نگاه راهبردی در خدمترسانی به مردم(پرسش و پاسخ)
پرسش:
چرا برخی از افراد به ویژه آنان که در جایگاه مسئولیتی قرار دارند و مرجع رسیدگی به نیازها و حاجتهای مردم میباشند، تعامل مناسب و با جاذبه حداکثری در خدمترسانی به مردم و رفع نیازها و حاجتهای آنان ندارند؟
پاسخ:
جایگاه رفع حاجتهای مردم
کوشش در برآوردن نیازها و حاجتهای مردم یکی از والاترین ارزشهای اسلامی و انسانی است. انسان در هر حدی که میتواند، باید سعی کند تا گره از کار دیگران بگشاید و مشکلات آنها را برطرف کند. دنیای ما پر از مشکلات و کمبودها و نیازها است، اما انسان متعالی باید همواره گرهگشای مشکلات و برطرفکننده کمبودها و نیازهای مردم باشد، نه اینکه بیشتر در کار مردم گره بیندازد و مشکلاتشان را بیشتر کند. در روایت پیامبر اکرم(ص) آمده است که «خیرالناس انفعهم للناس» بهترین مردم، سودمندترین و نافعترین آنها به مردم است.(نهجالفصاحه، ح 1500) همچنین آن حضرت میفرماید: «الخلق عیال الله، فاحب الخلق الی الله من نفع عیال الله، و ادخل علی اهل بیت سرورا» مردم عائله خدا هستند پس محبوبترین کس نزد خداوند، آن کسی است که به عائله او نفع رساند و خانوادهای را خوشحال کند.(الکافی، ج2، ص164)
نگاه راهبردی خدمترسانی
بدون تردید حاجتهای مردم به افراد و مسئولین مربوطه و برآوردن نیازهای آنان را از منظرهای گوناگونی میتوان مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد و واکاوی نمود، که در اینجا مورد بحث ما نیست، و در پرسش هم نیامده است، لذا موضوع کاربردی و راهبردی این است که کدام نگاه و منظر در بحث خدمترسانی به مردم میتواند بهترین نتایج و دستاوردها را برای یک ملت به همراه داشته باشد، و ما را در توفیق بهترین تعامل با جاذبه حداکثری بالا، در خدمترسانی به مردم و رفع نیازها و حاجتهای آنان کمک کند.
محل رجوع حاجتهای مردم قرار گرفتن، نعمت الهی است
بهترین نگاه و منظری که روایات اسلامی بر آن تاکید دارد، نعمت الهی تلقی کردن احتیاجات مردم به سوی هرکسی و هرمسئولی است، چرا که از این زاویه دیدن مسئله موجب میشود که انسان اولاً با این نعمت حسن تعامل و ارتباط بهتری را برقرار کند و ثانیاً در جهت شکر این نعمت نیز تلاش کند که لازمه آن برآوردهکردن نیازها و خواستهها و حاجتهای مردم، و خدمترسانی به آنان خواهد بود، که خداوند متعال میفرماید: «اگر شکر کنید حتماً سرمایه وجودی شما را زیاد میکنیم، و اگر ناشکری کنید، مجازات و عذاب من همانا خیلی شدید خواهد بود.» (ابراهیم-7)
در ارتباط با این مضمون دو روایت در کتابهای حدیثی معتبر وجود دارد که دارای پیامی صریح وشفاف و سازنده هست و آن اینکه اولا خداوند نعمتهای اقتصادی بالایی به برخی میدهد، و اراده میکند که انسانهای مومن از این مال الهی، بهره اخروی هم داشته باشند و آن اینکه نیازهای مردم را برطرف کنند و خداوند در مقابل این کار پاداش فراوانی در دنیا و آخرت به او بدهد، و این در واقع نعمت دومی است که خداوند متعال به او داده است. از طرف دیگر افراد جامعه در تعامل با یکدیگر نیازها و حاجتهای یکدیگر را برآورده میکنند و از این طریق حیات اجتماعی و تعاملات درونی آن جامعه در ابعاد مختلف شکل میگیرد، که در اینجا هم خدای متعال میخواهد در جامعه آرمانی توحیدی و اسلامی مردم بهترین تعامل و داد و ستد را با یکدیگر داشته باشند و آن حاجتها را نعمت الهی تلقی کنند و شکرش را به جا آورند که در غیر این صورت آثار زیانباری به همراه خواهد داشت که عبارتند از: 1- بیبهره شدن از اجر و ثواب اخروی 2- بیبرکت شدن اموال و سرمایهها در همین دنیا 3- از دست دادن اموال و سرمایهها به جهت ناسپاسی و...
1- روایت اول از امام حسین(ع) است که میفرماید: «بدانید که نیازها و حاجتهای مردم به شما از نعمتهای الهی است، پس از این نعمتها خسته و ملول نشوید (که در این صورت) به غیر شما داده میشود»(بحارالانوار، ج 71، ص 318)
2- روایت دوم از امام علی(ع) است که با اندکی تفاوت میفرماید: «همانا حاجتهای مردم به شما نعمتی است از سوی خداوند. پس نعمت الهی را غنیمت شمارید، و از برآوردن نیازهای مردم خسته نشوید که این نعمت برای شما تبدیل میشود.» (تصنیف غررالحکم و دررالکلم، تمیمی آمدی، ص 448، ح 1030)