20 میلیون خودرو و موتوسیکلت در مرز فرسودگی قرار دارند
براساس اعلام سازمان محیطزیست، «با اسقاط بیش از ۶۰۰هزار خودروی فرسوده از سال ۱۴۰۳، رکورد اسقاط خودرو شکست»، با این حال بیش از ۲۰میلیون خودرو و موتوسیکلت همچنان در مرز فرسودگی قرار دارند.
به گزارش ایسنا، قانون هوای پاک صراحتاً برای خودروهای فرسوده تکلیف تعیین کرده است. ماده ۸ این قانون، مالکان وسایل نقلیه موتوری اعم از سبک، نیمهسنگین، سنگین و موتوسیکلت را مکلف کرده است پس از رسیدن وسیله نقلیه به سن فرسودگی، آن را از رده خارج کنند. همچنین براساس این ماده، حمل بار و مسافر، صدور گواهی معاینه فنی، تخصیص بیمه شخص ثالث، خرید و فروش، نقلوانتقال و تردد وسایل نقلیه موتوری فرسوده ممنوع است.
قانونگذار حتی صرفهجویی حاصل از بهبود و مدیریت سوخت را نیز به موضوع نوسازی گره زده و دولت را موظف کرده است از محل این صرفهجویی، سازوکار و تسهیلات لازم برای جایگزینی خودروهای فرسوده حملونقل عمومی با خودروهای نو را فراهم کند.
با وجود این تکالیف قانونی، خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد سالها با کندی مواجه بود اما طی دو سال اخیر روند اسقاط شتاب گرفته است، بهطوری که در سال ۱۴۰۳، تعداد ۳۵۰هزار دستگاه خودرو اسقاط شد و مجموع اسقاط از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون به بیش از ۶۰۰هزار دستگاه رسیده است. این میزان اسقاط در حالی رقم خورده که پیش از این، روند خروج خودروهای فرسوده از ناوگان با رکود چندساله مواجه بود. شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست پیشتر اعلام کرده بود که از زمان تصویب قانون تا سال ۱۴۰۲ تنها حدود ۲۰۰هزار خودرو اسقاط شده بود، این در حالی است که قانون برنامه هفتم، هدفگذاری سالانه ۵۰۰هزار دستگاه اسقاط را تعیین کرده است.
اصلاح مسیر اسقاط با آییننامههای جدید
در همین راستا، سازمان حفاظت محیطزیست از تدوین آییننامه اجرایی اسقاط و نوسازی ناوگان دیزلی با ظرفیت بالای ۲۰ تن با استفاده از مکانیزم گواهی صرفهجویی و تصویب آن در هیئت دولت خبر داده است.
همچنین اصلاح آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو و رفع موانع قانونی مربوط به تعداد اسقاط به ازای تولید وسایل نقلیه، از دیگر اقداماتی است که با هدف افزایش سرعت نوسازی ناوگان انجام شده است. در این راستا محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان حملونقل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) گفته است: این اصلاحیه با رفع برخی موانع اجرایی و تسهیل فرآیند نوسازی ناوگان، زمینه رشد خروج خودروهای فرسوده را فراهم میکند، کاهش مصرف سوخت، کاهش آلایندگی هوا، بهبود کیفیت هوا، ارتقای ایمنی ناوگان و تقویت صنعت خودروسازی از مهمترین آثار آن است.
براساس مصوبه اخیر هیئت وزیران، تولیدکنندگان خودرو و موتوسیکلت در داخل کشور موظفند به ازای تولید هر چهار دستگاه خودرو یا موتوسیکلت، گواهی اسقاط خودرو یا موتوسیکلت معادل را از مراکز اسقاط دریافت کنند. همچنین شمارهگذاری خودروها و موتوسیکلتها منوط به ارائه گواهی اسقاط از سوی خودروسازان و موتوسیکلتسازان معادل ۰.۲۵ تولید ماهانه شده است.
گواهی اسقاط؛ محرک اقتصادی نوسازی
در ادامه این روند، پس از سه سال نرخ گواهی اسقاط خودرو نیز بهروزرسانی شد. براساس نرخهای اعلامشده از سوی ستاد نوسازی ناوگان حملونقل، ارزش گواهی اسقاط خودروی سواری ۶۰میلیون تومان، دیزل سبک ۱۲۰میلیون تومان و دیزل سنگین نیز ۱۲۰میلیون تومان تعیین شده است.
همچنین مالکان خودروهای فرسودهای که از
۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ خودروی خود را در مراکز اسقاط پذیرش کردهاند، مشمول نرخهای جدید گواهی اسقاط میشوند.
50 درصد ناوگان، در مرز فرسودگی
با وجود جهش اخیر در اسقاط، ابعاد ناوگان فرسوده کشور همچنان قابلتوجه است. براساس آخرین آمارها، از مجموع نزدیک به ۴۲میلیون خودرو و موتوسیکلت در حال تردد، بیش از ۲۰میلیون دستگاه، حدود ۵۰درصد ناوگان، در مرز فرسودگی قرار دارند.
تا امروز نیز حدود ۳میلیون خودرو از چرخه حملونقل خارج و اسقاط شدهاند و بیشترین سهم ناوگان فرسوده مربوط به موتوسیکلتها، خودروهای سواری و وانتهاست که نقش قابلتوجهی در آلودگی هوا و عوارض ناشی از آن برای سلامت مردم دارند.
در این میان، وضعیت خودروهای سنگین و کشندهها نیز قابلتوجه است. انصاری با اشاره به وجود حدود ۱۱۰هزار کشنده فرسوده با سن بالا در کشور، از تردد حدود ۱۲هزار کشنده با عمر بیش از ۵۰ سال خبر داده بود؛ ناوگانی که به دلیل مصرف بالای سوخت، سهم قابلتوجهی در ناترازی سوخت و انتشار آلایندهها دارد. بر همین اساس، موضوع اسقاط کشندههای فرسوده در کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا بررسی و مقرر شده است به ازای واردات هر کشنده، یک کشنده فرسوده اسقاط شود.
اسقاط؛ راهی برای کاهش مصرف بنزین
و آلودگی هوا
اثر اسقاط تنها به خروج خودروهای آلاینده از چرخه تردد محدود نمیشود. طبق آمارهای ارائهشده، طی سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تاکنون، اسقاط حدود ۵۰۰هزار دستگاه خودرو به صرفهجویی نزدیک به ۱.۵میلیارد لیتر بنزین و حدود ۸ درصد کاهش انتشار گازهای آلاینده و گلخانهای منجر شده است.
طبق آمار خودروهای فرسوده سواری و وانت سالانه حدود ۸.۳میلیارد لیتر بنزین مصرف میکنند. تنها ۲.۶میلیون خودروی فرسوده سالانه حدود ۳.۲میلیارد لیتر بنزین مازاد مصرف دارند و اگر این خودروها با نمونههای دوگانهسوز، برقی یا هیبریدی جایگزین شوند، میزان صرفهجویی میتواند به بیش از ۷میلیارد لیتر بنزین برسد و مردم هوای سالمتری را تنفس کنند.
در نهایت، رکورد ۳۵۰هزار اسقاط در سال ۱۴۰۳ و عبور مجموع اسقاط از ۶۰۰هزار دستگاه از سال ۱۴۰۳ تاکنون نشان میدهد روند خروج خودروهای فرسوده وارد مرحله تازهای شده است اما با وجود این جهش، باقی ماندن حدود ۲۰میلیون خودرو و موتوسیکلت در مرز فرسودگی نشان میدهد نوسازی ناوگان همچنان یکی از مهمترین حلقههای مفقوده در مسیر کاهش آلودگی هوا و مهار ناترازی بنزین است.