فرصتها و ظرفیتهای ایران برای مشارکت در معماری مالی بریکس
مهمترین نتیجه همکاری اعضای بریکس، تاسیس بانک توسعه نوین (بانک بریکس) است که ایران نیز به زودی عضو آن میشود.
هفته گذشته رئیس کل بانک مرکزی راهی جیپور هند شد و در نشست رؤسای کل بانکهای مرکزی عضو بریکس شرکت کرد. سفر عبدالناصر همتی بهانهای شد تا بار دیگر ظرفیتهای موجود برای بازطراحی یک سازوکار مالی بینالمللی با محوریت کشورهای مستقل و با قابلیت مقابله با تحریمهای غرب مورد توجه قرار بگیرد.
پایگاه خبری ایبنا در این باره نوشت: در دل این رویکرد، دو بال اصلی یعنی پیمانهای پولی با ارزهای ملی و بانک توسعه جدید بریکس قرار دارند.
تجارت با پولهای ملی، ابزاری برای دور زدن گلوگاههای تحریمی است و سازوکار آن هم روشن است؛ در تجارت سنتی، خرید کالا از سایر کشورها نیازمند انتقال دلار یا یورو بود که هم در تیررس تحریمهاست و هم نوساناتش ریسک میآفریند.
در مدل جدید، اما بانکهای مرکزی توافق میکنند ارزش ریال در برابر یوآن، روبل یا روپیه را مستقیماً تعیین و تسویه را با پول ملی انجام دهند. به این ترتیب، یک صادرکننده چینی، روس یا هندی بدون تماس با نظام مالی تحریمپذیر، مبلغ کالای خود را دریافت میکند. این روش نه برای همه تجارت کشور، اما حداقل برای بخشی از آن قابل اجراست.
همتی در نشست چهارشنبه از پیگیری عملی این مسیر با روسیه، چین و هند خبر داد و تأکید کرد که حمایت از ابتکاراتی که هزینه و ریسک مبادلات را کاهش دهند، در اولویت ایران است. این پلهای پولی، مجراهای حیات اقتصادیاند که تحریم توان مسدود کردنشان را ندارد.
فراتر از تأمین مالی کوتاهمدت
نیمه دیگر این تصویر، بانک توسعه جدید بریکس (NDB) است. همتی در ادامه این سفر با دیلما روسف، رئیس این بانک دیدار کرد؛ دیداری که در آن دو طرف بر لزوم تداوم رایزنیهای کارشناسی برای عضویت ایران و بهرهمندی از تسهیلات NDB تأکید کردند. روسف حضور ایران در این نهاد را حائز اهمیت خواند و بر نقش و ظرفیتهای کشور در توسعه همکاریهای منطقهای و بینالمللی صحه گذاشت.
تفاوت NDB با نهادهایی همچون بانک جهانی، در نبود شروط سیاسی کلان است. ایران میتواند برای پروژههای زیرساختی نظیر بنادر، خطوط ریلی و انرژیهای تجدیدپذیر، بدون نگرانی از وتوی سهامداران غربی، تأمین مالی دریافت کند. تکمیل قطعات باقیمانده کریدور شمال- جنوب یا نوسازی ناوگان حملونقل عمومی، مصداقهایی از این فرصت هستند.