نگاهی به سریال «۰۲۴»
روایتی از حماسههای ناگفته
رسول شمالی ورزنده
مجموعه تلویزیونی «۰۲۴» جدیدترین اثر رسانه ملی در حوزه دفاعمقدس است که این روزها روی آنتن شبکه یک سیما رفته؛ اثری که در میان خیل آثار مشابه، توانسته با رویکردی متفاوت به بازخوانی هشت سال ایستادگی و ولایتمداری ملت مقاوم ایران اسلامی بپردازد. سازندگان این سریال با تلفیق درامی خانوادگی و اجتماعی در بستر دهه ۶۰، تلاش کردهاند تصویری واقعی و عاری از شعارزدگی از حضور اقشار مختلف مردم در جبهههای نبرد حق علیه باطل و ایثار پشت جبهه ارائه دهند.
یکی از نقاط قوت برجسته «۰۲۴»، فضاسازی و طراحی صحنه هوشمندانه آن است. لوکیشنهای نوستالژیک و حماسی آن دوران با ظرافتی تحسینبرانگیز بازسازی شده است؛ به طوری که نسل جوان که دوران دفاع مقدس را درک نکرده، به خوبی با فضای آن سالها همذاتپنداری میکند.
نکته قابلتامل، حضور بازیگران جوانی است که علیرغم عدم درک مستقیم دوران جنگ، با هدایت درست کارگردان، توانستهاند حس و حال رزمندگان مخلص آن دوران را در بازیهای خود متبلور کنند. دوربین «۰۲۴» فراتر از یک روایت صرف، بهدنبال ثبت «آنِ» معنوی جبهههاست؛ به ویژه در بخشهایی که به ساخت قایقهای عملیاتی در منطقه «هور» میپردازد، بیننده با زاویهای بکر و ناگفته از نبوغ و مجاهدت رزمندگان آشنا میشود.
هوشمندی نویسندگان و کارگردان این اثر در آنجاست که از لنز دوربین خود، فداکاری خانوادهها و مردم در پشت جبهه را نیز از یاد نبردهاند. اما آنچه «۰۲۴» را از دیگر آثار متمایز میکند، بخش انتهایی هر قسمت است؛ جایی که فرماندهان و پیشکسوتان دفاعمقدس به عنوان شاهدان عینی، به روایت ناگفتههای حماسی میپردازند. این پیوند میان داستان و مستند، نهتنها ضریب باورپذیری اثر را بالا برده، بلکه به تبیین دقیقتر تاریخ جنگ تحمیلی کمک شایانی کرده است. حضور چهرههای شاخصی چون جعفر دهقان با آن سابقه درخشان در سینمای دفاعمقدس، در کنار هنرمندانی نظیر شیوا خسرومهر، وزنه وزینی برای سریال محسوب میشود. همچنین انتخاب نیما نادری برای نقش اول و بهرهگیری از توانمندیهای میلاد میرزایی، نشان از دقت در کستینگ (انتخاب بازیگر) برای نزدیکی به چهرههای واقعی رزمندگان دارد. بازیگران دیگری همچون حمیرا ریاضی، امید روحانی، بهرام ابراهیمی و سایر عوامل نیز توانستهاند پازل این اثر فاخر را به درستی تکمیل کنند. تولید اثری چون «۰۲۴» با بضاعت و امکانات محدود، آن هم در شرایطی که جبهه فرهنگی معارض به دنبال تطهیر دشمن و سیاهنمایی از دوران دفاعمقدس است، گامی مثبت تلقی میشود. با این حال، نباید به همین مقدار بسنده کرد. دفاعمقدس گنجینهای تمامنشدنی از سوژههای بکر است که هنوز بسیاری از آنها راهی به قاب تلویزیون نیافتهاند. انتظار میرود سازمان صداوسیما در راستای ماموریتهای خود در «جهاد تبیین»، حمایت از فیلمسازان متعهد این حوزه را دوچندان کند تا نسلهای امروز و فردا، حماسهآفرینی پدران خود را نه در تحریفهای فضای مجازی، که در قاب صادق و هنرمندانه رسانه ملی به تماشا بنشینند.