حمله مجدد یمن به آرامکو انصارالله: نقض حاکمیت ما هزینه سنگینی دارد
سرویس خارجی-
نیروهای مسلح یمن بار دیگر پالایشگاه آرامکو در جیزان را با دو پهپاد هدف قرار دادند، حملهای که در واکنش به نقض حاکمیت و حریم هوایی این کشور از سوی رژیم سعودی انجام شده است. مقامهای صنعا با تأکید بر اینکه «نقض حاکمیت یمن هزینه سنگینی دارد»، به ریاض پیام دادند که ادامه تجاوزات، باز هم با پاسخ مستقیم یمن مواجه خواهد شد.
نیروهای مسلح یمن در ادامه سلسله عملیاتهای خود علیه اهداف سعودی، پالایشگاه شرکت آرامکو در منطقه جیزان را با دو فروند پهپاد هدف قرار دادند، عملیاتی که بنابر اعلام یک منبع نظامی یمنی، پهپادها به اهداف تعیینشده اصابت کردهاند. این حمله در شرایطی انجام شد که تنش میان صنعا و ریاض بار دیگر افزایش یافته و ارتش عربستان همزمان اقدام به گلولهباران مناطقی در شمال یمن کرده است. منابع یمنی اعلام کردهاند که حمله به تأسیسات آرامکو واکنشی مستقیم به نقض حریم هوایی و حاکمیت یمن در استانهای صعده و حجه بوده است؛ بنابراین، هدف قرار گرفتن جیزان را باید در چارچوب معادلهای دید که انصارالله میان اقدام نظامی عربستان و هزینههای متقابل آن برقرار ميکند، آن هم در شرایطی که ائتلاف سهجانبه عربستان- پاکستان- ترکیه را به هیچ گرفته است!
جیزان در کانون حملات یمن
اهمیت این عملیات صرفاً به یک حمله پهپادی محدود نمیشود؛ جیزان یکی از مناطق مهم اقتصادی و انرژی عربستان در مجاورت مرزهای یمن است و تأسیسات آرامکو در این منطقه پیشتر نیز در تیررس حملات نیروهای مسلح یمن قرار گرفتهاند. به گفته منابع یمنی، پالایشگاه جیزان طی یک هفته دوبار هدف قرار گرفته و در هر دو حمله، مخازن این پالایشگاه مورد هدف قرار گرفتهاند. تکرار حملات به یک تأسیسات مشخص، از منظر نظامی حاکی از آن است که این منطقه همچنان در فهرست اهداف یمن قرار دارد و ریاض برای جلوگیری از تداوم این حملات با مشکل جدی مواجه است؛ مشکلی که هم جنبه امنیتی دارد و هم میتواند بر محاسبات اقتصادی و انرژی عربستان اثر بگذارد.
پاسخ به نقض حاکمیت یمن
همچنین منبع نظامی یمنی در توضیح علت عملیات تأکید کرده است که حمله به آرامکو در پاسخ به نقض حریم هوایی و حاکمیت یمن توسط عربستان در استانهای صعده و حجه انجام شده است. این موضع، چارچوبی را نشان میدهد که انصارالله در هفتههای اخیر برای اقدامات نظامی خود مطرح کرده است: هرگونه حمله یا تجاوز به خاک یمن با واکنشی در داخل خاک یا علیه منافع طرف مقابل همراه خواهد شد. در همین راستا، عمر البخیتی، سخنگوی دولت نجات ملی یمن، حمله به پالایشگاه جیزان را یکی از نمونههای عملی هزینهای دانست که عربستان در قبال نقض حاکمیت یمن متحمل میشود و تصریح کرد که این هزینه در صورت تداوم تجاوزات، سنگین خواهد بود.
توپخانه سعودی در صعده
در سوی دیگر این معادله، منابع خبری از گلولهباران روستاهای منطقه غورالمشوات در غرب استان صعده توسط توپخانه ارتش عربستان خبر دادهاند. تاکنون گزارشی درباره میزان خسارتهای این حمله منتشر نشده است، اما همزمانی آن با عملیات پهپادی یمن علیه آرامکو نشان میدهد که درگیری میان دوطرف بار دیگر وارد مرحلهای از تبادل مستقیم حملات شده است. از نگاه صنعا، حمله به مناطق مرزی یمن نمیتواند بدون پاسخ باقی بماند و همین رویکرد، زمینه شکلگیری چرخهای را فراهم کرده است که در آن اقدامات نظامی عربستان با پاسخ سریع و قاطع نیروهای مسلح یمن علیه اهداف سعودی همراه میشود.
جبهه المخا و پیشروی انصارالله
تحولات میدانی تنها به مرزهای یمن و عربستان محدود نمانده و در محور البرح در شرق المخا نیز درگیری شدیدی میان نیروهای وابسته به حکومت مستقر در صنعا و نیروهای مخالف گزارش شده است. شبکه العربیه از استفاده طرفین از انواع سلاحها و همچنین حملات پهپادی نیروهای مسلح یمن علیه مواضع شبهنظامیان وابسته به عربستان خبر داده است. همزمان، برخی کاربران شبکههای اجتماعی از تسلط نیروهای مسلح یمن بر چند نقطه استراتژیک در محور المخا خبر دادهاند؛ هرچند رسانههای رسمی یمن تاکنون این ادعا را بهطور رسمی تأیید نکردهاند. فعالشدن این محور در کنار حملات علیه اهداف سعودی، نشان میدهد دامنه رویارویی همچنان چندلایه است و نیروهای نزدیک به عربستان نیز در داخل صحنه نبرد یمن در معرض فشار قرار دارند.
«هزینه سنگین»؛ پیام روشن صنعا به ریاض
پیامی که مقامهای یمنی از حمله اخیر به آرامکو منتقل کردهاند، صرفاً تهدید به انجام یک عملیات مشخص نیست، بلکه بر شکلگیری یک معادله بازدارندگی تأکید دارد. سخنگوی دولت نجات ملی یمن صراحتاً اعلام کرده است که دفاع از حاکمیت کشور ادامه خواهد داشت و نقض آن «هزینه سنگین» خواهد داشت. این موضع در شرایطی مطرح میشود که عربستان تلاش دارد با تقویت همکاریهای امنیتی و دریایی خود، موقعیتش را در برابر تهدیدهای منطقهای مستحکم کند. با این حال، تداوم حملات پهپادی به زیرساختهای انرژی نشان میدهد که ایجاد ائتلافهای امنیتی، لزوماً به معنای حذف تهدید علیه تأسیسات سعودی نیست و ریاض همچنان با توانایی نیروهای یمنی برای هدف قرار دادن نقاط حساس خود مواجه است.
ائتلاف دریایی زیر سایه بحران یمن
همزمان با این تحولات، عربستان میزبان سومین نشست برنامهریزی ائتلاف دفاعی دریایی در جده بود، نشستی که نمایندگان ۳۹ کشور در آن شرکت کردند و در جریان آن عربستان بهعنوان فرمانده و پاکستان بهعنوان معاون فرمانده این ائتلاف انتخاب شدند. وزارت دفاع عربستان همچنین اعلام کرده است که ۱۵ کشور منشور ائتلاف را امضا کردهاند و ۱۳ کشور دیگر نیز اقدامات داخلی برای پیوستن به آن را به پایان رساندهاند. این تحرکات نشاندهنده تلاش ریاض برای ایجاد یک چارچوب امنیتی گستردهتر در آبهای منطقه است، اما همزمانی آن با حمله مجدد به آرامکو، محدودیتهای رویکرد صرفاً نظامی و ائتلافمحور را نیز برجسته میکند؛ چرا که مسئله یمن همچنان از مرزهای دریایی فراتر رفته و مستقیماً به امنیت زیرساختهای حیاتی عربستان گره خورده است.
شورای امنیت؛ روایتهای متفاوت از بحران
در نشست اخیر شورای امنیت درباره یمن نیز اختلاف دیدگاه میان قدرتهای بزرگ بر سر ریشهها و نحوه مواجهه با بحران آشکار شد. آمریکا و انگلیس، بدون تمرکز بر پیشینه مداخلات نظامی در یمن، انصارالله را عامل تشدید تنش و تهدید کشتیرانی معرفی کردند و خواستار توقف حملات این جنبش شدند. در مقابل، روسیه از واکنشهای نظامی ائتلاف عربی انتقاد کرد و هشدار داد که طولانیشدن بنبست سیاسی، یمن را بیش از پیش به رویاروییهای گسترده منطقهای میکشاند و بر ضرورت ازسرگیری مذاکرات سیاسی تأکید کرد. چین نیز حل بحران یمن را نیازمند نگاهی جامع به مجموعه درگیریهای منطقه دانست. حتی در میان انتقادهای مطرحشده درباره امنیت کشتیرانی، روشن است که بحران یمن را نمیتوان جدا از مجموعه تحولات امنیتی و نظامی غرب آسیا تحلیل کرد، موضوعی که نادیده گرفتن آن، روایت بحران را به یک تقابل ساده میان «امنیت دریایی» و «حملات انصارالله» تقلیل میدهد. باید دید که چه کسی متجاوز است و چه کسی دفاع میکند؟!
گفتنی است، در مجموع، حمله مجدد نیروهای مسلح یمن به پالایشگاه آرامکو در جیزان را باید بخشی از معادلهای دانست که طی آن انصارالله تلاش میکند میان اقدامات عربستان علیه یمن و هزینههای متقابل برای ریاض نوعی بازدارندگی ایجاد کند. از یکسو، عربستان همچنان به اقدامات نظامی و فشار امنیتی خود در مناطق شمالی یمن ادامه میدهد و همزمان برای تقویت ائتلافهای منطقهای خود تلاش میکند؛ از سوی دیگر، صنعا نشان داده است که قادر است پاسخ خود را به نقاط حساس در خاک عربستان منتقل کند. در چنین شرایطی، تکرار حملات به زیرساختهای انرژی سعودی بیش از آنکه یک رویداد منفرد باشد، هشداری درباره تداوم یک منازعه حلنشده است، منازعهای که تا زمانی که مسئله حاکمیت یمن، توقف حملات و مسیر سیاسی حل بحران تعیین تکلیف نشود، همچنان میتواند هزینههای امنیتی و اقتصادی بیشتری را متوجه عربستان کند. عربستان بالاخره باید دست از جاهطلبیهای مقارن با توهم خود بردارد و واقعیت جدیدی را که همچون سدی در برابر آن است، بپذیرد.