تولید 72 میلیون لیتر آب از بارورسازی ابرها در آزمایش 3 ساعته
آزمایش اخیر در آلاسکا و تولید 72 میلیون لیتر آب، ادعای سازمان هواشناسی درباره اثر محدود بارورسازی را زیر سؤال برد.
بهگزارش خبرگزاری تسنیم، بارورسازی ابرها سالهاست بهعنوان یکی از روشهای افزایش بارش مورد آزمایش قرار میگیرد. روشی که میتواند در برخی ابرهای مناسب، فرآیند تشکیل یخ و در نهایت بارش را تقویت کند. اکنون ورود پهپادها، حسگرهای پیشرفته، رادار و سامانههای تحلیل داده، فصل تازهای را در این فناوری رقم زده است.
در ایران نیز بارورسازی ابرها طی سالهای اخیر و همزمان با تشدید خشکسالی و کاهش منابع آبی مورد توجه بیشتری قرار گرفته است. در این بین اما برخی مسئولان وزارت راه و شهرسازی از جمله «سحر تاجبخش» رئیس سازمان هواشناسی در اظهارات مختلف بر محدود بودن اثرگذاری این روش تأکید کردهاند.
وی دراینباره گفته است: بسیاری از کشورها بارورسازی ابرها را تأیید نکرده و فعالیتها در این زمینه را متوقف کردهاند. موضوعی که برای سازمان جهانی هواشناسی اهمیت دارد این است که این سازمان نه کشورها را به بارورسازی ابرها توصیه میکند و نه آنان را از انجام آن بازمیدارد.
رئیس سازمان هواشناسی اضافه کرد: در سطح جهانی، بارورسازی ابرها در حوزه تحقیق و فعالیتهای پژوهشی مورد توجه است و ما نیز در همین حد میتوانیم روی آن کار کنیم.
تاجبخش همچنین تأکید کرده است که موضوع خشکسالی و کمبود منابع آبی، بهویژه آبهای زیرزمینی و احیای دریاچه ارومیه، از جمله مواردی است که در ارتباط با بارورسازی ابرها مطرح میشود، اما نمیتوان بهعنوان یک راهکار قطعی برای حل این معضلات بر بارورسازی ابرها تأکید کرد.
سخنان رئیس سازمان هواشناسی یک نکته را روشن میکند؛ اختلاف بر سر اصل علمی بارورسازی ابرها نیست، بلکه مسئله بر سر میزان اثرگذاری و نحوه سنجش آن است اما مشکل از جایی آغاز میشود که این «اثر محدود» بدون ارائه یک عدد دقیق، روش محاسبه و توضیح درباره شرایط آزمایش مطرح میشود.
اگر رئیس سازمان هواشناسی معتقد است اثرگذاری این فناوری محدود است، سؤال روشن این است؛ این محدودیت دقیقاً چقدر است؟ بر اساس کدام مطالعه محاسبه شده است؟ و آیا فناوریهای جدید در زمینه هدفگیری ابر، اجرای عملیات و اندازهگیری بارش نیز در این ارزیابی لحاظ شدهاند؟
شرکت Rainmaker اخیراً اعلام کرده است که در یک عملیات آزمایشی در شبهجزیره کنای آلاسکا با استفاده از پهپاد و بارورسازی یخزا طی حدود سه ساعت معادل حدود 19 میلیون گالن یا نزدیک به 72 میلیون لیتر آب، بارش خالص جدید ایجاد کرده است.
این آزمایش 23 اوت 2026 میلادی یا همان اول شهریور 1405 انجام شد، Rainmaker اعلام کرده است در جریان آن هفت عملیات هماهنگ بارورسازی انجام داده و یدید نقره را درون ابرهای مناسب منتشر کرده است.
مسئله اصلی در اظهارات رئیس سازمان هواشناسی این نیست که بارورسازی ابرها نمیتواند خشکسالی را بهتنهائی حل کند. این گزاره اساساً محل اختلاف نیست، هر فناوریای نمیتواند بحران آب را حل کند.
مسئله این است که وقتی از «اثر محدود» یک فناوری سخن گفته میشود، باید مشخص باشد این محدودیت دقیقاً بر چهمبنایی تعیین شده است.
اگر ارزیابی سازمان هواشناسی مربوط به فناوریهای قدیمی و روشهای سنتی بارورسازی است، باید صریحاً اعلام شود. اگر این ارزیابی فناوریهای جدید، پهپادها، رادارهای پیشرفته، دادههای ماهوارهای و روشهای جدید اعتبارسنجی را نیز دربر میگیرد، باید مطالعات و اعداد آن منتشر شود.
در غیر این صورت، این شائبه شکل میگیرد که بخشی از مواضع رسمی درباره بارورسازی ابرها، بیش از آنکه بر پایه یک ارزیابی بهروز از ظرفیت فناوری باشد، بر مبنای همان تصویر قدیمی از این روش شکل گرفته است. تصویری که ممکن است با ابزارها و روشهای کنونی دیگر کاملاً منطبق نباشد، حال آنکه اکنون یک آزمایش جدید در آلاسکا ادعا میکند طی سه ساعت، حدود 72 میلیون لیتر آب تولید شده است.