گرانی خودروهای داخلی در بازار انحصاری
خودروسازان داخلی و مونتاژکاران عملا بدون رقیب جدی به فعالیت خود ادامه میدهند و قیمتها را بالا میبرند که بسیاری از آن با عنوان «تقویت انحصار» یاد میکنند.
به گزارش ایسنا، واردات خودرو همواره یکی از مهمترین ابزارهای ایجاد رقابت در بازار خودرو محسوب میشود و در اغلب اقتصادهای دنیا، حضور برندهای مختلف موجب شده تا تولیدکنندگان داخلی برای حفظ سهم بازار ناچار به افزایش کیفیت، کنترل قیمت و توسعه خدمات پس از فروش خود باشند، اما به نظر میرسد قصه ایران متفاوت بوده و با تمام دنیا تفاوت دارد.
با اینحال، در فاصله سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷، در مجموع، بیش از یک میلیون و ۸۱ هزار دستگاه خودروی وارداتی در کشور پلاک شد اما از سال ۱۳۹۷ و همزمان با ممنوعیت واردات، ورق به طور کامل برگشت. طی سه سال پایانی دهه ۹۰؛ یعنی ۱۳۹۸ تا 1400 کمتر از 11 هزار دستگاه خودرو وارد کشور شد.
هرچند از سال ۱۴۰۱ واردات دوباره در دستور کار قرار گرفت اما تا سه ماهه نخست سال جاری 162 هزار و 400 دستگاه خودرو وارد کشور شده که همچنان فاصله زیادی با نیاز واقعی بازار دارد.
البته، همزمان با توقف واردات از سال ۱۳۹۷، قیمت خودروهای داخلی و خارجی جهش کمسابقهای را تجربه کرد. کاهش عرضه، حذف رقبای خارجی و محدود شدن انتخاب مصرفکنندگان، شرایطی را ایجاد کرد که خودروسازان داخلی و مونتاژکاران عملا بدون رقیب جدی به فعالیت خود ادامه دادند؛ وضعیتی که بسیاری از آن با عنوان «تقویت انحصار» یاد میکنند.
حمایت از تولید داخلی زمانی معنا پیدا میکند که تولیدکننده در معرض رقابت واقعی قرار داشته باشد. همچنین، محدودیتهای اعمالشده بر واردات، از سقف ارزی و تعرفههای سنگین گرفته تا فرآیندهای پیچیده ثبت سفارش و ترخیص، باعث شده حتی خودروهای وارداتی نیز نتوانند نقش تنظیمکننده بازار را ایفا کنند.
در چنین شرایطی، خودروهای خارجی به جای نقش تنظیمگر در بازار به کالای کمیاب، لوکس و سرمایهای بدل شده و اثرگذاری آنها بر کاهش قیمتها بسیار محدود شده است. فعالان بازار معتقدند تا زمانی که واردات با محدودیتهای گسترده و به صورت قطرهچکانی انجام شود، نمیتوان انتظار داشت که بازار خودرو از وضعیت انحصاری فاصله بگیرد.
واقعیت آن است که تجربه سالهای اخیر یک پیام روشن دارد؛ هر زمان واردات خودرو محدود شده، انحصار در بازار تقویت و هر زمان فضای رقابتی افزایش یافته، بازار به سمت تعادل حرکت کرده است.
هدر دادن ارز در خودروسازی
همچنین طی سالهای اخیر خودروسازان داخلی، راهکار برونرفت صنعت خودرو کشور از بحران را حذف قیمتگذاری دستوری دانستهاند. از سال گذشته تا روزهای اخیر، صنعت خودروسازی کشور به بیشترین میزان ممکن، از قیمتگذاری دستوری دور شده و افزایش نرخهای محصولات تولیدی در صنایع خودرو به مراتب از آمارهای تورمی کشور نیز پیشی گرفته است.
این روزها نیز فاصله قیمت کارخانه تا بازار آزاد خودرو به کمترین میزان خود در دهه گذشته رسیده و در حالی که روز به روز بیشتر در مسیر حرکت به سمت حذف قیمت گذاری دستوری هستیم اما خبری از ارتقاء کیفیت خودروهای داخلی نیست و حتی برخی از مردم خودروهای تولید شده در دهه ۹۰ را به خودروهای جدید نیز ترجیح میدهند.
گفتنی است، یکی از بهانههای واردات قطره چکانی خودرو، کمبود ارز است؛ این در حالی است که سالانه مبالغ زیادی از ارز کشور، صرف واردات قطعات برای خودروهای ظاهرا تولید داخل و مونتاژی میشود. بهانه این امر، حمایت از اشتغال است. این در حالی است که کارشناسان، هزینه دستمزد در خودروسازیها را از هفت تا 20 درصد هزینه کل، آنهم بهصورت ریالی اعلام میکنند. البته واردات خودرو به وسیله مردم از طریق عراق و برخی همسایگان دیگر، ارز نمیخواهد.