معمار تحریمهای ایران: فشار اقتصادی روی ایران جواب نمیدهد
سیاست خارجی-
ریچارد نفیو که از وی به عنوان معمار تحریمهای ایران یاد میشود به مقامات آمریکایی هشدار داده است که «سیاست فشار حداکثری ترامپ مقابل ایران محکوم به شکست است.»
ترامپ جنگ علیه ایران را باخته است؛ او نهتنها به هیچیک از اهداف خود نرسیده بلکه حتی به اهداف محدود خود هم مثل بازگشایی تنگه هرمز و پایین آوردن قیمت نفت و بنزین هم نرسیده است. در داخل آمریکا هرچه به انتخابات میاندورهای کنگره نزدیک میشویم نشانههای شکست ترامپ و حزب جمهوریخواه بیشتر خود را نشان میدهد. همین دیروز رسانههای آمریکا نوشتند که «سه نامزد دیگر مورد حمایت ترامپ در انتخابات مقدماتی شکست خوردند». براساس گزارشها 45 نامزد منتقد رژیم اسرائیل و مخالف لابی آیپک طی ماههای اخیر در رقابتهای مقدماتی مجلس نمایندگان و سنای آمریکا پیروز انتخابات شدهاند. از سوی دیگر تاکنون 10 نامزد مورد حمایت ترامپ در انتخاباتهای 2026 شکست خوردهاند؛ رقمی که تقریباً به بدترین عملکرد او در سال 2022 نزدیک میشود؛ زمانی که 11 نامزد مورد حمایت او شکست خوردند. پولیتیکو نوشته است که نمایندگان حزب دموکرات مصمم هستند در صورت پیروزی در انتخابات کنگره، فسادهای اقتصادی ترامپ و خانوادهاش را مورد نظارت شدید قرار دهند.
از سوی دیگر محبوبیت ترامپ در داخل آمریکا زیر سایه شکست در جنگ با ایران به پایینترین سطح خود رسیده است. اکثریت بیش از 70درصدی مردم آمریکا ترامپ را به دلیل آغاز یک جنگ بیدلیل که تاثیر آن را مردم این کشور در جیبهای خود احساس میکنند مقصر میدانند. در چنین شرایطی گزارشها حاکی است رقم بدهی داخلی دولت آمریکا نیز از زمان دوره اول ریاستجمهوری «دونالد ترامپ»، دو برابر شده است. رسانههای آمریکایی بامداد پنجشنبه از رسیدن میزان بدهی داخلی دولت آمریکا به ۴۰ هزار میلیارد (تریلیون) دلار خبر دادند. دادههای وزارت خزانهداری آمریکا نشان میدهد که کل بدهی ملی آمریکا برای اولین بار در تاریخ این کشور از ۴۰ هزار میلیارد دلار فراتر رفته است.
فشار حداکثری، نتیجه معکوس
استیصال ترامپ در مقابل ایران و شکست راهبرد نظامی وی مقابل کشورمان ترامپ را مجبور به بازگشت به راهبرد قدیمی «فشار حداکثری اقتصادی» کرده است. رئیسجمهور آمریکا چهارشنبهشب به وقت ایران با انتشار پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» با وعده «جنگ اقتصادی و انزوای بیسابقه» علیه ایران هشدار داد هر کشوری که از طریق نهادهای مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود «هر نوع راه نجاتی» در اختیار ایران قرار دهد، با پیامدهای اقتصادی سنگین آمریکا روبهرو خواهد شد. با این وجود رسانهها و کارشناسان آمریکایی بر این باور هستند که این سیاست هم شکست خواهد خورد و ایران همچون گذشته قرار نیست مقابل فشار اقتصادی کوتاه بیاید. هفته گذشته نشریه نیویورکتایمز درباره شکست این راهبرد نوشته بود: راهبرد کنونی ترامپ شباهت عجیبی به همان سیاست «فشار حداکثری» دوره اول او دارد؛ سیاستی که پیش از این آزموده شده و در مهار برنامه هستهای یا تسلیم کردن تهران ناکام مانده بود. به نوشته این روزنامه سیاست فشار حداکثری هرگز ایران را مجبور به تغییر مسیر نخواهد کرد. نیویورکتایمز در گزارش تازهای مینویسد: تهدیدهای تازه دونالد ترامپ درباره «جنگ اقتصادی» علیه ایران، بیش از آنکه نشانه آمادگی آمریکا برای بازگشت به جنگ باشد، بیانگر تمایل او برای پرهیز از تشدید نظامی است؛ وضعیتی که به گفته تحلیلگران، تهران را به این برداشت رسانده که دست واشنگتن برای تشدید جنگ محدودتر شده است. این رسانه آمریکایی با اشاره به بنبست میان تهران و واشنگتن مینویسد: تهدیدهای دونالد ترامپ ظاهراً به جای وادار کردن ایران به امتیازدهی، نتیجه معکوس داشته و ایران با حفظ اهرم تنگه هرمز و طرح شروطی از جمله لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدود شده و دریافت غرامت جنگی، در پی تثبیت موضع خود است. نیویورکتایمز در بخش دیگری از گزارش خود مینویسد: لحن ترامپ طی چند ماه گذشته میان «تهدید به نابودی» ایران و وعده نزدیک بودن یک توافق دیپلماتیک در نوسان بوده است. اما اگر هدف چنین رویکردی ترساندن مقامهای ایرانی و وادار کردن آنها به امتیازدهی بوده، ظاهراً نتیجهای معکوس داشته است.
روزنامه واشنگتنپست هم با اشاره به تهدیدهای شدید ترامپ برای افزایش تحریمهای اقتصادی علیه ایران «در ابعادی بیسابقه» نوشته است که او گزینه چندانی برای جامه عمل پوشاندن به این تهدیدها ندارد. به نوشته این روزنامه، ترامپ اغلب چنین تهدیدهایی مطرح میکند اما در عمل اقدام چندانی پشت آن نیست. ترامپ کار زیادی نمیتوان بکند، مگر اینکه واقعاً بخواهد تمام دنیا را تهدید کند که در صورت معامله با ایران، از دسترسی به اقتصاد آمریکا محروم خواهند شد. خبرگزاری آمریکایی «آسوشیتدپرس» هم بر این باور است که بازگشت واشنگتن از میدان نظامی به نسخه قدیمی تشدید فشار اقتصادی، بیش از آنکه یک راهبرد کاملاً تازه باشد، نوعی فرار به جلو در برابر بنبست ایجادشده در جنگ بهشمار میرود.
آب پاکی «معمار تحریم» روی دست ترامپ
غیر از کارشناسان نیویورکتایمز، واشنگتنپست و آسوشیتدپرس، یکی از برجستهترین کارشناسان حوزه تحریم در آمریکا هم آب پاکی را روی دست ترامپ ریخته و هشدار داده است که ترامپ چندان امیدی به راهبرد فشار حداکثری در مقابل ایران نداشته باشد. به گزارش ایسنا، «ریچارد نفیو»، از معماران اصلی تحریمهای آمریکا علیه ایران در دولت باراک اوباما، با زیر سؤال بردن رویکرد دونالد ترامپ برای تشدید فشار اقتصادی علیه تهران، سیاست ایرانِ او را شکستخورده توصیف کرد و گفت: برجستهترین ناکامی ترامپ، «ناتوانی مداوم در فهم یا گوش دادن به ایرانیها، تطبیق راهبرد با اهداف و برنامهریزی برای سناریوهای مختلف» بوده است.
پست ریچارد نفیو در پاسخ به پست رابرت مالی نماینده پیشین آمریکا در امور ایران عنوان شده است. رابرت مالی پنجشنبه در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داد که فشار اقتصادی بیشتر، ایران را وادار به تسلیم نمیکند. وی نوشت: «کمتر چیزی به اندازه این تصور فریبنده و مغالطهآمیز است که اگر فشار اقتصادی شکست خورده، فشار اقتصادی بیشتر موفق خواهد شد.» این مقام سابق آمریکایی تصریح کرد: دو موضوع قطعی است؛ بیشک مردم ایران رنج خواهند کشید، اما تسلیم نخواهند شد. «ریچارد نفیو» در تأیید پست رابرت مالی، نوشت: اینکه فکر کنیم چون دستور دادهایم «سیاست فشار اقتصادی بیشتر» اعمال شود پس حتماً این سیاست نتیجه میدهد، خطاست. نفیو که بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ مدیر امور ایران در شورای امنیت ملی آمریکا و سپس معاون اصلی هماهنگکننده سیاست تحریمها در وزارت خارجه بود و بهعنوان کارشناس ارشد تحریمها در تیم مذاکرهکننده آمریکایی با ایران فعالیت کرده است، خطاب به مالی نوشت: البته من در مورد اینکه سیاست جدید ترامپ حتماً موفق نخواهد بود، چندان مطمئن نیستم؛ یا دستکم نه در همه موارد. این مقام پیشین آمریکایی سپس مستقیماً به کارنامه ترامپ در قبال ایران پرداخت و نوشت: «اینکه ایران برای هر چیزی که ما تازه مجبور شدهایم به آن ضربه بزنیم، یک قیمت مشخص برای رفع تحریمها تعیین کند. این دقیقاً جایی است که شکست سیاست ترامپ در دوره اول و دوم علیه ایران بیش از همه آشکار میشود: ناتوانی مداوم در خواندن یا شنیدن حرف ایرانیها، ناتوانی در هماهنگکردن راهبرد با میزان جاهطلبی، و ناتوانی در برنامهریزی برای سناریوهای احتمالی.»
آلن ایر مذاکرهکننده سابق وزارت امور خارجه آمریکا هم در مصاحبه با الجزیره گفت: تحریمهای جدید علیه ایران نشاندهنده درماندگی (دولت آمریکا) است و درخت تحریمها علیه ایران قطع شده است. به گفته آلن ایر، تنها ابزار باقی مانده در جعبه ابزار آمریکا، محاصره دریایی مداوم بنادر ایران و درخواست تحریمهای چندجانبه است. نشریه آمریکایی پولیتیکو هم در گزارش جدید خود با اشاره به سیاست فشار حداکثری ترامپ علیه ایران نوشته است، تهران پرچم تسلیم را بالا نمیبرد.