3 دلیل برای تضعیف تدریجی سلطه دلار
در حالی که یک نسل پیش دلار را سلطان بیچون و چرای نظام مالی جهان میدانستند اما گزارش سن پترزبورگ میگوید تا ۱۰ سال دیگر دلار فقط یکی از چند ارز جهان خواهد بود.
به گزارش خبرگزاری فارس؛ نظام پولی جهانی در آستانه یک تحول تاریخی قرار دارد. پیشبینی جدیدی که در گزارش «جهان ۲۰۲۶: بین تقابل و همکاری» منتشر شده، حاکی از آن است که هژمونی دلار در یک دهه تا ۱۵ سال آینده جای خود را به سیستمی چندارزی خواهد داد.
این گزارش که توسط روزنامه «ودوموستی» روسیه و یک بنیاد روسی برای مجمع بینالمللی اقتصادی سن پترزبورگ تهیه شده، دورانی جدید را در معادلات مالی جهان ترسیم میکند.
بر اساس یافتههای این گزارش، جهان در حال گذار از سیستمی است که در آن دلار به عنوان یگانه قطب قدرت مالی عمل میکرد. محققان پیشبینی میکنند که طی ۱۰ تا ۱۵ سال آینده، نظمی مبتنی بر چندین ارز معتبر بینالمللی جایگزین آن شود. اگرچه دلار کماکان نقش مهمی در تسویههای جهانی ایفا خواهد کرد، اما دوران انحصار آن به پایان خود نزدیک میشود.
اعداد و ارقام منتشر شده در این گزارش به خوبی نشاندهنده روند نزولی اعتبار به دلار است. سهم دلار از ذخایر بانکهای مرکزی جهان که در سال ۲۰۰0 میلادی حدود ۷۳ درصد بود، در سال ۲۰۲۶ به ۵۸ درصد کاهش یافته است. این کاهش سهم در حالی رخ میدهد که ابزارهای تسویه بینالمللی جایگزین نیز در حال شکلگیری هستند و این زنگ خطری برای سلطه مالی واشنگتن محسوب میشود. در همین حال، «بیل گروس» سرمایهگذار مشهور آمریکایی و یکی از بنیانگذاران شرکت بیمکو (PIMCO)، نسبت به آینده جایگاه آمریکا در نظام جهانی هشدار داده است.
گروس میگوید نشانههای فزایندهای از تضعیف موقعیت مسلط ایالات متحده دیده میشود و سه عامل اصلی را در این افول نقش میدهد: نخست، انباشت کسریهای مالی و اقتصادی، دوم افزایش سرسامآور بدهی عمومی و سوم تحولات سریع ناشی از ظهور هوش مصنوعی است.
گروس در ادامه تحلیل خود به رقابت طولانیمدت بین دو قدرت بزرگ جهان اشاره میکند و میگوید که چین خود را به عنوان یک رقیب استراتژیک درازمدت برای آمریکا میبیند.
او در این زمینه به اظهارات شی جین پینگ، رهبر چین، در مورد «تله توسیدید» اشاره دارد. مفهومی که توصیفکننده تنش ناشی از برخورد یک قدرت نوظهور با یک قدرت مسلط قدیمی است. تحلیلگران دلایل متعددی برای تضعیف تدریجی هژمونی دلار برمیشمارند. نخست، استفاده آمریکا از دلار به عنوان یک ابزار فشار سیاسی و سلاح تحریم که اعتماد کشورها به سیستم مالی تحت رهبری واشنگتن را خدشهدار کرده است.
دوم، رشد فزاینده بدهیهای آمریکا است که به یک نگرانی جدی برای دارندگان داراییهای دلاری تبدیل شده است.
سوم هم جنگ اخیر در خاورمیانه و پیامدهای آن بر بازارهای انرژی، این نگرانی را تشدید کرده که تکیه بیش از حد به یک ارز واحد تا چه حد میتواند برای اقتصاد کشورها خطرناک باشد. همه این عوامل دست به دست هم داده تا حرکت به سمت سیستمی چندقطبی در نظام مالی جهان تسریع شود. این گزارش همزمان با نزدیک شدن به برگزاری مجمع بینالمللی اقتصادی سن پترزبورگ منتشر شده است. این رویداد مهم که از سوم تا ششم ژوئن (۱۳ تا ۱۶ خرداد) برگزار میشود، هر ساله میزبان رهبران تجاری و سیاسی از سراسر جهان است.
انتظار میرود در این دور از نشستها، بحث در مورد سازوکارهای جایگزین دلار و معماری مالی جدید جهان در دستور کار جدی شرکتکنندگان قرار گیرد.