حمله پادوهای رسانهای دشمن به امنیت روانی- اقتصادی جامعه
سرویس اقتصادی-
آمریکا، اسرائیل و دنبالههای داخلی آنها در تدارک برهم زدن امنیت روانی – اقتصادی جامعه با کنار گذاشتن قواعد حرفهای رسانهای و تولید انبوه اخبار دروغ و تحریف شده و ایجاد فضای رعب و وحشت در فضای اقتصادی کشور هستند.
به گزارش کیهان، آمریکا، اسرائیل و اروپا، در یک جبهه واحد برای فشار بر ایران، تمام پروتکلهای پذیرفته شده در جهان را کنار گذاشتهاند؛ از جمله پروتکلهای حرفهای رسانهای. روزانه انواع دروغهای شاخدار از رسانههایی که به حرفهایگری شهرت داشتند همچون سیانان، رویترز، بیبیسی و روزنامهها و مجلههای آمریکایی و اروپایی (با زبان اصلی و ترجمه به فارسی) در حال انتشار است. دروغهایی که قبلاً از سوی رسانههای فارسی زبان که همگی زرد هستند منتشر میشد اما حالا به رسانههای اصلی سرایت کرده است.
کنار گذاشتن قواعد حرفهای رسانهای از سوی رسانههای مشهور در دوران دفاع مقدس، فتنههای 88، 98 و 1401 تجربه شده است، اما از جنگ 12 روزه به این سو، شکل بیپروایی به خود گرفته و این رسانههای به اصطلاح حرفهای، اعتبار خود را حراج کردهاند. به نظر میرسد به رسانههای مشهور و به اصطلاح حرفهای دستور داده شده که در عملیات روانی جدید، با کنار گذاشتن قواعد حرفهای، هر خبری که به تضعیف ایران منجر میشود را با غلو و آب و تاب منتشر کنند.
شواهد و گزارشهای رسانهای نشان میدهد؛ آمریکا بیش از جنگ، به دنبال ایجاد فضای رعب و وحشت بر اقتصاد ایران حاکم باشد و حتی ترامپ با توئیتهایش درباره حرکت ناوها و تهدید حمله و...، از ابتدا فرماندهی این عملیات روانی را بر عهده گرفته است. رسانههای فارسی زبان در خدمت آمریکا و اسرائیل و برخی جریانهای رسانهای در داخل که بعضاً دولتی هم هستند؛ این خط را ادامه میدهند و هر خبر نگرانکننده بیمنبعی را منتشر میکنند که اغلب دروغ است.
جنگ روانی سازمانیافته علیه اقتصاد
باید توجه داشت که همزمان با تحولات سیاسی و امنیتی منطقه، این موج بیسابقه از جنگ روانی علیه افکار عمومی ایران با پایه «دروغهای بزرگ» شکل گرفته است؛ موجی که با تمرکز بر القای «فروپاشی اقتصادی» در صورت وقوع جنگ، تلاش دارد فضای روانی جامعه را به سقوط بکشاند که البته موفق نخواهد شد. بررسیها نشان میدهد این فضاسازیها، دیگر به کانالهای بینامونشان در پیامرسانها، به ویژه تلگرام و اینستاگرام، محدود نمیشود؛ بلکه رسانههای رسمی غربی و دنبالههای داخلی از جنس روزنامه و خبرگزاری و... را هم دربرگرفته است. رسانههایی همچون آکسیوس، وال استریت ژورنال، رویترز، سیانان، تلگراف و... برخی روزنامههای داخلی صراحتاً دروغ تولید کرده و پادوهای مجازی آنها هم منتشر میکنند. همچنین ارجاع مکرر به مواضع یا اظهارات منتسب به مقاماتی در کاخ سفید، وزارت خارجه آمریکا یا مقامات رژیم صهیونیستی، بدون ذکر جزئیات دقیق و قابل راستیآزمایی، بخش ثابتی از این محتواهاست.
در موارد متعدد نیز اظهاراتی به نام ترامپ یا نتانیاهو و حتی تحلیلهایی منصوب به لارنس نومن به صورت تقطیعشده و خارج از بستر اصلی منتشر میشود؛ محتواهایی که اغلب با تیترهای هیجانی و قطعی درباره «زمان حمله»، «آغاز درگیری» یا «تصمیم نهائی برای جنگ» همراه است.
در این وضعیت، رسانههایی در داخل اعم از انسانرسانهها، رسانههای غیررسمی و حتی رسانههای رسمی و دولتی نیز به اسم تحلیل اقتصادی، این خبرها را گام به گام دنبال و مو به مو نقل میکنند و با ارائه تحلیل روی این خبرها، دل مخاطبان را خالی کرده و آنها را به خرید دلار و طلا تشویق میکنند.
کمپین دشمن برای تشدید انتظارات تورمی
نکته قابل توجه آن است که بسیاری از این اخبار دروغ با بزرگنمایی و جهتدهی خاص بازنشر میشوند تا تصویری ناامن از شرایط ارائه دهند. تا پیش از این، اعلام نرخهای موهومی ارز و طلا توسط برخی کانالهای تلگرامی یکی از چالشهای جدی بازار بود؛ اقدامی که به ایجاد انتظارات تورمی و تشدید رفتارهای هیجانی در بازار منجر میشد؛ اما اکنون به نظر میرسد سطح عملیات روانی از «نرخسازی» فراتر رفته و به «فضاسازی امنیتی» برای اثرگذاری بر بازار ارز رسیده و علاوهبر فضای مجازی، رسانههای رسمی را هم دربرگرفته است. الگوی انتشار اخبار نیز معنادار است؛ در بسیاری از موارد، انتشار موجی از اخبار درباره احتمال جنگ یا تشدید تنش، همزمان با ساعات پایانی معاملات یا پیش از آغاز روز کاری بازار صورت میگیرد؛ اقدامی که میتواند در شکلدهی به انتظارات و افزایش تقاضای احتیاطی ارز مؤثر باشد.
کارشناسان اقتصادی معتقدند بازار ارز بیش از آنکه به متغیرهای واقعی واکنش نشان دهد؛ به انتظارات پاسخ میدهد و عملیات روانی هدفمند میتواند با ایجاد «ترس از آینده»، به نوسانات کوتاهمدت دامن بزند اما در طرف مقابل، مسئولان اجرائی و قضائی و رسانههای طرفدار ایران، میتوانند این عملیات روانی را خنثی کنند؛ البته به شرطی که دولت و بانک مرکزی اقدامات التهابآفرین را کنار بگذارند.
بررسی محتوای منتشرشده در این کانالها نشان میدهد؛ علاوهبر حوزه اقتصادی، تمرکز ویژهای بر القای ناامیدی سیاسی و امنیتی وجود دارد. استفاده مکرر از کلیدواژههایی مانند «فروپاشی قریبالوقوع»، «حمله حتمی»، «تصمیم قطعی برای درگیری» و «ناتوانی کامل در مدیریت بحران» نشاندهنده تلاش برای شکلدهی به یک تصویر تاریک و بیثبات از آینده است که البته کاملاً دروغ است.
بهگفته برخی تحلیلگران رسانه، آنچه در حال وقوع است، صرفاً انتشار شایعه نیست، بلکه یک «کمپین هماهنگ» با هدف تضعیف سرمایه اجتماعی و ایجاد فرسایش روانی در جامعه است؛ کمپینی که با تکرار مستمر، بمباران خبری و استفاده از منابع ظاهراً معتبر خارجی، سعی در القای قطعیت به سناریوهای تأیید نشده دارد.
ضرورت هوشیاری مسئولان و رسانهها
مسئولان عالی رتبه، اهالی رسانه، تحلیلگران، فعالان فضای مجازی و همه کسانی که تریبون و نقش رسانهای دارند؛ باید هوشیارتر از گذشته باشند. معنای این گذاره، سکوت کردن نیست بلکه سنجیده سخن گفتن و نوشتن است. حفظ آرامش توام با قاطعیت در برابر دشمن، نیاز روانی امروز جامعه است. در چنین شرایطی، هوشیاری عمومی، راستیآزمایی اخبار و اتّکا به منابع رسمی و معتبر طرفدار ایران، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
البته در سمت طرفدار انقلاب و ایران و جمهوری اسلامی؛ با تیپ و قیافههای مختلف؛ عناصر رسانهای کاربلد و هوشیار، کم نیست و لازم است که مسئولان اجرائی، قضائی و... به آنها در این نبرد ترکیبی، اعتماد کنند و اخبار صحیح را با شفافیت از طریق آنها منتشر کنند که باطلکننده دروغهای اغلب شاخدار رسانههای خارجی و دنبالههای داخلی آنهاست.
مطالبه از دولت
متأسفانه دنبال کردن خط خبری هراسافکن در رسانههای دولتی هم مشاهده میشود. دولت باید رسانههای وابسته به خودش را مدیریت کند که خط رعب افکنی را کنار بگذارند. همچنین دولت؛ شوکدرمانی و اقدامات التهاب آفرین اقتصادی را کنار بگذارد؛ چرا که مورد سوءاستفاده دشمن قرار گرفته و خواهد گرفت؛ بخصوص که راهکارهای جایگزین داخلی و خارجی برای مشکلات اقتصادی وجود دارد. شوکدرمانی علاوهبر ضربه زدن به اقتصاد مردم، امنیت روانی آنها را بههم میریزد. با توجه به ابعاد گسترده این جنگ روانی که حالا به هک سامانههای پیامکی کشیده شده، ضرورت دارد دستگاههای نظارتی، امنیتی و قضائی با رصد دقیق منشأ این رسانهها، کانالها و پیامها، نسبت به شناسایی و برخورد با عوامل داخلی همکار این جریان اقدام کنند.
جای خالی دفاع از حقوق عامه
رهبر معظم انقلاب سال 1401 در دیدار با رئیس و مسئولان قوه قضائیه فرمودند: «یکی از حقوق عمومی مردم همین است که امنیّت روانی داشته باشند... هر چند وقت یا چند روز یک بار، گاهی چند ساعت یک بار یک شایعهای، یک دروغی، یک حرفی را یک آدم مشخّصی یا نامشخّصی در فضای مجازی منتشر میکند، مردم را نگران میکند، ذهن مردم را خراب میکند. یک دروغی را مطرح میکند، شایع میکند، خب، این امنیّت روانی مردم از بین میرود. یکی از وظایف قوّه قضائیّه برخورد با این مسئله است».
شبیه این فرمایش را ایشان در دیدار سال بعد با رئیس و مسئولان عدلیه تکرار کردند و فرمودند: «یکی از حقوق عامّه، امنیّت روانی جامعه است. اینکه یک عدّهای آنجا بنشینند و با استفاده از فضای مجازی یا غیرمجازی مدام روی اعصاب مردم راه بروند و امنیّت ذهنی مردم را به هم بزنند، مردم را بترسانند و مانند اینها، خب این خلاف مقتضای احیای حقوق عامّه است و قوّه قضائیّه باید وارد بشود. البتّه اطّلاع دارم که در بعضی اوقات و در بعضی از موارد دادستانیها وارد شدهاند و کارهایی هم انجام دادهاند، لکن باید با برنامهریزی و با انضباط این کار انجام بگیرد، این کار باید با قاعده انجام بگیرد؛ این جایش خالی است و بایستی مثلاً این کارها را انجام بدهد».
البته رئیس قوه قضائیه بعدا در اظهاراتی اذعان کرد که «وضعیت امنیت روانی جامعه خوب نیست!» و در ادامه، برخوردهایی صورت گرفت، اما حجم بالای عملیات رسانهای پادوهای رسانهای دشمن نشان میدهد این برخوردها کافی و بازدارنده نبوده است.