شکست تکنرخی کردن دلار با اولین شوک ارزی
برخی اقتصاددانان بر این باورند که تکنرخی شدن ارز در معنای کلاسیک آن، با شرایط فعلی اقتصاد ایران سازگار نیست و با اولین شوک ارزی شکست خورده است.
به گزارش خبرگزاری فارس؛ در سالهای اخیر سیاست ارزی به یکی از حساسترین و مناقشهبرانگیزترین حوزههای حکمرانی اقتصادی ایران تبدیل شده است اما مسئلهای که در حال حاضر اهمیت دارد این است که حتی با یکپارچهسازی تالارهای ارزی و کاهش شکاف اسمی نرخها، خطر بازتولید همان چرخه قبلی همچنان وجود دارد. بهویژه در اقتصادی که ساختار تراز پرداختها شکننده است و درآمدهای ارزی تحت تأثیر عوامل بیرونی قرار دارد.
در این شرایط هر شوک جدید میتواند بار دیگر نرخ بازار آزاد را جلوتر از نرخهای رسمی حرکت دهد و اگر سیاستگذار ارزی نتواند همزمان نرخهای رسمی را متناسب با بازار آزاد تعدیل کند، انگیزه تعویق در عرضه ارز دوباره فعال میشود.
از طرف دیگر افزایش بیحد و حصر قیمت بازار آزاد بدون مدیریت بانک مرکزی دست بانک مرکزی را برای تعدیل میبندد؛ چراکه افزایش بیش از اندازه نرخ ارز در بازار آزاد، بهسرعت به افزایش سطح عمومی قیمتها منتقل میشود. تورم انتظاری را تشدید میکند و هزینه تأمین کالاهای اساسی و تولیدی را بالا میبرد؛ مسیری که در نهایت فشار مستقیم بر معیشت مردم وارد کرده و دامنه مانور بانک مرکزی برای تعدیل تدریجی و کمهزینه نرخها را بهشدت محدود میکند.
واقعیتهای اقتصاد ایران
برخی اقتصاددانان بر این باورند که تکنرخی شدن ارز در معنای کلاسیک آن، با شرایط فعلی اقتصاد ایران سازگار نیست. به اعتقاد آنها، اصرار بر حذف کامل فاصله میان نرخ رسمی و آزاد بدون اصلاحات بنیادین در حوزه بودجه، تجارت خارجی و جریان سرمایه امکانپذیر نیست.
در همین زمینه «مجید شاکری»؛ اقتصاددان، نیز تأکید دارد که «اساساً وضعیت تعادلی اقتصاد ایران وضعیتی است که در آن فاصلهای پایدار میان نرخ رسمی و نرخ بازار آزاد وجود دارد و تلاش برای تکنرخی کردن ارز، نه مطلوب است و نه ممکن.»