ایران در حال تحقیر ترامپ و تغییر خاورمیانه است
ترامپ در روز صد و سی و چهارم جنگ همچنان سرگرم تهدید و اولتیماتوم با چاشنی عصبانیت و دعوت به مذاکره و لزوم پایان دادن به قدرتنمایی ایران در تنگه هرمز بود.
اما ناظران و تحلیلگران بیطرف معتقدند اگر این چرخه تاثیرگذار بود، او نباید بعد از چهارماه، بین گزینههای ناکارآمد تهدید نظامی و مذاکره سرگردان باشد و به هیچ دستاوردی نرسد هیچ، که هم در تنگه هرمز و هم در خیابان ایران و عراق به خاطر تشییع چند ده میلیون نفری پیکر آیتالله خامنهای، تحقیر شود و حکم قصاص خود را امضا شده و قطعی ببیند.
در چنین شرایطی دیروز شبکه آمریکایی «اماسناو» تأکید کرد: «ترامپ در جنگ با ایران شکست خورده و اکنون در وضعیت دشواری قرار دارد، بهطوری که تهران در موضع قویتری قرار گرفته و تنگه هرمز را در اختیار دارد». همچنین در حالی که رسانههای منطقه و جهان شمار تشییع کنندگان در شهرهای مختلف را بالای 40 میلیون نفر برآورد میکنند، گزارشهای رسانهای حاکی از این است که آمریکا از نحوه برگزاری مراسم تشییع پیکر آیتالله خامنهای در عراق بهشدت ابراز نارضایتی کرده است. از سوی دیگر فاش شده که دولت آمریکا به دنبال انتشار خبری از نیویورک تایمز مبنی بر «تغییر هواپیمای ترامپ در بازگشت از ترکیه به دلیل ترس از ایران»، برای خبرنگاران این روزنامه احضاریه صادر کرده است. در مقابل، خبرها از کشورهای مختلف حاکی از این است که خونخواهان امام شهید انقلاب اسلامی، به دعوت رهبر جدید انقلاب لبیک گفته و مترصد اجرای حکم قصاص جنایتکاران آمریکایی و صهیونیستی هستند. در چنین شرایطی، سیانان دیروز گزارشی با این عنوان منتشر کرد: «پلههای بیپایان ترامپ در باتلاق ایران؛ وقتی هیچ گزینۀ خوبی وجود ندارد».
عهدشکنی آمریکا و محدودیت تردد تنگه هرمز
وزارت خزانهداری آمریکا دیروز با نقض بند 9 تفاهمنامه اعلام کرد که تحریمهای تازهای را علیه افراد و نهادهای مرتبط با ایران اعمال کرده است. این علاوهبر لغو تعلیق تحریمهای نفتی است که آمریکا در تفاهمنامه متعهد شده بود. در مقابل قاطعیت ایران موجب کاهش تردد در تنگه هرمز شده است. در اینباره، روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد: در نتیجه افزایش تنش بین ایران و آمریکا، تردد کشتیها در تنگه هرمز به شدت کاهش پیدا کرده است. امتناع شرکتهای کشتیرانی از عبور از این تنگه، ممکن است بار دیگر منجر به کندی چشمگیر در جریان انتقال نفت و گاز از منطقه خلیجفارس شود.
فاکسنیوز هم در گزارشی گفت: برخلاف ادعای آمریکا، کشتیها از مسیر تعیین شده ایران عبور میکنند. سنتکام اعلام کرده مسیر جنوبی تنگه هرمز همچنان باز است و گسترش یافته است. اما دیروز
۲۲ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند. تنها یک کشتی از مسیر عمانی عبور کرد و اکثر آنها (۲۱ کشتی) مسیر تعیینشده توسط ایران را انتخاب کردند.
همچنین شرکت ردیابی کشتی ویندوارد گزارش داد: ترافیک تجاری در تنگه هرمز برای سومین شب متوالی، کاهش یافته و تنها ۶ کشتی در ۱۲ ساعت از این آبراه عبور کردهاند، در حالی که چند روز پیش، به طور معمول بین ۱۸ تا ۲۲ فروند تردد میکردند.
دولت ترامپ هر بار عمیقتر
در باتلاق بیاعتباری فرو میرود
شبکه سیانان در همین زمینه گفت: تنگه هرمز مهمترین سلاح تلافیجویانه ایران بوده، چون روی جیب همه در آمریکا و سراسر جهان، پشت پمپ بنزین، تأثیر میگذارد. امروز قیمت بنزین دوباره به ۳.۸۹ دلار در هر گالن رسیده. یک هفته پیش ۳.۸۲ دلار بود. تابستان فرا رسیده و بنزین در حال گرانشدن است و حتی شرکتهای هواپیمایی گفتهاند که قیمتها در همین سطح باقی میمانند و فکر میکنم آنچه ما با این نوسانات مداوم در مورد وضعیت جنگ شاهد هستیم،
هر بار که دولت ترامپ عمیقتر در این باتلاق بیاعتباری
فرو میرود، این است که مسائل اصلی همچنان حلنشده باقی میمانند، غنیسازی اورانیوم هنوز حل نشده، مسائل تحریمها هنوز حل نشده است. این فقط نشان میدهد که همانطور که در طول تاریخ و در گذشته آموختهایم، وارد شدن به این درگیری بسیار آسانتر است، تشدید آن بسیار آسانتر است، اما خارج شدن از آن و خارج شدن به روشی که به نفع کشور باشد، بسیار دشوارتر است.
تروریستی که نمیخواهد تقاص پس بدهد
ترامپ در حالی که به روشنی از فریاد انتقام دهها میلیون خونخواه رهبر شهید انقلاب ترسیده است، در مصاحبه با نیویورکپست گفت: دستوراتی صادر کردهام که اگر ایران در ترور من موفق شود، این کشور با بمبارانی بیسابقه روبهرو خواهد شد. او همچنین در توئیتی نوشت: هزار موشک قفل شده و آماده شلیک هستند و جمهوری اسلامی ایران را هدف گرفتهاند و هزاران موشک دیگر نیز بلافاصله پس از آن شلیک خواهند شد؛ اگر دولت ایران به تهدیدی که در نقاط مختلف جهان برای ترور، یا تلاش برای ترور، رئیسجمهور مستقر ایالات متحده آمریکا یعنی در این مورد، من مطرح شده، عمل کند. همین دو مورد موضع وی در وضعیت فرار به جلو نشان میدهد که او هم تلویحاً انتقام را - ولو درباره وجود پلید خود- تأیید میکند.
عملیات روانی در رسانه
پس از شکست در میدان و خیابان
در همین حال، دولت آمریکا دیروز خط مشترکی را به رسانههای آمریکایی داد تا موضع بدهکار این کشور را با خط و نشان کشیدن و تهدید و تحریف، تبدیل به موضع بدهکار و مهاجم بکنند.
به نوشته پولیتیکو، مقامهای دولت آمریکا اعلام کردند واشینگتن علاوه بر درخواست برای تعهد ایران به باز نگه داشتن تنگه هرمز و توقف حملات به کشتیهای تجاری، انتظار دارد تهران در بیانیهای در روز شنبه، «بهطور صریح یا ضمنی» بپذیرد که در حملات اخیر به کشتیرانی در تنگه هرمز مرتکب اشتباه شده است. به گفته این مقامها، جمهوری اسلامی این موضوع را پیشتر در گفتوگوهای خصوصی با آمریکا پذیرفته است. اکسیوس هم به نقل از مقامات آمریکایی نوشت: دولت ترامپ از ایران خواسته بیانیهای عمومی صادر و در آن به باز بودن تنگه هرمز اذعان کند. دولت ترامپ از ایران خواسته است در این بیانیه به آتشبس با کشتیهای تجاری متعهد شود. رئیسجمهور ترامپ به تیم مذاکرهکننده با ایران زمان و آزادی عمل محدودی برای دستیابی به توافق هستهای داده است. ایالات متحده به ایران تا امروز (شنبه) فرصت داده است که بهطور علنی از حمله به کشتیها در تنگه هرمز اعلام برائت کرده و متعهد شود چنین حملاتی را متوقف خواهد کرد. این پیام هم بهطور مستقیم و هم از طریق میانجیهای منطقهای به ایران منتقل شده است.
بلومبرگ در همین زمینه نوشت: واشنگتن خواستار انتشار بیانیهای عمومی از سوی تهران است که تأیید کند تمام مسیرهای تنگه هرمز برای کشتیرانی باز است و به کشتیهای غیرنظامی حمله نخواهد شد. مقامات آمریکایی هشدار دادند که عدم ارائه این تضمین، پیامد خواهد داشت. دونالد ترامپ با پایانیافته دانستن آتشبس، از اعمال تحریمهای جدید خبر داد. در همین حال، تهران حملات به کشتیها را به عناصر خودسر نسبت داد.
عصبانیت از اقتدار نظامی ایران
از همه مضحکتر، ادعای سیبیاس بود که به نقل از مقامهای بینان و نشان آمریکایی نوشت: مقامهای ایرانی در گفتوگوهای خصوصی به مشاوران دونالد ترامپ اعلام کردهاند که حملات به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز «اشتباه» بوده و این اقدامات از سوی یک جناح «خودسر» از تندروها با هدف تضعیف مذاکرات انجام شده است. به گفته این مقامها، ایران خواهان ادامه گفتوگوهاست، اما کاخ سفید میخواهد که تهران بهطور علنی مسئولیت این حملات را بپذیرد؛ حملاتی که دولت ترامپ آنها را نقض آتشبس میداند. دونالد ترامپ به تیم خود، شامل ونس، جرد کوشنر، ویتکاف و مارکو روبیو، دستور داده مذاکرات را ادامه دهند. گفتوگوها قرار است روز شنبه در عمان برگزار شود. مقامهای آمریکایی همچنین اعلام کردهاند که اگر ایران به اقدامات خصمانه ادامه دهد، واشنگتن با استفاده از ابزارهای نظامی و اقتصادی واکنش نشان خواهد داد. یکی از مقامات گفت: «آنها به میز مذاکره بازگشتند و گفتند: «ما خراب کردیم. اشتباه کردیم. بیایید به گفتوگو ادامه دهیم.» دولت ترامپ انتظار دارد که پس از نشست روز شنبه در عمان، موضع ایران بر این باشد که تنگه هرمز باز بماند و به همان شیوهای مدیریت شود که پیش از آغاز درگیریها اداره میشد. اگر موضع آنها این نباشد، «روز خوبی برایشان نخواهد بود.»
این فضاسازی رسانهای نشان میدهد که طرف آمریکایی چقدر در مقابل اتحاد ملت ایران و اعمال اقتدار در تنگه هرمز احساس درماندگی میکند. عملیات نظامی در تنگه هرمز و منطقه با هماهنگی کامل مسئولان انجام میشود و سیاست قطعی نظام در مقابل عهدشکنی و زیادهخواهی و گستاخیهای طرفهای متخاصم است.
شکست خورده در میدان و هراسان از انتقام ایران
اما فراتر از این کش و قوس سیاسی و رسانهای، ارزیابی تحلیلگران، از اقتدار ایران و درماندگی دولت ترامپ در میدان حکایت میکند، چنان که شبکه خبری «اماسناو» گزارش داد: دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در جنگ با ایران شکست خورده و اکنون در وضعیت دشواری قرار دارد، بهطوری که تهران در موضع قویتری در تنگه هرمز قرار گرفته است. اوضاع بهگونهای نیست که ترامپ ادعا میکند. کشتیهای بیشتری پس از امضای یادداشت تفاهم از تنگه عبور کردند، اما حتی در اوج ترددها، نسبت به میانگین روزانه قبل از جنگ، کمتر از نصف تردد انجام شد.
همزمان، خبر رسیده که دولت آمریکا به دنبال انتشار خبری در نیویورک تایمز مبنی بر «تغییر هواپیمای ترامپ در بازگشت از ترکیه به دلیل ترس از (انتقام) ایران»، برای خبرنگاران این روزنامه احضاریه صادر کرده است! نیویورکتایمز اقدام دولت ترامپ علیه خبرنگارانش را «عملی گستاخانه» خواند و با محکوم کردن آن نوشت: روزنامهنگاران ما حقایق را گزارش میدهند و حق مردم آمریکا را برای دانستن نحوه عملکرد دولتشان و نحوه استفاده از پول مالیاتدهندگانشان ارتقا میدهند. این اقدام گستاخانه را نباید چیزی بیش از تلاشی برای جلوگیری از آگاهی مردم از آنچه در کشورشان میگذرد، از طریق ارعاب روزنامهنگاران برای انجام وظایفشان، دانست.»
نارضایتی از تشییع باشکوه در عراق
از طرف دیگر، روزنامه لبنانی الاخبار به نقل از منابع سیاسی آگاه در عراق گزارش داد: ایالات متحده از نحوه برگزاری مراسم تشییع پیکر شهید آیتالله علی خامنهای در عراق بهشدت ابراز نارضایتی کرده است. این نارضایتی بهویژه به دلیل ابعاد بیسابقهای است که این مراسم در عراق پیدا کرد.
به گفته این منابع عراقی، تشییع پیکر و بسیج گسترده نیروها پیرامون آن، آزمونی بسیار دشوار برای نخستوزیر عراق، علی الزیدی، پیش از سفرش به واشنگتن بوده است. دولت آمریکا این پیام سیاسی روشن را دریافت کرده که عراق همچنان مرکز ثقل نفوذ محور نزدیک به ایران است؛ موضوعی که با اهداف دولت آمریکا در تضاد قرار دارد و واشنگتن برای تغییر این وضعیت در حال اعمال فشار است.
در همین حال، روزنامه پاکستانی داون گزارش داد: ۴۱ تا ۴۳ میلیون نفر در مراسم شش روزه تشییع پیکر آیتالله علی خامنهای در پنج شهر تهران، قم، نجف، کربلا و مشهد شرکت کردند.
پلههای بیپایان ترامپ در باتلاق
شبکه سیانان دیروز گزارشی با عنوان «پلههای بیپایان ترامپ در باتلاق ایران؛ وقتی هیچ گزینۀ خوبی وجود ندارد»، منتشر کرد که در آن خاطر نشان شده است: درگیری دونالد ترامپ با ایران به مسیری شبیه «پلههای پنروز» تبدیل شده است؛ وضعیتی که در آن حرکت ظاهری به سمت بالا یا پایین، در نهایت به همان نقطه آغاز بازمیگردد. جنگی که ترامپ آغاز کرد، از ابتدا مسیر خروج قطعی نداشت و تفاهمنامهای که بعداً با تهران شکل گرفت نیز به مسائل اصلی مناقشه پاسخ نداد. پس از حملات تازه آمریکا علیه اهداف مرتبط با ایران در واکنش به حملات تهران به کشتیرانی در تنگه هرمز، واشنگتن بار دیگر با همان معضل قدیمی روبهرو شد: تشدید جنگ با هزینههای انسانی، اقتصادی و سیاسی سنگین، یا تلاش برای احیای آتشبسی که در ازای گفتوگو، امتیازات مالی قابل توجهی به ایران میدهد. حملات جدید تنها سه هفته پس از امضای تفاهمنامهای انجام شد که ترامپ آن را توافقی معرفی کرده بود که تنها او قادر به دستیابی به آن است؛ اما بحران تازه نشان داد تلاشهای جنگی آمریکا تاکنون نتوانسته وضعیت موجود را تغییر دهد.
ترامپ، بیچاره در مقابل ایران
تحلیلگر سیانان میافزاید: حملات ایران به کشتیها نشان داد تهران قصد دارد نفوذ خود بر تنگه هرمز را حفظ کند؛ اهرمی که در کنار بقای حکومت، یکی از مهمترین دستاوردهای جنگ برای ایران محسوب میشود. هدف حملات به نظر میرسد وادار کردن کشتیها به استفاده از مسیرهای مورد نظر ایران و تثبیت کنترل گذرگاه حیاتی انرژی باشد. پس از آن، تفاهمنامه را «تمامشده» دانست و ایران را به شدت مورد انتقاد قرار داد، اما همزمان اعلام کرد مذاکرهکنندگانش میتوانند به گفتوگو ادامه دهند.
گزینه تشدید گسترده جنگ، هزینههای سنگینی به همراه دارد و میتواند واکنشهای گسترده ایران علیه متحدان آمریکا، پایگاههای منطقهای و بازار انرژی را در پی داشته باشد. حتی یک جنگ تمامعیار نیز تضمینی برای از بین بردن توان ایران در تهدید تنگه هرمز ندارد، زیرا ابزارهای کمهزینه مانند پهپادها میتوانند مسیر کشتیرانی را مختل کنند. بازگشت به محاصره اقتصادی نیز با چالشهای خود همراه است؛ زیرا فشارهای قبلی نتوانست ایران را به «تسلیم بدون قید و شرط» مورد انتظار ترامپ وادار کند. با وجود تهدیدهای تازه ترامپ، ایران در برابر فشارهای شدیدتر پیشین نیز عقبنشینی نکرده بود و همچنان وعدههای تکراری ترامپ درباره آمادگی تهران برای توافق، با واقعیتهای میدانی فاصله دارد.
ایران، در حال تحقیر ترامپ و تغییر خاورمیانه است
در همین حال، نشریه آتلانتیک معتقد است ایران در حال تحقیر ترامپ است: ترامپ تصور میکرد جنگی که آغاز کرده تحت کنترل اوست، اما در واقعیت این ایرانیها هستند که شرایط را تعیین میکنند و بارها او را تحقیر کردهاند. دولت ترامپ بدون استراتژی روشن و به صورت کورکورانه وارد این جنگ شد و به فرضیات ناقص و اطلاعات قدیمی تکیه کرد. مقامات آمریکایی نیز تحت تأثیر توهمات ترامپ، تصور کردند که نظام ایران به سرعت فرو میپاشد.
از طرف دیگر، «دیوید ایگنیشس»، تحلیلگر ارشد واشنگتن پست تصریح کرد: خاورمیانه پس از پایان جنگ متفاوت خواهد بود. حضور ایالات متحده در خاورمیانه که مدتها به عنوان یک اصل بدیهی و تغییرناپذیر تلقی میشد، احتمالاً پس از منازعه با ایران دستخوش تحولی بنیادین خواهد شد. پس از تجربه جنگ با ایران، بسیار بعید است که دونالد ترامپ و یا هر رئیسجمهور دیگری که پس از او بر مسند قدرت بنشیند، در آیندهای نزدیک حاضر به مشارکت در جنگی دیگر در منطقه خاورمیانه باشد.
نابودی توهمات موساد در تشییع عظیم
آنا کاسپاریان تحلیلگر و مجری آمریکایی با اشاره مراسم تشییع در شهرهای مختلف ایران و عراق گفت: تشییع جنازه ۱۲ میلیونی (آیتالله) علی خامنهای، توهمات برساخته اسرائیل و موساد را نابود کرد. ورود آمریکا به جنگ با ایران به نیابت از اهداف توسعهطلبانه تلآویو، هیچ سودی برای امنیت ملی ایالات متحده نداشت و صرفاً به قیمت خون سربازان آمریکایی و دلارهای مالیاتی شهروندان تمام شد. نظام بینالملل اکنون شاهد فروپاشی دکترین «تهاجم عاری از هزینه» است؛ به طوری که ترور رهبران طراز اول، به جای فروپاشی ساختار، به پدیده پویای «تجمع حول پرچم» منجر شده است. فرضیه حاکم بر اتاقهای فکر آمریکا مبنی بر مخالفت ۸۰ درصد از جامعه ایران با حاکمیت و استقبال آنها از جنگ، یک فریب محض اطلاعاتی و ناشی از تغذیه از کانالهای موازی لابی صهیونیستی (موساد) است. اما ابعاد میدانی و لجستیکی مراسم تشییع، فراتر از معیارهای کلاسیک، به عنوان یکی از بزرگترین تجمعات یادبود در تاریخ بشریت، مشروعیت ادعاهای هژمونیک غرب را به چالش کشیده است. انفعال و سکوت در برابر کشتار اعضای خانواده رهبر ایران (از جمله نوه ۱۴ماهه او)، نشاندهنده سقوط معیار اخلاقی در غرب است.
جنک اویغور دیگر تحلیلگر آمریکایی هم گفت: وقتی یک قدرت خارجی اقدام به ترور بالاترین رهبر مذهبی شیعیان- که معادل جایگاه پاپ در جهان مسیحیت است- میکند، حتی نیروهای منتقد داخلی نیز بر اساس منطق حفظ وطن و مذهب، همگام با پایگاه سنتی حاکمیت به خیابانها میآیند. حاکم آمریکا به غایت جاهل و کندذهن است؛ چرا که تحت تأثیر رشوههای ۳۰۰ میلیون دلاری کارتلهای مالی (مانند خانواده ادلسون) و تلقینات موساد، واقعاً باور داشت که مردم ایران با آغوش باز منتظر بمباران مدارس ابتدائی و نابودی کشورشان هستند و اکنون از دیدن اشکهای واقعی تشییعکنندگان دچار شوک شده است.
روایت مقام مستعفی دولت آمریکا
از استیصال ترامپ
جو کِنت، رئیس پیشین و مستعقی مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا، با انتقاد از پیشنهاد ازسرگیری حملات به ایران، تأکید کرد: گزینههای نظامی علیه ایران پیش از آتشبس و تفاهمنامه نیز ناکارآمدی خود را نشان دادهاند. تنها منفعت حیاتی ایالات متحده، باز ماندن تنگه هرمز و تداوم جریان صادرات نفت از این مسیر است و سیاست واشنگتن باید بر همین هدف متمرکز باشد، نه بر دستیابی به یک توافق رسمی یا ازسرگیری حملات نظامی.
او افزود: اکنون که یادداشت تفاهم (MOU) عملاً مرده است، بار دیگر به تلاش برای یافتن یک راهحل نظامی برای مسئله تنگه هرمز بازگشتهایم. مشکل اینجاست که ما در وهله نخست یادداشت تفاهم را امضا کردیم، زیرا هیچ راهحل نظامی مؤثری وجود نداشت و در عین حال نیاز داشتیم که تنگه هرمز باز و قابل کشتیرانی باقی بماند. بهترین گزینه ما این است که بهطور کامل از این مسیر کنار بکشیم. اگر عقبنشینی کنیم، ایران دیگر توجیهی برای هدف قرار دادن کشتیها نخواهد داشت و میتوانیم کاهش یا لغو تحریمها را بهعنوان اهرم تشویقی به کار بگیریم، بهجای آنکه با این حملات متقابل و بیاثر، که صرفاً به اقدام تلافیجویانه در برابر اقدام تلافیجویانه منجر میشوند، خطر گسترش جنگ را افزایش دهیم.
ایرانیها با اعتمادبهنفس
آمریکاییها را مرعوب میکنند
در این میان، «اوهاد حمو»، خبرنگار کانال 12 اسرائیل میگوید: ایرانیها با اعتمادبهنفس، آمریکاییها را مرعوب و همه پایگاههای آمریکایی در منطقه را تهدید میکنند. ایران تنگه هرمز را رها نکرده و به خاطر همین موضوع با آگاهی کامل و با چشمانی باز، آماده ورود به یک رویارویی است. روزنامه معاریو هم ترس نتانیاهو از مواجهه مستقیم را اینگونه بازتاب داد: گزینه مطلوب او، افزایش فشار بر ایران بدون ورود مستقیم به جنگ است و ترجیح میدهد با اعمال فشار بر آمریکا برای تشدید تحریمها علیه ایران اهداف خود را دنبال
کند.