فرصتهای نشست شانگهای برای فعالکردن برگ برنده اقتصادی ایران
حضور پزشکیان در بیشکک و شرکت در اجلاس شانگهای و نشست شانگهایپلاس، فرصتی مهم برای فعالسازی ظرفیتهای اقتصادی ایران در آسیای مرکزی است. سران سازمان همکاری شانگهای با داشتن یکچهارم اقتصاد جهان با حضور ایران برگزار میشود.
به گزارش خبرگزاری فارس؛ روزی که ایران به سازمان همکاری شانگهای پیوست رئیسجمهور چین، این عضویت را نشانه «سرزندگی خانواده سازمان همکاری شانگهای» دانست و همان زمان گفت که چین آماده است فرصتهای بازار و تجربه توسعه خود را با اعضای سازمان به اشتراک بگذارد. در همان نشست ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه نیز تأکید کرد که «اکنون وظیفه مشترک ما این است که به همکاران ایرانی کمک کنیم تا بهطور مؤثر در فعالیتهای چندجانبه سازمان همکاری شانگهای ادغام شوند.» حالا سه سال از آن روز گذشته و ایران در حالی بار دیگر در بالاترین سطح در نشست سران این سازمان حاضر شده که شانگهای دیگر صرفاً یک پیمان منطقهای محدود نیست. سازمانی با ۱۰ عضو و جمعیتی حدود سه و نیم میلیارد نفر که نزدیک به ۴۰ درصد جمعیت جهان و حدود یکچهارم اقتصاد جهانی را دربر میگیرد. اهمیت حضور ایران در این سازمان در شرایط فعلی حالا بیش از گذشته است؛ چرا که همزمان با حضور تهران در کنار چین، و روسیه، آمریکا بار دیگر از تشدید فشار اقتصادی علیه ایران سخن میگوید.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز یکشنبه اعلام کرد که وزارت خزانهداری آمریکا قصد دارد هر هفته تحریمهای ثانویه جدیدی علیه ایران اعمال کند و هدف این سیاست را نیز افزایش فشار اقتصادی بر تهران عنوان کرده است. در حالی که واشنگتن از قطع ارتباط اقتصاد ایران با جهان سخن میگوید بخش مهمی از تجارت خارجی ایران در جغرافیایی جریان دارد که چین، روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی در آن حضور دارند. کشورهایی که نهتنها عضو سازمان همکاری شانگهای هستند بلکه خود بخش مهمی از تجارت و زنجیرههای تأمین جهانی را در اختیار دارند. از سوی دیگر مسیری که چین برای همکاری اقتصادی در شانگهای دنبال میکند دقیقاً در نقطه مقابل سیاست فشار اقتصادی آمریکا قرار دارد.
شی جینپینگ در همان سخنرانی سه سال پیش خواستار افزایش استفاده از ارزهای ملی در مبادلات میان اعضای سازمان، گسترش همکاری در زمینه ارزهای دیجیتال حاکمیتی و ایجاد بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای شد و گفت چین آماده است فرصتهای بازار و تجربه توسعه خود را با اعضای سازمان به اشتراک بگذارد.
این رویکرد نشان میدهد شانگهای صرفاً یک همکاری سیاسی نیست و در حال ایجاد مسیرهای موازی برای تجارت، انرژی، سرمایهگذاری، حملونقل و مبادلات مالی میان اعضاست. مسیرهایی که میتواند وابستگی اقتصادهای عضو به سازوکارهای تحت نفوذ غرب را کاهش دهد.
قرقیزستان؛ دروازه ایران به آسیای مرکزی
یکی از ظرفیتهایی که میتواند در حاشیه اجلاس بیشکک مورد توجه رئیسجمهور قرار گیرد، توسعه همکاریهای اقتصادی و ترانزیتی ایران و قرقیزستان است. دو کشوری که با وجود فاصله جغرافیایی، ظرفیتهای مکملی برای توسعه تجارت، حملونقل و اتصال ایران به آسیای مرکزی دارند.
قرقیزستان برای ایران صرفاً یک شریک تجاری دوجانبه نیست. موقعیت این کشور در آسیای مرکزی میتواند زمینهای برای گسترش حضور اقتصادی ایران در بازارهای منطقه و توسعه ارتباطات تجاری با کشورهای همسایه قرقیزستان فراهم کند.
یکی از مهمترین ظرفیتهای همکاری، توسعه مسیرهای حملونقل زمینی و ریلی میان ایران و آسیای مرکزی است. ایران از طریق شبکه حملونقل خود میتواند به عنوان مسیر دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به بنادر جنوبی و آبهای آزاد ایفای نقش کند و در مقابل، قرقیزستان نیز میتواند به بازار و مسیر ورود کالاهای ایرانی به آسیای مرکزی تبدیل شود. از این منظر، یکی از محورهای مهم مذاکرات ایران و قرقیزستان میتواند عبور از توافقهای کلی و حرکت به سمت تعیین پروژههای مشخص برای افزایش حجم مبادلات، کاهش زمان و هزینه حملونقل، توسعه زیرساختهای لجستیکی و تسهیل امور گمرکی باشد. قرقیزستان در حوزههایی مانند کشاورزی، دامداری، مواد غذایی و برخی مواد اولیه هم ظرفیت دارد و ایران نیز در زمینههایی مانند محصولات پتروشیمی، مصالح ساختمانی، تجهیزات صنعتی، دارو، مواد غذایی و خدمات فنی و مهندسی توانمندیهای قابل توجهی دارد. از این منظر، ایجاد سازوکارهای پایدار برای تجارت محصولات کشاورزی و غذایی، توسعه صادرات کالاهای صنعتی ایران، سرمایهگذاری مشترک و استفاده از ظرفیت شرکتهای خصوصی میتواند سطح مبادلات دو کشور را افزایش دهد.
انرژی و زیرساخت نیز از دیگر حوزههایی است که میتواند در همکاری ایران و قرقیزستان مورد توجه قرار گیرد. شرکتهای ایرانی در حوزههای فنی و مهندسی، ساخت نیروگاه، تجهیزات انرژی، آب و زیرساخت ظرفیت قابل توجهی دارند و میتوانند در پروژههای توسعهای قرقیزستان حضور بیشتری پیدا کنند.