. براساس این گزارش طبق یک نظرسنجی صنعتی در بنگلادش، ۷۸ درصد کارخانههای بافندگی اعلام کردهاند بهدلیل کمبود گاز و برق بخشی از تولید خود را متوقف کردهاند.