جنگ زیرساختها بین روسیه و اوکراین بحران سوخت را جهانی کرد
سرویس خارجی-
حملات متقابل روسیه و اوکراین به زیرساختهای انرژی یکدیگر، کشورهای آسیای مرکزی را با «بحران بیسابقه انرژی» مواجه کرده است. مسدود شدن تنگه هرمز نیز به نوبه خود، اروپا و آمریکا را با بحران انرژی مواجه کرده است.
دولت اوکراین طی دو ماه گذشته با حمایت گسترده و جدیدی که از ناتو دریافت میکند، حملات خود را به زیرساختهای انرژی روسیه در عمق خاک این کشور تشدید کرده است. همزمان دهها نفتکش روسی در دریای سیاه و دریای آزوف نیز هدف حملات اوکراین قرار گرفتهاند. روسیه نیز تا توانسته زیرساختهای اوکراین را درهم کوبیده است. این «جنگ زیرساختها» موجب بحران کمبود سوخت در بسیاری از مناطق روسیه شده است. حملات به پالایشگاههای روسیه، بخش مهمی از ظرفیت پالایشی این کشور را از مدار خارج کرده است و به همین دلیل گزارشها از صفهای چند کیلومتری جلوی پمپبنزینها در برخی مناطق روسیه حکایت دارد. دولت روسیه برای مدیریت بحران، صادرات انرژی از جمله گازوئیل را ممنوع کرده است. خبرگزاری رویترز هم میگوید روسیه برای جبران کاهش بنزین در داخل کشور از پالایشگاههای هند درخواست کرده است بنزین بیشتری در اختیار مسکو قرار دهند. به نوشته رویترز، شرکتهای بزرگ انرژی روسیه با پالایشگاههای دولتی و خصوصی هند تماس گرفته و خواستار افزایش واردات بنزین شدهاند.
قرقیزستان و تاجیکستان در بحران
توقف صادرات سوخت از روسیه، چندین دولت در منطقه آسیای مرکزی را که بهشدت به واردات سوخت از روسیه متکی هستند دچار بحران انرژی کرده و آنها مجبور به اجرای تدابیر اضطراری برای مدیریت انرژی شدهاند. به گزارش تسنیم به نقل از رویترز، در این میان، قرقیزستان و تاجیکستان بهدلیل وابستگی تقریباً مطلق به واردات فرآوردههای نفتی از روسیه، با شدیدترین تنگنای تأمین انرژی مواجه شدهاند، هرچند که افزایش قیمتها کل کشورهای این منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.
این گزارش میافزاید: مسکو بهطور معمول براساس توافقنامههای بیندولتی در چارچوب اتحادیه اقتصادی اوراسیا، تحویل فرآوردههای نفتی به آسیای مرکزی را از محدودیتهای صادراتی معاف میکرد تا سوخت حتی در زمان کمبود داخلی به این مناطق برسد. اما اکنون، حجم بالای خسارات ناشی از حملات بیامان اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه در دریای سیاه و حتی تأسیسات دورتر در عمق منطقه اورال، توانایی مسکو برای پایبندی به این توافقات را با ابهامات جدی روبهرو کرده است. در حال حاضر، فعالیت چندین پالایشگاه اصلی روسیه متوقف شده است؛ از جمله پالایشگاه «اومسک» در سیبری غربی که بزرگترین تأسیسات پردازش نفت روسیه و هاب صادراتی حیاتی برای آسیای مرکزی بهشمار میرود. تولید بنزین روسیه در حال حاضر تکافوی کمتر از دوسوم تقاضای داخلی این کشور را میدهد و صفهای طولانی رانندگان در پمپبنزینها به تصویری عادی در روسیه تبدیل شده است.
برای کشورهای آسیای مرکزی، شدیدترین ضربه این بحران در بخش تأمین سوخت هواپیما و بنزین نمایان شده است. رویترز گزارش داده که در ماه گذشته، صادرات این دو فرآورده از روسیه به منطقه آسیای مرکزی به ترتیب 92درصد و 34درصد سقوط کرده است. در بخش گازوئیل نیز آمارها ناامیدکننده است؛ براساس دادههای مؤسسه اطلاعاتی کپلر (Kpler)، صادرات گازوئیل روسیه در هفته اول جولای(هفته دوم تیر) امسال به میانگین ناچیز 214هزار بشکه در روز رسیده، در حالی که این رقم در جولای 2025 (تیر 1404)بیش از 793هزار بشکه بوده است. براساس این گزارش، در میان کشورهای منطقه، قرقیزستان بیشترین آسیب را متحمل خواهد شد. واردات از روسیه به طور سنتی 95درصد از فرآوردههای نفتی قرقیزستان را تأمین میکرد. وضعیت در تاجیکستان نیز به همین اندازه وخیم گزارش شده است. در چندین منطقه این کشور کمبود شدید گازوئیل و جهش قیمتها در پمپبنزینها، برخی از اتوبوسهای درونشهری را در «خجند»، دومین شهر بزرگ کشور، به تعطیلی کشانده است. وزارت انرژی تاجیکستان هفته گذشته اعلام کرد که ذخایر سوخت کشور تنها برای 60 روز آینده کفایت میکند.
براساس این گزارش، خارج از منطقه نیز، فروپاشی آتشبس شکننده میان ایران و آمریکا و آغاز درگیریها در خاورمیانه، یافتن شرکای جدید سوختی را برای آسیای مرکزی دشوارتر کرده است. چین نیز بهدلیل این تنشها، محدودیتهایی را بر صادرات فرآوردههای نفتی خود اعمال کرده و طبق هشدار آژانس بینالمللی انرژی، پکن در شرایط کنونی قادر نخواهد بود خلأ ناشی از کاهش شدید صادرات روسیه را برای کشورهای آسیای مرکزی پر کند.
تظاهرات کمسابقه در اوکراین
خبر دیگر درباره جنگ اوکراین اینکه در اقدامی کمسابقه شهرهای مختلف اوکراین روز پنجشنبه در اعتراض به برکناری وزیر دفاع این کشور شاهد تظاهرات مردمی بود. معترضان با درخواست از زلنسکی برای بازگرداندن او، این تصمیم را سیاسی و در شرایط حساس جنگ با روسیه، به زیان ارتش توصیف کردند. خبرگزاری فرانسه گزارش داد که معترضان در میدان مرکزی شهر تجمع کردند و با خواندن سرود ملی اوکراین و در دست داشتن پرچمهای اوکراین و اتحادیه اروپا، شعارهایی مثل «شرمآور است» و «فدوروف را برگردانید» سر دادند و اعتراض خود را به برکناری او اعلام کردند. رسانههای محلی همچنین از برگزاری اعتراضات مشابه در چند شهر دیگر از جمله اودسا، لویو و دنیپرو خبر دادند. فدوروف که شش ماه پیش به سمت وزارت دفاع منصوب شده بود، بهعنوان فردی شناخته میشد که قصد داشت ارتش اوکراین را پس از بیش از چهار سال جنگ با روسیه، اصلاح و بازسازی کند. به گزارش فارس به نقل از فرانس24، هیچ دلیل رسمی برای این تصمیم اعلام نشد و معترضان معتقدند که این استعفا در نتیجه بخشی از اختلافات داخلی در ساختار فرماندهی نظامی اوکراین میان فدوروف و فرمانده کل نیروهای مسلح الکساندر سیرسکی بوده است.