جنوب ایران؛ گورستان سربازان بریتانیای صغیر و آمریکای حقیر(یادداشت روز)
1- تاریخ ایران، سرشار از حماسههایی است که در آن ایمان راسخ و اراده، بر تجهیزات متجاوزان غلبه کرده است. در این میان، منطقه جنوب کشور به دلیل موقعیت راهبردی و مواجهه همیشگی با استعمارگران و نظام سلطه، کانون پرورش قهرمانانی بوده است که با خون خود، حریم آبی و خاکی ایران را پاسداری کردند. از مبارزات ضد استعماری در آغاز قرن بیستم تا نبردهای دوران هشت سال دفاع مقدس و استراتژیهای نوین دریایی امروز، جنوبیها همواره نماد مقاومت و عزت بودهاند.
2- خطه جنوب، با نام «رئیسعلی دلواری» گره خورده است؛ دلواری، نمادی از ایستادگی در برابر استعمار انگلیس است. در سالهای نخست قرن بیستم، زمانی که بریتانیای صغیر با غروری کاذب، بوشهر را به اشغال درآورد و نمادهای ملی ما را لگدمال کرد، دلواری در قامت یک رهبر، فتوای مقاومت را جاری کرد.
نکته مهم در زندگی این قهرمان، نبرد او با وسوسههای مادی بود. حکومت مکّار انگلیس که از شدت ضربات شبیخونهای او به لرزه افتاده بود، سعی کرد با پیشنهاد مبالغ هنگفت (۴۰ هزار پوند)، او را به سکوت و بیطرفی دعوت کند. اما پاسخ دلواری، درس بزرگی در عزتنفس بود: «استقلال وطن با پول معامله نمیشود».
حتی وقتی تهدید به تخریب خانهها و قطع نخلستانها شد، او با صلابت پاسخ داد که پناهگاه او کوهستان است و قدرت بریتانیا به تخریب اراده مردمی که کوه را خانه میدانند، نمیرسد. او تا آخرین لحظه عمر خویش نماد شکستناپذیری در برابر استعمار بود.
3- یکی از مقاطع مهم تاریخی که ایرانیان با غیرت دینی و ملی، با دشمنان اشغالگر جنگیدند و با فداکاری و سلحشوری توانستند خاک کشور را از لوث وجود آنان پاک کنند؛ دوران صفویه است. جنگهایی که در آن دوره به وقوع پیوست، هم موجب آزادی خاک غرب کشور از اشغال عثمانیها شد و هم موجب آزادی جنوب کشور، که به مدت یک قرن به زیر چکمه پرتغالیها رفته بود.
واقعیت این است که آزادسازی خاک اشغالشده غرب ایران از لوث وجود سربازان عثمانی و سپس فتح نوار ساحلی جنوبی کشورمان از چابهار و بندرعباس تا جزایر قشم و هرمز و اخراج استعمارگران پرتغالی از آن و کوتاه کردن دست آنها از خلیجفارس و دریای عمان، از درخشانترین اقدامات دوره صفویه است که با تدبیر، شجاعت و فداکاری «امامقلیخان»، مقتدرترین و فداکارترین سردارش، انجام شد.
4- دوران هشت سال دفاع مقدس نیز از مقاطعی است که شاهد اقدامات غیورمردان خطه جنوب بودهایم. شهید «نادر مهدوی» که از دل دشتی بوشهر برآمده بود، در سن جوانی توانست تفکر نظامی ایران را در دریا متحول کند.
در روزگاری که خلیجفارس به میدان رقابت میان ناوهای غولپیکر آمریکا و شناورهای کوچک ایرانی تبدیل شده بود، مهدوی با تکیه بر ایمان و تخصص، عملیاتهای جسورانهای را طراحی کرد. او به خوبی میدانست که برای شکست دادن یک غول، نیازی به داشتن جثه بزرگ نیست، بلکه لازمه آن، داشتن ایمان و شجاعت است.
عملیاتهای شهید نادر مهدوی علیه کشتیهای متجاوز، به ویژه در لحظات حساس جنگ، باعث شد تا آمریکا متوجه شود که خلیجفارس دیگر یک دریاچه آرام برای تفریح ناوهایشان نیست، بلکه محیطی پرخطر است که هر لحظه ممکن است در آن غرق شوند.
یکی از غرورآمیزترین رویدادها در هشت سال دفاع مقدس، مقابله با تکبر آمریکا در آبهای خلیجفارس بود. زمانی که ناوهای جنگی ایالات متحده با گستاخی تمام در این آبها تردد میکردند، شهید مهدوی و یارانش با عملیاتی دقیق و جسورانه، کشتی «بریجتون» را هدف قرار دادند. این اقدام تنها یک پیروزی نظامی نبود، بلکه یک پیام سیاسی بود و آن اینکه، ایران در برابر هر تهاجمی، پاسخی متناسب و سهمگین دارد.
5- میراث شهید مهدوی در دوران فعلی، در دستان فرماندهانی چون سردار شهید علیرضا تنگسیری شکل گرفت. تنگسیری با نگاهی راهبردی، مفهوم «انبوهسازی تهاجمی» را وارد میدان کرد. او با سازماندهی ناوگان «زنبورهای سرخ»، حقیقتی جدید را در خلیجفارس خلق کرد.
او به جای تکیه بر چند کشتی بزرگ و آسیبپذیر، هزاران شناور سریع و مسلح را در تمام طول مسیر از اروند تا مکران مستقر کرد. این استراتژی «تهدید متقابل و نامتقارن»، باعث شد تا هزینه هرگونه دستدرازی دشمن به قدری بالا برود که آمریکا هرگز تا به امروز در تنگه هرمز چنین احساس خفقان و فشار کرده باشد. تنگسیری با این نگاه، ایران را به کشوری ذوالبحر تبدیل کرد که جزایر راهبردیاش، دژهایی غیرقابل فتح هستند و برخلاف ناوهای هواپیمابر، هرگز غرق نمیشوند.
6- در کنار استراتژیهای کلان دریایی، مقاومت در جنوب همیشه با قهرمانیهای مردمی گره خورده است. داستان شهید دریاقلی سورانی، نمادی از همین پیوند است. در روزهای سخت سقوط خرمشهر و تلاش ارتش بعث برای اشغال آبادان، این مرد ساده اما تیزبین بود که متوجه نفوذ دشمن از طریق رودخانه بهمنشیر شد.
در حالی که دشمن با اطمینان از نبود هیچ مانعی در مسیر، در حال عبور بود، دریاقلی با دوچرخهاش ۹ کیلومتر را با سرعت طی کرد تا خبر حمله را به مدافعان برساند. این اقدام سریع و جسورانه، باعث شد تا مردمان آبادان با امکاناتی بسیار محدود، ارتش مجهز عراق را شکست دهند. جالب است که حتی رادیو عراق نیز در تایید این شکست، نام دریاقلی سورانی را به عنوان عامل شکست عملیاتشان ذکر کرد. این نشان میدهد که یک خبر به موقع و یک اراده مردمی، میتواند جایگزین هزاران تانک و توپ شود.
7- سردار شهید محمد ناظری از فرماندهان باسابقه و خبره سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بنیانگذار یگان ویژه تکاوری اباعبدالله الحسین(ع) در نیروی دریایی سپاه پاسداران (S.N.S.F) بود. این یگان بعدها به تیپ ارتقاء یافت و اکنون با عنوان تیپ نیروهای ویژه تکاوری اباعبدالله(ع) نیروی دریایی سپاه در حال انجام ماموریتهای محوله است.
از ماموریتهای خبرساز این یگان، میتوان به دستگیری ملوانان متجاوز آمریکایی در دیماه ۱۳۹۴ اشاره کرد که پس از ورود شناورهای آمریکایی به آبهای سرزمینی جمهوری اسلامی ایران، ملوانان و شناورهای آمریکایی توسط نیروهای ویژه دریایی سپاه دستگیر و توقیف شدند.
عملیات توقیف نفتکش انگلیسی «Stena Impero» در منطقه خلیجفارس و تنگه هرمز در تيرماه ۱۳۹۸ نیز یکی دیگر از اقدامات غرورآفرین و پرافتخار یگان نیروهای ویژه دریایی سپاه به فرماندهی سردار شهید محمد ناظری است.
8- از کوههای دلوار و ایستادگی رئیسعلی، تا تلاطمهای خلیجفارس با مهدوی و تنگسیری؛ همگی یک روایت واحد دارند و آن اینکه، جنوب ایران، خاکِ تسلیمناپذیر است.
تاریخ نشان داده که دشمنان این سرزمین، چه با نام بریتانیای صغیر و چه با نام آمریکای حقیر، همواره با سدی برخورد کردهاند که از جنس غیرت و ایمان است. امروز که دوباره سایه تهدید بر پیشانی جنوب سنگینی میکند، این میراث تاریخی به ما یادآوری میکند که پیروزی، نه در گرو تجهیزات گرانبها، بلکه در گرو پیوستگی میان ایمان، تخصص و دلبستگی به خاک وطن است. جنوب، تنها یک منطقه جغرافیایی نیست، بلکه یک فرهنگ مقاومت است که هرگز شکست نمیخورد.
تداوم استقلال و اقتدار ایران در جنوب، مدیون پیوندی ناگسستنی میان تدبیر فرماندهان و غیرت مردمی است. از نخلستانهای بوشهر در دوران رئیسعلی دلواری تا ناوگان زنبورهای سرخ در عصر حاضر، یک ریسمان مشترک از ایمان و عزتنفس جاری است. این میراث گرانبها به ما میآموزد که پیروزی در برابر متجاوزان، بیش از هر چیز در گرو ارادهای است که هرگز در برابر وسوسههای مادی یا تهدیدهای نظامی، سر خم نمیکند.
مسعود اکبری