شکستن محاصره دریایی اولویت اصلی کشور است
سرویس اقتصادی-
دبیر کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به تهدیدهای آمریکا برای تشدید فشارهای اقتصادی، تاکید کرد که شکستن محاصره دریایی اولویت اصلی کشور است و برای مقابله با اقدام آمریکا باید در مدیریت تجارت خارجی از نگاه واکنشی به سمت نگاه پیشدستانه حرکت کنیم.
به گزارش خبرنگار ما، با گذشت بیش از 100 روز از محاصره دریایی کشور، دولت ترامپ نتوانسته اقتصاد ایران را به زانو درآورد. در همین رابطه «اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا اخیرا در مصاحبهای با شبکه نیوزمکس گفت: ما قصد داریم اقداماتی را علیه ایران اعمال کنیم که در تاریخ انزوای اقتصادی یک کشور بیسابقه بوده است.
او افزود: این اقدامات ترکیبی از یک انزوای اقتصادی خواهد بود که جهان پیش از این هرگز به خود ندیده است و همچنین تداوم محاصره در تنگه هرمز که مانع از ورود و خروج هر چیزی به بنادر ایران خواهد شد.
وزیر خزانهداری آمریکا بارها گفته به دستور دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، طرح «خشم اقتصادی» را از فروردینماه و در پی آتشبس بعد از جنگ ۴۰ روزه علیه ایران اجرا کرده است.
اما همانطور که تاکنون اقداماتی مثل ضربه به پایگاههای آمریکا در منطقه و انسداد تنگه هرمز، ترامپ را مجبور به عقبنشینی کرده و اکنون در وضعتی سردرگم و پریشان به سر میبرد باید محاصره دریایی ترامپ هم شکسته شود.
جنگ ایران نمونهای از تصمیمگیری ضعیف، تعریف نادرست اهداف و غافلگیریهای قابل پیشبینی از سوی آمریکا بود که حالا با محاصره دریایی قصد دارد سرپوشی بر عملکرد منفعلانه خود داشته باشد و باید این فرصت را هم از ترامپ گرفت.
نقطه آسیبپذیر اقتصاد ایران
در همین راستا «میثم ظهوریان» عضو هیئترئیسه و دبیر کمیسیون اقتصادی مجلس درخصوص مقابله با تحریم دریایی آمریکا گفت: شکستن محاصره دریایی اولویت اصلی است اما باید توجه داشت که در ساختار فعلی تجارت خارجی ایران، وابستگی به مسیرهای دریایی بیش از حد است؛ بهطوری که بیش از ۸۰ درصد از کل حجم مبادلات تجاری کشور از طریق بنادر و مسیرهای آبی انجام میشود.
وی افزود: این تمرکز بیش از حد بر خطوط دریایی، اقتصاد کشور را در برابر سناریوی «محاصره دریایی» آسیبپذیر کرده است. در واقع، کنترل نقاط استراتژیک دریایی توسط قدرتهای خارجی میتواند به معنای زنجیره تأمین و صادرات و واردات کشور را دچار مشکل کند. از این رو، ایجاد تنوع در مسیرهای ترانزیتی، دیگر یک انتخاب اقتصادی نیست، بلکه یک ضرورت امنیتی و راهبردی است.
نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس اظهار داشت: پیش از دوران جنگ، تأکیدات بر فعالسازی مسیرهای ریلی شمالی و تقویت ظرفیتهای ترانزیتی این منطقه همواره وجود داشت. با وجود اینکه گامهای اولیه در جهت عملیاتیسازی برخی از این ظرفیتها برداشته شده است، اما هنوز فاصله میان «پتانسیل موجود» و «ظرفیت واقعی عملیاتی» بسیار زیاد است.
توسعه کریدورهای چندوجهی
دبیر کمیسیون اقتصادی مجلس تصریح کرد: مبادی ورودی و خروجی در شمال کشور، قلب تپنده تجارت خارجی در این گذار هستند. برای اینکه بتوانیم بخشی از حجم تجارت دریایی را از طریق مسیرهای زمینی و ریلی جبران کنیم، نیاز مبرم به سرمایهگذاریهای کلان در زیرساختهای ریلی، نوسازی ناوگان حملونقل و بهروزرسانی سیستمهای گمرکی و لجستیکی داریم. توسعه این زیرساختها، تنها راه مقابله با اختلالات احتمالی در بنادر اصلی است.
ظهوریان درخصوص راهکارهای استراتژیک برای عبور از محاصره گفت: برای دستیابی به یک اقتصاد مقاوم در برابر محاصره، نباید تنها به توسعه مسیرهای داخلی بسنده کرد. راهکارهایی برای خروج از بنبست محاصره دریایی ضروری است که یکی از آنها توسعه کریدورهای چندوجهی است.
در واقع باید با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی خود، نقش کشور را از یک «مرکز عبوری» به یک «قطب اتصال» تغییر دهیم.
تقویت کریدور شمال- جنوب (INSTC) و اتصال آن به مسیرهای ریلی آسیا و اروپا، میتواند وابستگی ما را به تنگههای دریایی تحت کنترل قدرتهای خارجی کاهش دهد.
وی ادامه داد: دیپلماسی لجستیکی و تقویت پیوندهای منطقهای هم از دیگر اقدامات است. بهطوریکه با ایجاد توافقنامههای ترانزیتی با کشورهای همسایه و تقویت همکاریهای اقتصادی که هم اکنون هم از مسیر ترکیه برقرار است میتوان مسیرهای جایگزینی فراهم کرد که خارج از کنترل مستقیم بلوکهای قدرت دریایی
باشد.
ظهوریان توسعه بنادر غیرمرکزی و درونمرزی را هم راهکاری دیگر برشمرد و گفت: برای کاهش فشار بر بنادر اصلی که در معرض تهدید هستند، باید ظرفیت بنادر کوچکتر و همچنین ایستگاههای تخلیه و بارگیری در داخل خشکی را با استفاده از فناوریهای نوین مدیریت هوشمند افزایش داد.
دبیر کمیسیون اقتصادی مجلس به هموار کردن مسیر عبور کالا از گمرک هم اشاره کرد و گفت: کد ساتا بانک مرکزی سامانه ارز و تامین اعتبار است که برای کنترل و مدیریت منشا ارزی واردات کالاها طراحی شده است.
با وجود مزایای کد ساتا در گمرک، برخی چالشها و مشکلات نیز در این زمینه وجود دارد که با حل آنها هم میتوان مسیر ورود کالاها به کشور را روانتر کرد. برخی واردکنندگان گلایه دارند که با پیچیدگیهای اجرائی و اداری در دریافت کد بانک مرکزی مواجه میشوند و احتمال تاخیرهای ترخیص کالا وجود دارد.
وی در نهایت تصریح کرد: عبور از محاصره دریایی نیازمند تغییر پارادایم در مدیریت تجارت خارجی است. ما باید از نگاه «واکنشی» به سمت نگاه «پیشدستانه» (ایجاد زیرساختهای جایگزین پیش از وقوع بحران) حرکت کنیم.
سرمایهگذاری در مسیرهای ریلی شمال و تقویت کریدورهای چندوجهی، نه تنها امنیت اقتصادی را تضمین میکند، بلکه ایران را به یکی از اصلیترین شریانهای تجاری جهان در دوران پساجنگ تبدیل خواهد کرد.