تغییر معادلات جنگهای مدرن با پهپادهای ایرانی
سرویس خارجی-
رسانههای غربی در گزارشهای خود با اشاره به توان نظامی ایران در جنگ اخیر نوشتهاند: پهپادهای ایران معادلات جنگ مدرن را تغییر دادهاند.
«عملکرد نظامی ایران یک شاهکار در دکترین جنگهای نامتقارن بود که باید در دانشگاههای نظامی جهان تدریس شود». این جمله متعلق به پروفسور «رابرت پیپ»، استاد برجسته دانشگاه شیکاگو است که به این باور است که ایران، بعد از شکست دادن آمریکا در جنگ کنونی به قدرت چهارم در جهان تبدیل شده است. عملکرد شاهکار و نبوغ نظامی ایران را در جنگ کنونی میتوان در صدمات جبرانناپذیری که 20 پایگاه آمریکا در منطقه خاورمیانه در نتیجه حملات موشکی و پهپادی ایران دیدهاند به خوبی مشاهده کرد.
گزارشهای معتبر منابع غربی نشان میدهد که این پایگاهها میلیاردها دلار صدمه دیدهاند و بسیاری از آنها دیگر قابل استفاده نیستند. در جنگ نامتقارن کنونی پهپادهای ایران هم به معادلهای لاینحل تبدیل شده که به گفته کارشناسان، آمریکا را بیچاره کرده است.
همین دیروز پهپادهای ایران پایگاه آمریکا را در بحرین در واکنش به نقض آتشبس از سوی آمریکا در هم کوبیدند. معادله خیلی ساده است، ایران برای ساخت هر پهپاد انتحاری شاهد 20 تا 50هزار دلار هزینه میکند و سالانه میتواند دهها هزار پهپاد درست کند در حالی که ارتش آمریکا برای ساخت هر موشک رهگیر پاتریوت در حدود 4میلیون دلار هزینه میکند و ظرفیت تولید سالانه پاتریوت هم در خوشبینانهترین حالت بیش از 800 فروند نیست. براساس گزارش رسانه های غربی با نرخ فعلی تولید، شرکت «لاکهید مارتین» حدود دو سال زمان نیاز دارد تا موشکهایی را که تنها طی دوماهونیم مصرف شدهاند، جایگزین کند.
والاستریتژورنال در گزارشی به شکاف قابلتوجه هزینهها در اینباره اشاره کرده و نوشته است: آمریکا برای مقابله با پهپادهای ارزانقیمت ایرانی، از موشکهایی استفاده میکند که هر کدام ممکن است بیش از یکمیلیون دلار هزینه داشته باشند. چنین عدم توازنی، فشاری جدی بر ذخایر تسلیحاتی و بودجه نظامی آمریکا وارد کرده است. به نوشته والاستریتژورنال پهپادهای ایرانی، که هزینه تولید آنها تنها چندهزار دلار برآورد میشود، در میدانهای نبرد بهصورت انبوه به کار گرفته میشوند و همین موضوع باعث شده سامانههای دفاعی پرهزینه آمریکا، از جمله موشکهای پاتریوت چندمیلیوندلاری، برای مقابله با تهدیدی بسیار ارزانتر مورد استفاده قرار گیرند؛ وضعیتی که ناکارآمدی اقتصادی سیستم دفاعی غرب را برجسته کرده است.
براساس این گزارش، تنها در چهار روز نخست جنگ آمریکایی-صهیونیستی علیه ایران که از نهم اسفند آغاز شد، پنتاگون حدود ۵.۷ میلیارد دلار موشک رهگیر برای مقابله با موشکها و پهپادهای ایرانی شلیک کرده است؛ رقمی که نشاندهنده هزینه سنگین دفاع در برابر تسلیحات کمهزینهتر است. این در حالی است که پهپادهای «شاهد» ایران بهگونهای طراحی شدهاند که با حملات انبوه، سامانههای دفاعی دشمن را اشباع کرده و ذخایر موشکهای گرانقیمت را تخلیه کنند.
شاهد؛ تغییردهنده معادلات نظامی جهان
روزنامه انگلیسی تلگراف هم در گزارشی به بررسی نقش پهپادهای ارزان و انتحاری ایران، بهویژه مدلهای موسوم به «شاهد»، در تغییر ماهیت جنگهای مدرن پرداخته است. این گزارش میگوید ایران با وجود تحریمهای گسترده، توانسته پهپادهای انتحاری بسیار کمهزینهای با قیمت حدود 20 تا 50هزار دلار تولید کند که تأثیرات راهبردی قابلتوجهی در میدانهای نبرد داشتهاند. به نوشته این روزنامه، این پهپادها در تنشهای خاورمیانه و حملات به اسرائیل و پایگاههای آمریکا مورد استفاده قرار گرفتهاند و نشان دادهاند که در قالب حملات انبوه میتوانند سامانههای پدافند هوایی بسیار گرانقیمتی مانند پاتریوت را تحت فشار قرار دهند.تلگراف تأکید میکند که شکاف شدید میان هزینه پایین حمله و هزینه بالای دفاع، در حال تغییر دادن توازن در معادلات نظامی جهان به سود کشورهایی با منابع محدودتر است.
کابوس آمریکاییها در کویت
نشریه آمریکایی «نیشن» هم در تحلیلی به خساراتی که پهپادهای ایرانی به پایگاههای آمریکا در منطقه و بهویژه کویت وارد کرده پرداخته و نوشته است: اگرچه کویت به سیستمهای پیشرفته پاتریوت مجهز است و میزبان 6 پایگاه نظامی آمریکا میباشد، همچنان در مقابل حملات ایران «آسیبپذیر» است. این نشریه مجموعه عوامل متعدد از جمله نوع جغرافیا و منطقه، تاکتیکهای تهاجمی ایران که دائماً در حال تحول هستند و همچنین تعداد محدود رهگیرها در کویت را عامل ناتوانی این کشور در مقابل حملات ایران برشمرده است. به گفته «نیشن»، در حملات ایران به پایگاههای آمریکایی در کویت طی چهارشنبه گذشته، در مجموع ۳۰ فروند موشک و پهپاد شاهد-۱۳۶ مورد استفاده قرار گرفته که شماری از آنها از سامانههای دفاعی مستقر در کویت عبور کرده و به اهداف مدنظر اصابت داشته است. شهر کویت که پایتخت کشور کویت هم به حساب میآید، کمتر از ۹۰ کیلومتر با نزدیکترین مرز ایران به خود فاصله دارد و همین موضوع، فرصت مقابله و پاسخ کویتیها به حملات ایران را بسیار کم کرده است.
به گزارش فارس، «نیشن» تأکید کرده است که سامانههای رهگیری در کویت زمان بسیار کمی، کمتر از یک دقیقه، برای واکنش به حملات ایران در اختیار دارند. «فرانسیس توسا»، تحلیلگر نظامی در اینباره گفته که «در برخی از حملات به کویت، آنها عملاً فقط چند ثانیه، شاید به اندازه ۴۵ ثانیه، فرصت پاسخگویی دارند.»
به نوشته نیشن، کارشناسان نظامی اذعان کردهاند که سیستمهای دفاعی موجود در منطقه در بسیاری از موارد توانایی مقابله با پهپادهای ایرانی را ندارند. «جرمی بینی» کارشناس موشکی شرکت اطلاعات دفاعی جینز معتقد است که در حالی که بسیاری از کشورها روی تهدیدات بزرگتر از جمله تهدیدات موشکی تمرکز کردهاند، این پهپادها هستند که «مشکلات متفاوتی را ایجاد میکنند.»
این کارشناس با اشاره به حملات پهپادی ایران به کویت گفت: «همیشه شکافهایی در سامانههای دفاع هوایی کوتاهبرد لازم برای سرنگونی پهپادهای تهاجمی وجود خواهد داشت.»
علاوه بر این، پهپادها اغلب در ارتفاعات پایینتر پرواز میکنند و میتوانند از جهات غیرمنتظرهای نزدیک شوند و تشخیص و درگیری با آنها را دشوارتر میکند.
تکاپوی پنتاگون برای جایگزینی پهپادها
از سوی دیگر شکار پهپادهای گرانقیمت آمریکا در ایران نیز به معضلی برای پنتاگون تبدیل شده است. نشریه تخصصی «وار زون» در این زمینه نوشته است: نیروی هوایی آمریکا که در جریان جنگ علیه ایران دهها فروند از پهپادهای پیشرفته MQ-9 ریپر خود را از دست داده، اکنون برای پر کردن شکاف توان رزمیاش به خرید پهپادهای استفادهنشده از انبار سازنده روی آورده است؛ اقدامی که به اذعان پنتاگون، حتی با مراجعه به «قبرستان هواپیماها» نیز پاسخگوی نیاز فوری این نیرو نیست. براساس این گزارش، نزدیک به ۳۰ فروند از این پهپادها تنها در جریان جنگ علیه ایران سرنگون شده و ارزش مجموع ریپرهای از دسترفته حدود یک میلیارد دلار برآورد میشود.
این تلفات، افزون بر دهها پهپادی است که طی یک سال گذشته در عملیات علیه انصارالله یمن از دست رفته است. به نوشته «وار زون» در شرایطی که نیروی هوایی آمریکا برای یافتن جایگزینهای فوری تقلا میکند، گزینهها به طرز نگرانکنندهای محدودند. سخنگوی این نیرو تأیید کرد که «گروه ۳۰۹ نگهداری و بازسازی هوافضا»- مشهور به «قبرستان هواپیماها» در آریزونا- «هیچ فروند MQ-9 در انبار ندارد و هرگز یک MQ-9 را نیز بازسازی و به خدمت بازنگردانده است.» این بدان معناست که برخلاف بسیاری از هواپیماهای نظامی دیگر که پس از پایان دوره مأموریت در این مرکز نگهداری میشوند تا در صورت نیاز احیا گردند، ریپرها عملاً هیچ ذخیره راهبردی ندارند.
نابودی کامل پایگاه العدید
همزمان نشریه آمریکایی «ایر اند اسپیس فورس» هم در گزارشی به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی و چند مقام آگاه که خواستند نام آنها فاش نشود، نوشت: حملات موشکی ایران به مرکز عملیات هوایی مشترک آمریکا (CAOC) در پایگاه هوایی العدید قطر بهشدت آسیب زده و آن را غیرفعال کرده است. به گزارش ایرنا، در گزارش این نشریه آمده است: مرکز فرماندهی که بیش از دو دهه عملیات هوایی مشترک آمریکا در خاورمیانه را اداره میکرد، در طول جنگ آمریکا با ایران به طور مستقیم هدف قرار گرفته و بهشدت آسیب دیده است. این گزارش میافزاید: چندین موشک ایرانی در هفتههای اولیه جنگ به مرکز عملیات هوایی مشترک آمریکا در پایگاه هوایی العدید قطر اصابت کرده و آن را غیرقابل استفاده کردهاند. نشریه «ایر اند اسپیس فورس» در پایان گزارش خود با اشاره به اینکه خسارت به مرکز عملیات هوایی مشترک آمریکا در پایگاه هوایی العدید قطر قبلاً گزارش نشده بود، نوشته است: سخنگوی ستاد مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) از اظهارنظر درخصوص این موضوع، خودداری کرده است.