تمرکز ویژه یمنیها روی «المخا» حملات به این بندر استراتژیک متوقف نمیشود
سرویس خارجی-
نیروهای مسلح یمن، در ادامه تشدید درگیریها با رژیم سعودی، حملات خود به مواضع نیروهای وابسته به عربستان در منطقه استراتژیک المخا را افزایش دادهاند، حملاتی که با توجه به موقعیت این بندر در نزدیکی بابالمندب میتواند معادلات نظامی و امنیتی در ساحل غربی یمن را تغییر دهد.
المخا در ساحل غربی یمن و در فاصله حدود ۷۵ کیلومتری شمال بابالمندب قرار دارد، موقعیتی که این بندر را از یک مرکز محلی به نقطهای با اهمیت ژئوپلیتیکی در معادلات دریای سرخ تبدیل کرده است. بابالمندب یکی از مهمترین گلوگاههای دریایی جهان است که مسیر کشتیرانی میان اقیانوس هند، دریای سرخ، کانال سوئز و مدیترانه از آن عبور میکند و قرار گرفتن المخا در مجاورت این آبراه، به آن ارزش نظامی، تجاری و لجستیکی ویژهای داده است. اهمیت تاریخی المخا نیز تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نیست؛ این شهر در گذشته یکی از مراکز مهم تجارت دریایی منطقه و بندر اصلی صادرات قهوه یمن بود و از طریق آن ارتباط تجاری میان جنوبغرب آسیا، شرق آفریقا و اروپا برقرار میشد.
چرا المخا برای انصارالله مهم است؟
اهمیت امروز المخا بیش از هر چیز به موقعیت آن در ساحل دریای سرخ و نزدیکی به بابالمندب بازمیگردد؛ منطقهای که در سالهای جنگ یمن نیز به یکی از محورهای اصلی رقابت نظامی و نفوذ نیروهای داخلی و خارجی تبدیل شد. مطالعات درباره ساحل غربی یمن نشان میدهد المخا از سالهای جنگ به یک مرکز سیاسی و نظامی مهم تبدیل شده و نیروهای تحت حمایت امارات و سعودی در آن حضور سازمانیافته پیدا کردهاند. از این منظر، تمرکز انصارالله بر المخا را میتوان در چارچوب تلاش برای فشار بر یکی از مهمترین پایگاههای نظامی و لجستیکی رقبای خود در ساحل غربی تحلیل کرد، منطقهای که کنترل یا ایجاد فشار مستمر بر آن، میتواند معادلات امنیتی پیرامون بابالمندب و خطوط ساحلی یمن را تحت تأثیر قرار دهد.
حملات پیاپی به بندر المخا
در همین چارچوب، منابع خبری از دور تازه حملات نیروهای مسلح یمن به مواضع نیروهای وابسته به عربستان در منطقه المخا خبر دادهاند. شبکه العربیه به نقل از نیروهای وابسته به دولت مستعفی یمن مدعی شده است که انصارالله با استفاده از موشک و پهپاد این منطقه را هدف قرار داده و یک موشک بالستیک نیز به خیابان «الکهرباء» در المخا اصابت کرده است. این ادعا در حالی مطرح شده که طی روزهای اخیر نیز گزارشهای متعددی درباره حمله به بندر المخا منتشر شده است. در یکی از این گزارشها، از اصابت چندین موشک به بندر و وقوع آتشسوزی در یکی از انبارها سخن گفته شده و در گزارش دیگری، مدیر بندر از توقف فعالیتهای تجاری و دریایی پس از حملات خبر داده است. انصارالله نیز اعلام کرده که اهداف مورد حمله شامل انبارهای تسلیحاتی و شناورهای جنگی متعلق به نیروهای وابسته به عربستان بودهاند.
تداوم حملات انصارالله به این منطقه را میتوان تلاشی برای افزایش هزینه حضور نیروهای وابسته به ائتلاف سعودی و تغییر موازنه در یکی از حساسترین مناطق جغرافیایی یمن دانست. تصمیم انصارالله برای تمرکز بر المخا را باید در چارچوب تلاش برای به چالش کشیدن حضور نیروهای وابسته به عربستان و متحدان منطقهای آن در ساحل غربی یمن ارزیابی کرد. این منطقه بهدلیل اتصال جغرافیایی به تعز و نزدیکی به بابالمندب، برای هر طرفی که بخواهد بر معادلات غرب یمن اثر بگذارد، اهمیت ویژهای دارد. تکرار حملات نشان میدهد المخا برای انصارالله به یک نقطه محوری در فشار نظامی علیه نیروهای رقیب تبدیل شده است.
روایت وارونه جنگ
در این میان، رسانهها و نیروهای وابسته به دولت مستعفی یمن تلاش کردهاند تصویری ارائه کنند که براساس آن، حملات انصارالله مناطق مسکونی و غیرنظامیان را هدف گرفته است، ادعایی که نمیتوان آن را پذیرفت، زیرا همین منابع در طول جنگ بارها نشان دادهاند که روایتها را فقط در چارچوب جنگ تبلیغاتی ارائه کردهاند. همچنین باید توجه داشت که المخا اکنون یک شهر مسکونی صرف نیست و در کنار بندر، به محل استقرار نیروهای نظامی و تجهیزات متعلق به مزدوران سعودی تبدیل شده است. ضمن آنکه اگر قرار باشد درباره سابقه هدف قرار گرفتن غیرنظامیان در جنگ یمن سخن گفته شود، این عملکرد ائتلاف به رهبری سعودی است که در طول سالهای جنگ بارها به مناطق و زیرساختهای غیرنظامی حمله کرده است و در موارد متعددی با گزارشهای نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل درباره تلفات غیرنظامیان مواجه شده است.
گفتنی است، نگاهی به پیامدهای سالها محاصره و جنگ در یمن نشان میدهد که بار اصلی بحران در نهایت بر دوش مردم عادی افتاده است. سازمان ملل در سال ۲۰۱۷ هشدار داده بود که در نتیجه محاصره و محدودیت ورود کالا و کمکهای بشردوستانه، حدود ۷میلیون یمنی در معرض قحطی قرار گرفتهاند و هزاران غیرنظامی نیز در حملات هوایی کشته شدهاند. گزارشهای سازمان ملل همچنین تأکید کردهاند که محاصره و محدودیت واردات، در کنار فروپاشی خدمات عمومی، بحران غذا، دارو و درمان را تشدید کرده است؛ بهگونهای که در سال ۲۰۲۱ بیش از ۲۰میلیون یمنی نیازمند کمکهای بشردوستانه بودند و سازوکارهای سازمان ملل از کشته و زخمیشدن صدها کودک و آسیبدیدن مدارس و مراکز درمانی در همان سال خبر دادند.
موج تازه درگیریها در چند جبهه
حملات به المخا در شرایطی رخ میدهد که در روزهای اخیر درگیری میان نیروهای مسلح یمن و نیروهای وابسته به دولت مورد حمایت عربستان در چندین محور تشدید شده است. در استان تعز، جبهه البرح شاهد درگیریهای سنگین گزارششده و همزمان در استانهای مأرب و الضالع نیز تحرکات نظامی افزایش یافته است. منابع خبری از درگیری در جبهههای قعطبه و الفاخر در الضالع و همچنین درگیری در چند محور مأرب خبر دادهاند. در سوی دیگر، نیروهای مسلح یمن از حملات موشکی و پهپادی علیه مواضع نیروهای وابسته به عربستان در مأرب و حضرموت خبر دادهاند. این روند، پس از دورهای از آرامش نسبی که با آتشبس سال ۲۰۲۲ شکل گرفته بود، نگرانیها درباره بازگشت تدریجی یمن به چرخه گستردهتر درگیری را افزایش داده است.