تأثیر رفتارهای فردی و اجتماعی در نظام هستی(2)(پرسش و پاسخ)
پرسش:
آیا چگونگی سلوک و رفتار و سبک زندگی انسانها میتواند در عالم هستی و طبیعت تأثیرگذار باشد؟ و آیا میتوان علت خشکسالی و نباریدن باران را به ظلم و گناه و نافرمانی خداوند مرتبط دانست؟
پاسخ:
در بخش نخست پاسخ به این سوال به ادله عقلی شامل
1- برهان همبستگی و نظام واحد 2- برهان تمانع و ادله نقلی شامل آیات و روایات برای اثبات تأثیرگذاری اعمال و رفتار انسان در عالم هستی و طبیعت پرداختیم. اینک در بخش پایانی دنباله مطلب را پی میگیریم.
مصادیق تأثیرگذاری اعمال انسان در عالم هستی
مجموعه روایاتی که در این رابطه به مصادیق تأثیرگذاری پرداختهاند به دو دسته کلی تقسیم میشوند 1- در بخش مخاطبین مردم، که بیشتر روایات را شامل میشود 2- در بخش حاکمان و کارگزاران که بخش دیگری از روایات شامل آنها میشود:
الف) مخاطبین مردم
1- پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «هرگاه کمفروشی شود، خداوند ایشان (مردم) را به خشکسالی و کمبود گرفتار میکند» (بحارالانوار، ج 16، ص 251)
2- پیامبر اکرم(ص) در حدیث دیگری میفرماید: «همیشه امتم در خوبی و خوشی باشند تا زمانی که با هم دوستی کنند و به هم هدیه دهند و امانت را بپردازند، و از حرام دوری کنند و از مهمان پذیرایی کنند و نماز را برپا دارند و زکات را بدهند، چون از انجام این اعمال خودداری کنند، گرفتار قحطی و خشکسالی شوند.»(همان)
3- پیامبر اکرم(ص) در حدیثی دیگر میفرماید: «هیچ مردمی عهدشکن نشدند مگر اینکه دشمن آنها بر آنها مسلط گردید و هیچ قومی ظلم نکردند مگر اینکه کشتار در بین آنها زیاد شد. و هیچ قومی از پرداخت زکات امتناع نکردند مگر اینکه از آمدن باران ممنوع شدند. و در میان آنها عمل منافی عفت و فحشا ظاهر نشد مگر اینکه در میان آنها مرگ مفاجات (ناگهانی) شیوع پیدا کرد. و هیچ قومی کمفروشی نکردند، مگر اینکه به خشکسالی مبتلا شدند.» (ارشادالقلوب، دیلمی، ترجمه طباطبایی، ص 283)
ب) مخاطبین حاکمان و کارگزاران
1- پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «هرگاه زمامدار ستم کند باران کم میشود، و هرگاه اهل ذمه را فریب دهند و نیرنگ بازی کنند، دشمنانشان بر آنان آشکار گردد. و هرگاه کارهای زشت و ناپسند آشکار شود، زمین لرزه ایجاد شود، و هرگاه امر به خوبی و معروف و پیشگیری از محرمات کم شود، محرمات مباح شمرده شود.» (نهجالفصاحه، ص 197)
2- امام رضا(ع) میفرماید: «چون زمامداران دروغ گویند، باران قطع میشود و چون سلطان ستم کند، پایههای دولتش سست میگردد(و دولتش از چشم مردم میافتد) و چون زکات داده نشود، چهارپایان میمیرند.»(میزانالحکمه، ج 3، ص 286)
جمعبندی و نتیجهگیری
جهان هستی از یک نظام احسن و واحدی برخوردار است که خالق، مدبر و ناظم آن این جهان را به مثابه یک کل به هم پیوسته و منظم و یکپارچه قرار داده که همه عوالم درونی آن به یکدیگر پیوسته و مرتبط میباشند و بر روی یکدیگر تأثیر و تاثر متقابل دارند. اعمال فردی و اجتماعی انسانها در جوامع بشری در جهان هستی تأثیرگذار خواهد بود و متناسب با نوع و چگونگی این اعمال، نظام هستی واکنش متناسب با آن را نشان خواهد داد. اگر ایمان و تقوا و خداباوری در میان مردم حاکم باشد درهای رحمت و برکات آسمان و زمین به روی آنها گشوده خواهد شد و اگر کفران نعمت و عصیان و نافرمانی الهی غلبه پیدا کند، نعمتها تبدیل به نقمت و کیفر و مجازات به انحای گوناگون
خواهد شد.