فشار اقتصادی ترامپ علیه ایران به خود آمریکا کمانه کرده است
جهش دوباره قیمت نفت بهعلاوه گسترش اعتراضات در آمریکا به پیامدهای اقتصادی، سیاسی، نظامی و دیپلماتیک جنگ شکستخورده، پاسخ میدان واقعیت به توهمپراکنیهای ترامپ و دولتمردان بلهقربانگوی اوست.
قیمت نفت خام برنت دیروز در صد و هفتاد و پنجمین روز جنگ برای ساعاتی تا بالای ۹۵ دلار هم صعود کرد و این در حالی است که ترامپ طی روزهای اخیر چند بار ادعا کرده تنگههرمز باز است. او دیروز هم گفته بود: الان تنگه باز است، کشتیهای زیادی در حال عبور از آن هستند، اما مردم این موضوع را گزارش نمیکنند. خطوط لوله زیادی در حال ساخت است. فکر میکنم تنگههرمز دیگر به اندازه گذشته اهمیت نخواهد داشت.
همزمان دیروز وبسایت شبکه سیانان گزارش داد: به لطف جنگ غیرقانونی ترامپ علیه ایران، قیمت بنزین ۳۰ درصد، قیمت گازوئیل ۴۸ درصد و سوخت جت ۷۳ درصد افزایش
یافته است.
توهمات پایانناپذیر ترامپ
دونالد ترامپ دیروز در شبکه خود موسوم به تروث سوشال نوشت: هیچکس به اندازه من به جمهوری اسلامی ایران فرصت نداد تا به توافق برسد، اما متأسفانه آنها از این فرصت استفاده نکردند. به همین دلیل، سختترین عملیات اقتصادی علیه یک کشور را اعلام میکنم. این اقدام، یک جنگ اقتصادی و انزوای اقتصادی در ابعادی بیسابقه خواهد بود. ناوگان دریایی آنها نابود شده، نیروی هواییشان از بین رفته، کارخانههای نظامیشان به ویرانه تبدیل شده. هر کشوری که به مؤسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هرگونه حمایتی از ایران ارائه کنند، با پیامدهای اقتصادی سنگینی روبهرو
خواهد شد.
بسنت: واقعاً دلیل گران شدن نفت را نمیفهمم!
همچنین اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا ادعا کرد: زمان آن رسیده است که متحدان آمریکا و سایر کشورهای جهان از تعامل با نظام ایران دست بکشند. ما شدیدترین تحریمها را علیه ایران اعمال خواهیم کرد. ما کنترل تنگههرمز را در اختیار داریم و حجم زیادی از نفت از این تنگه عبور میکند. طرح آمریکا برای تشدید تحریمها، حکومت ایران را سرنگون خواهد کرد.
اسکات بسنت، در عین حال تلاش کرد سرمایهگذارانی را که از کمپین فشار علیه ایران نگران بودند، آرام کند. او گفت ازسرگیری درگیریهای گسترده، بعید است. اگر ما در حال اعمال حداکثر فشار اقتصادی باشیم، پس این بدان معناست که احتمالاً ازسرگیری یک درگیری نظامی گسترده در کار نخواهد بود. این روش قبلاً در ونزوئلا زمانی که ما محاصره اقتصادی را اعمال کردیم، مؤثر بود. در حال حاضر در کوبا نیز در حال کار است.
وی در عین حال در واکنش به صعود قیمت نفت تا ۹۴ دلار گفت: امروز شاهد افزایش ناگهانی قیمت نفت بودیم که من واقعاً دلیل آن را نمیفهمم.
فقط سالمندان مخاطب فاکس نیوز باور میکنند
اما در مقابل، جنک یوگور، مجری و تحلیلگر معروف آمریکایی گفت: ترامپ همین حالا اعلام کرد که تنگههرمز باز است و پس از اینکه ما ایران را شکست دهیم، بهزودی به قلمرو آمریکا تبدیل خواهد شد. تنها کسانی که او را باور میکنند، سالمندانی هستند که فاکسنیوز تماشا میکنند و همه افراد در والاستریت.
همزمان، الجزیره در گزارشی تحلیلی نوشت: نتیجه بررسیها نشان میدهد که بیشتر کشتیها هنگام تلاش برای عبور از تنگههرمز میکوشند هویت خود را پنهان کنند، اما به نظر میرسد نافرمانی از آمریکا بیشتر از نافرمانی از ایران است. دادههای شرکت تحلیل اطلاعات دریانوردی «کِپلِر» نشان میدهد که بین ۱ تا ۱۹ اوت، ۱۱۲ فروند شناور حامل نفت خام، گاز مایع و گاز طبیعی مایع از تنگههرمز عبور کردهاند. ۲۱ فروند به طور آشکار از مسیر ایرانی در تنگههرمز عبور کردهاند و تنها دو فروند به طور رسمی از مسیر عمانی استفاده کردهاند.
صورتحساب فشارهای ترامپ به واشنگتن کمانه کرد
در همین زمینه، پولیتیکو مینویسد: ترامپ میخواست با فشار اقتصادی ایران را خسته کند؛ اما حالا صورتحساب آن بیشتر به سمت واشنگتن برگشته است. مشخص نیست فشارهای اقتصادی بتواند ایران را به پذیرش شروط واشنگتن وادار کند. در طرف مقابل، هزینههای جنگ برای آمریکا هم بالا رفته است. قیمت نفت به ۹۰ دلار رسیده، هزینه استقراض دولت افزایش یافته و نگرانیها درباره تداوم تورم بیشتر شده است. در حالی که دولت ترامپ میگوید تنگههرمز باز است و روزانه میلیونها بشکه نفت آزادانه از این آبراه عبور میکند، دادههای شرکتهای مستقل تصویر متفاوتی ارائه میدهد. تردد کشتیها و صادرات نفت از هرمز همچنان بهطور محسوسی پایینتر از سطح پیش از جنگ است.
در این میان، گزارش روزنامه والاستریتژورنال حاکی است: آنچه در تنگههرمز دیده میشود، بیش از آنکه نشانه موفقیت آمریکا باشد، بیانگر محدودیت قدرت واشنگتن در برابر توان ایران برای مختل کردن یکی از شریانهای حیاتی تجارت جهانی است. ایران عملاً بر مسیر عبور کشتیها در تنگههرمز تأثیر گذاشته و آمریکا نیز میان پاسخ نظامی و خطر تشدید درگیری گرفتار شده است. تهران عملاً مسیر عبور کشتیها در تنگههرمز را تعیین میکند.
هدف عجیب پس از شش ماه جنگ
نشریه فارین پالیسی در تحلیلی کنایهآمیز مینویسد: جیدی ونس هدف تازهای برای جنگ با ایران مطرح کرد؛ کاهش قیمت بنزین برای آمریکاییها. معاون ترامپ، در ششمین ماه جنگ ایران و آمریکا، کاهش قیمت انرژی برای آمریکاییها را هدف دولت حتی قبل از مهار برنامه هستهای ایران خواند. با اختلال تنگههرمز و کاهش ظرفیت پالایشگاهها که قیمتها را به اوج رسانده، واشنگتن همچنان با چالش جدی تداوم عرضه سوخت روبهروست.
وندی شرمن معاون پیشین وزارت خارجه آمریکا هم معتقد است: اقدامات اخیر دونالد ترامپ در قبال ایران بیش از آنکه نشانه یک راهبرد مشخص باشد، بازتاب سرخوردگی و ناکامی او در وادار کردن تهران به تسلیم است. جنگ علیه ایران، قیمت انرژی را برای خانوادههای آمریکایی افزایش داده، به کشاورزانی که به کود شیمیایی وابستهاند آسیب زده و بیمارستانها را به دلیل کمبود هلیوم مورد نیاز برای دستگاههای امآرآی با مشکل مواجه کرده است.
شروط پنجگانه ایران در اثر تغییر موازنه قدرت
اما نشریه نیوزویک، تحلیلی خواندنی درباره چیرگی ایران در جنگ و شرطگذاریهای برآمده از این پیروزی دارد: شروط پنجگانه ایران برای تسلیم ترامپ، نقشه راه پیروزی مطلق در جنگ است. موازنه قوا در منطقه بهطور بنیادین تغییر کرده و وضعیت نبرد از تقلای ایران برای بقا به تحمیل اراده مستقیم و بازتعریف نظم امنیتی دگرگون شده است. خروج کامل و بدون قیدوشرط ماشین جنگی ایالات متحده از پیرامون مرزها و آبهای خلیجفارس، گام نخست برای برچیدن همیشگی سایه تهاجم نظامی از فلات ایران محسوب میشود؛ پایگاههایی که در پی ضربات سنگین موشکی و پهپادی آسیبپذیری شدیدی نشان دادهاند و فرماندهان ارشد پنتاگون را به عقبنشینی به عمق جغرافیایی غربیتر واداشتهاند. همزمان، پرداخت کامل غرامت خسارات گسترده ناشی از تهاجم، چه مستقیماً از سوی کاخ سفید و چه از خزانه امیرنشینهای متحد و حامی مالی واشنگتن، بهعنوان پیششرط قطعی صلح روی میز قرار دارد. هرگونه دسترسی امنیتی مجدد به منطقه بدون پذیرش این هزینههای زیرساختی و انسانی، برای همیشه ناممکن و مسدود خواهد بود.
تسلط عملیاتی، حقوقی و فیزیکی بر شاهراه نفتی تنگههرمز و تثبیت نظام دریافت عوارض عبور از شناورهای بینالمللی با توافقات منطقهای، قویترین اهرم فشار اقتصادی جهان را به وجود آورده است؛ ابزاری ژئوپلیتیکی که بهمراتب فراتر از کارکرد تسلیحات اتمی عمل میکند. جهش شدید بهای نفت خام برنت به بالاتر از بشکهای ۱۱۰ دلار و تخلیه بیسابقه ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده به پایینترین سطوح تاریخی از سال ۱۹۸۳، فشار معیشتی فلجکنندهای را به رأیدهندگان آمریکایی تحمیل کرده و پایگاه سیاسی دولت مستقر را در آستانه انتخابات میاندورهای نابود ساخته است. تثبیت نظارت مستقیم بر گلوگاه مبادلات انرژی، هرگونه ادعای تسلط دریایی غرب را کاملاً بیاعتبار و ابتکار عمل استراتژیک را در آبراههای جنوبی مستقر کرده است.
ترامپ، گرفتار ریزش مقبولیت و مخمصه انتخابات
سایت عبری والا درباره علت عقبنشینی ترامپ از اقدامات نظامی نوشت: به گفته منابع آگاه، هدف ترامپ از اعمال تحریمهای اقتصادی جدید علیه ایران، بهدستآوردن زمان بیشتر تا برگزاری انتخابات میاندورهای کنگره و پس از آن است.
نشریه جروزالم پست هم میگوید: منابع مطلع تصمیم جدید دونالد ترامپ برای اعمال فشار اقتصادی علیه ایران، با هدف «خرید زمان» تا پس از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آمریکا اتخاذ شده است. در این میان، نمودار تولید شده توسط گروه FiftyPlusOne بر اساس دادههای حاصل از آخرین وضعیت نظرسنجیهای انتخاباتی و شبیهسازی ۴۰ هزار سناریو درباره نتیجه انتخابات مجلس سنای آمریکا نشان میدهد. دموکراتها در ۵۵ سناریو از هر ۱۰۰ سناریو و جمهوریخواهان در ۴۵ سناریو از هر ۱۰۰ سناریو اکثریت را به دست میآورند. همچنین در انتخابات مجلس نمایندگان احتمالاً دموکراتها در ۹۰ درصد از سناریوها اکثریت مجلس را به دست میآورند، در حالی که احتمال پیروزی جمهوریخواهان تنها ۱۰ درصد برآورد شده است.
ترامپ نهایتاً به توافق بد با ایران مجبور خواهد شد
جک سالیوان، مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا گفت: ترامپ در بنبست استراتژیک گرفتار شده؛ یا جنگ ادامه یابد یا توافقی بسیار بد بپذیرد. بهترین گزینه واقعگرایانه در دسترس نیست. دو گزینه بد وجود دارد: ادامه جنگ با تمام هزینههای آن برای اقتصاد جهانی و خطرات تشدید، یا بستن توافقی بسیار بد که ایران هر هفته قیمت آن را بالاتر میبرد و خواستههای جدیدی اضافه میکند. برای اینکه ایران دست از بسته نگه داشتن تنگه بردارد، آمریکا باید قیمت بسیار بالایی بپردازد. داراییهای مسدودشده، کاهش تحریمها و احتمالاً صندوق بزرگی برای بازسازی ایران. فکر میکنم ترامپ در نهایت مجبور خواهد شد تصمیم سخت را بگیرد و توافقی بد را بپذیرد.
همچنان، بازنده در برابر ایران
ایران چگونه معادله جنگ را برعکس کرد؟ نشریه آمریکایی نیویورکر در پاسخ به این سؤال مینویسد: پس از شش ماه جنگ، ترامپ همچنان در برابر ایران بازنده است. شش ماه از جنگی که او با وعده پیروزی سریع و آسان آغاز کرد، میگذرد، اما واقعیت میدانی چیزی جز یک شکست راهبردی عمیق برای ایالات متحده را نشان نمیدهد. اهداف اولیه ترامپ از تعطیلی برنامه هستهای تا برچیدن توانایی موشکهای بالستیک، هیچکدام محقق نشده است. ایران توانسته ضمن حفظ ساختار سیاسی خود، هزینههای جنگ را به واشنگتن تحمیل کند و حتی برخی دستاوردهای جنگ را به اهرمهای ماندگار تبدیل کند. ایران با کنترل تنگههرمز، اقتصاد جهانی را گروگان گرفته و قدرتمندتر از قبل ظاهر شده است. اکنون واشنگتن در باتلاقی گرفتار شده که خود ساخته است. تهران دیگر تنها درباره باز و بسته بودن تنگه صحبت نمیکند. مقامهای ایرانی میگویند حتی پس از توافق دیپلماتیک نیز نوعی کنترل ایران بر هرمز باید حفظ شود؛ یعنی تهران میکوشد نتیجه جنگ را به یک واقعیت ژئوپلیتیکی ماندگار تبدیل کند.
تحلیل فوکویاما از درماندگی ترامپ
فرانسیس فوکویاما نظریهپرداز معروف آمریکایی گفت: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، آمریکا را در تنگنای استراتژیک گرفتار کرده است. دوره ۶۰ روزه مذاکره بر سر تنگههرمز بدون هیچ دستاوردی به پایان رسید، ایران کنترل عملی تنگه را حفظ کرده، ذخایر مهمات دقیق دوربرد آمریکا به شدت کاهش یافته و واشنگتن دیگر قادر به اجرای تهدیدهای خود نیست. ایران حاضر نیست کنترل تنگههرمز را رها کند و در حال مذاکره با عمان برای کنترل مشترک همراه با دریافت عوارض است که وضعیتی بدتر از شرایط پیش از جنگ ایجاد میکند. آمریکا دیگر ظرفیت نظامی لازم برای اجرای تهدیدهای تخریبی ترامپ را ندارد، چون ذخایر مهمات دقیق دوربرد آن به شدت تهی شده است. ایران و کشورهای منطقه تهدیدهای ترامپ را جدی نمیگیرند.
فحش میدهد؛ چون باخته و سرخورده است
توماس فریدمن تحلیلگر روزنامه نیویورک تایمز درباره شکست بزرگ آمریکا در جنگ مینویسد اشتباهات ترامپ باید خواب از چشم آمریکاییها برباید: اگر من قرار بود کتابی درباره جنگ آمریکا با ایران بنویسم، دقیقاً میدانم چه عنوانی برای آن انتخاب میکردم. عنوان کتاب، همان پست رئیسجمهور ترامپ در شبکههای اجتماعی در ۵ آوریل ۲۰۲۶ خطاب به رهبران ایران بود: «تنگه لعنتی را باز کنید، دیوانههای عوضی، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد، فقط تماشا کنید!» جنگها اغلب همچون کورهای عمل میکنند که تغییرات در فیزیک جهان پیرامون ما را آشکار میکند. هیچ چیز بهتر از آن رجزخوانی آشفته و رکیک ترامپ علیه ایران، به دلیل سر فرود نیاوردن آنها در برابر بمبارانهای او، معادله جدید قدرتی را که این جنگ ایجاد کرده، نشان نمیدهد. این فیزیک جدید جنگ را به همان اندازه میتوان در درگیریهای اوکراین و روسیه، حزبالله و اسرائیل، حماس و اسرائیل و انصارالله با تقریباً همه طرفهای دیگر دید. خلاصهای که من از این پویایی جدید دارم این است: طرف کوچک اکنون میتواند واقعاً بزرگ، واقعاً دقیق و واقعاً ارزان عمل کند. و در حالی که طرف بزرگ نیز میتواند در مقیاسی بسیار کوچک، با دقت بسیار بالا عمل کند، انجام این کار برای او بسیار پرهزینهتر است؛ چرا که بارِ سیستمهای تسلیحاتی عظیم و قدیمی را بر دوش دارد. در حال حاضر، کفه ترازو ظاهراً به نفع طرف کوچک سنگینی میکند. این موضوع باید خواب را از چشمانتان بگیرد؛ وقتی فکر میکنید انقلاب در حال ظهور هوش مصنوعی چگونه قطعاً این روند را تشدید خواهد کرد و به طرفهای کوچک امکان خواهد داد حتی بزرگتر، قدرتمندتر و کمهزینهتر از گذشته عمل کنند.
ترامپ تحقیر شد
فریدمن خاطر نشان کرد: تعجبی ندارد که ترامپ سرخورده شده است. بالاخره او در ۱۱ مارس، کمتر از دو هفته پس از آنکه خودش و اسرائیل دور جدید جنگ با ایران را آغاز کردند، اعلام کرد: «ما پیروز شدیم. بگذارید به شما بگویم، ما پیروز شدیم. میدانید، هیچوقت دوست ندارید خیلی زود بگویید پیروز شدهاید. ما بردیم. در همان ساعت اول تمام شد. اما ما پیروز شدیم.»
ترامپ متوجه نشده بود که ایران هم در تعیین زمان پیروزی یا شکست این جنگ نقش دارد. مهمتر از آن، تهران برخلاف ترامپ، برای صبحِ پس از جنگ یک «برنامه جایگزین» داشت: استفاده از توانایی تازهاش برای اینکه بزرگ، دقیق و ارزان عمل کند و کنترل تنگههرمز را به دست بگیرد. ای کاش میتوانستم از دیدن اینکه این رئیسجمهور متکبر، خودشیفته و دائماً در حال پرگویی، در برابر واقعیت تحقیر شده است لذت ببرم. اما واقعاً نمیتوانم؛ چون ماجرا دارد ترسناک میشود. و قرار است بدتر هم بشود. ایران خسارت واقعی به آمریکا وارد کرده است؛ هم در میدان نبرد و هم به اقتصاد آمریکا، آن هم در مقیاسی که ترامپ و وزیر دفاعش، آن را پنهان کردهاند.
لحظه چیرگی تکنولوژیک ایران بر آمریکا
نیویورک تایمز همچنین افزود: ایران از سال ۱۹۷۹ بهطور متناوب تحت تحریمهای اقتصادی قرار داشته است. با این حال، توانسته زرادخانهای از موشکها و پهپادهای پیشرفته اما نسبتاً ارزان توسعه دهد؛ تسلیحاتی که به آن امکان داده هم با اسرائیل و هم با آمریکا بجنگد و خسارت قابلتوجهی نیز به داراییهای نظامی آمریکا در منطقه وارد کند.
دلیل اینکه ناو هواپیمابر اصلی آمریکا در خلیجفارس، لینکلن، گاهی با کمبود تدارکات مورد نیاز برای پشتیبانی از ۵۷۰۰ خدمه خود مواجه شده، این است که پس از نخستین روز جنگ، موشکها و پهپادهای تهاجمی ایران بخش بزرگی از پایگاه تدارکاتی آمریکا در بحرین را منهدم کردند.
در اوایل ماه مارس، یک موشک ایرانی یک رادار ۵۰۰ میلیون دلاری را منهدم کرده؛ راداری که برای عملکرد سامانه پیشرفته دفاع موشکی تاد در پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن حیاتی بود. این حمله، نشانه «لحظهای بالقوه تحولآفرین» در «رقابت راهبردی» ایران با آمریکا و اسرائیل بود. ایرانیها موشک را در حین پرواز مانور داده بودند تا با یک حمله از جناح، رادار را هدف قرار دهند و از شناسایی و رهگیری بگریزند. این حمله علیه پیشرفتهترین سامانه ضد موشکی موجود در زرادخانه آمریکا انجام شده بود! همچنین در ۳ مارس، دو پهپاد تهاجمی به سفارت آمریکا در عربستان، اصابت کردند. پهپاد نخست مستقیماً به طبقهای از سفارت پرواز کرد که ایستگاه CIA در آن قرار داشت. پهپاد دوم مستقیماً وارد حفرهای شد که پهپاد اول ایجاد کرده بود و در نتیجه انفجاری گسترده رخ داد و آتشی شکل گرفت که ساعتها ادامه داشت.
ایرانِ امروز، ایران ۱۹۵۳ نیست
لری ویلکرسون، معاون سابق رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا اذعان کرد: ما نمیتوانیم ایران را شکست دهیم و تغییر رژیم ایجاد کنیم؛ ایرانِ امروز، ایرانِ ۱۹۵۳ (کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲) نیست. این ایران، ایرانِ دوران جنگ با صدام نیست؛ ایرانِ عملیات پرایینگ مناس و ارنست ویل نیست؛ این ایران بسیار متفاوتی است، چون آنها از درگیریهای گذشته با ایالات متحده درس گرفتند. سپاه پاسداران و ارتش ایران با خود گفتند که هرگز دوباره چنین اتفاقی نخواهد افتاد.