سوءاستفادهها و تخلفات عجیب فروشگاهها در عرضه اقلام کالابرگ
سرویس اقتصادی-
طرح کالابرگ الکترونیکی با اشکالات و سوءاستفادههای مختلف در فروشگاههای بزرگ و کوچک در حال اجراست که یکی از آنها هزینه کارتخوان است که انگیزه چند بار فروش به جای عرضه یکباره را ایجاد کرده است.
به گزارش خبرنگار ما، دولت با حذف ناگهانی ارز 28 هزار و 500 تومانی کالاهای اساسی در زمان نامناسب، یک میلیون تومان یارانه در قالب کالابرگ، به هر نفر اختصاص داد. عجولانه بودن اجرای این طرح و ناهماهنگیهای بسیار، ناتوانی و عادت نداشتن بخشهایی از دولت در اجرای طرحهای سنگین و حتی عادی و... اجرای طرح جدید کالابرگ الکترونیکی که از ۱۷ دی ماه آغاز شده را با چالشهای متفاوت روبهرو کرده است. این طرح که با همکاری مدیریت مجلس، تهیه و تدوین شده، از اواسط دیماه ۱۴۰۴ بهصورت رسمی عملیاتی شد.
به گزارش ایسنا، در قالب این طرح، اعتباری معادل یک میلیون تومان به ازای هر فرد به حساب مشمولان واریز میشود که سرپرست خانوار میتواند ماهانه با استفاده از آن کالاهای اساسی را خریداری کند؛ برای مثال، در یک خانواده
چهار نفره، مجموع اعتبار ماهانه حدود چهار میلیون
تومان خواهد بود.
این اعتبار برای خرید ۱۱ قلم کالای اساسی شامل برنج، روغن، لبنیات، مرغ، تخممرغ، ماکارونی و ... در نظر گرفته شده و بر اساس مشاهدات میدانی، استفاده از این کالابرگها تنها محدود به فروشگاههای بزرگ و معرفی شده نیست و در بسیاری از قصابیها، فروشگاههای کوچک و محلی، سوپرمارکتها و...نیز انجام میشود.
بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برای دریافت و استفاده از کالابرگ الکترونیکی، هیچ کارت جدیدی صادر نشده و اعتبار تخصیصی این طرح روی همان کارت بانکی سرپرست خانوار واریز میشود. مطابق توضیحات مسئولان، این اعتبار بهصورت مجزا از یارانه نقدی در حساب سرپرست خانوار تعریف شده و قابل برداشت نقدی نیست؛ بلکه صرفاً برای خرید اقلام مشمول طرح در فروشگاههای طرف قرارداد قابل استفاده است.
سرپرستان خانوار میتوانند با همان کارت بانکی یارانهای و از طریق دستگاههای کارتخوان متصل به شبکه شاپرک، اقدام به خرید کالاهای اساسی مشمول کالابرگ کنند. در زمان خرید، اعتبار کالابرگ بهصورت خودکار از مبلغ خرید کسر میشود و نیازی به انجام فرآیند جداگانه یا ثبتنام جدید وجود ندارد.
سوءاستفادهها از یک طرح
با آغاز اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی و فعال شدن اعتبار خرید کالاهای اساسی برای خانوارها، بررسیهای میدانی از فروشگاههای بزرگ و کوچک سطح شهر نشان میدهد که نحوه اجرای این طرح در عمل، یکسان نیست و شهروندان تجربههای متفاوتی از خرید با کالابرگ دارند؛ تجربههایی که با سوءاستفاده، محدودیت، ابهام و رویههای متفاوت فروشگاهی همراه شده است.
گفتنی است، مشاهدات میدانی نشان میدهد که در برخی فروشگاههای زنجیرهای و بزرگ، محدودیتهایی برای تعداد اقلام قابل خرید با کالابرگ اعمال میشود؛ بهگونهای که به گفته شهروندان، امکان خرید متناسب با نیاز واقعی خانوار فراهم نیست. بیشترین مشکل، عدم امکان خرید یکباره اقلام است؛ بهطوری که هر فروشگاه، چند قلم از کالاهای مشمول را ندارد. با اعتبار کالابرگ، تمام 11 قلم را نمیتوان خرید اما برای خرید همان دو سه قلم هم باید حداقل به دو فروشگاه مراجعه کرد. هر بار خرید هم
10 هزار تومان هزینه دارد.
هزینه کارتخوان؛ ابزار سوءاستفاده
یک شهروند ساکن تهران گفت: «یک پنیر در طرح کالابرگ خریداری کردم به قیمت 95 هزار تومان. پنج هزار تومان هم از حساب بانکیام کم شد. فروشنده گفت؛ هزینه کارتخوان است. وقتی استعلام باقیمانده اعتبار کالابرگ را گرفتم متوجه شدم 100 هزار تومان کم شده؛ یعنی پنج هزار تومان، هزینهای که نمیدانم چیست هم از اعتبارم کم شده است؛ در حالی که مسئولان گفته بودند استفاده از کالابرگ، رایگان است.»
شهروندان دیگری هم نسبت به هزینه استفاده از کالابرگ و سوءاستفادههای دیگر گلایه داشتند. یک شهروند ساکن تهران گفت: «وقتی فروشنده میتواند هزینه 10 هزار تومانی بابت هر فروش بگیرد؛ انگیزه پیدا میکند که خریداران، تعدد خرید داشته باشند؛ پس به نفع اوست که کالاها کامل نباشد و مردم یکباره خرید نکنند. دولت، با حذف هزینه کارتخوان و نظارت بر کامل بودن اقلام، جلوی سوءاستفاده فروشگاهها را بگیرد.»
یکی از شهروندان تصریح کرد: « با اینکه اعتبار کالابرگ برای خانواده چهار نفره داریم اما فقط اجازه دادند یک کیسه برنج و یک بطری روغن برداریم. وقتی گفتیم نیازمان بیشتر است؛ گفتند دستورالعمل فروشگاه همین است.»
شهروند دیگری نیز گفت: «میگویند هر خرید فقط شامل تعداد مشخص از کالاها میشود و بیشتر از آن ثبت نخواهد شده، حتی اگه اعتبارش در کارت باشد.»
البته برخی گزارشها حاکی است که در خردهفروشیها این محدودیتها و سوءاستفادهها کمتر است و مردم میتوانند با آن اعتبار حتی به خرید اقلام دیگر همچون آجیل، شکلات و... نیز بپردازند اما مشکل هزینه کارتخوان و سوءاستفادهها همچنان باقی است.
سوءاستفادههای عجیب و غریب
برخی خریداران اعلام کردند که در تعدادی از فروشگاهها، داشتن یک کارت بانکی با موجودی حداقل ۱۵۰ هزار تومان شرط استفاده از کالابرگ اعلام شده است. به گفته این افراد، فروشندگان اعلام کردهاند که بدون وجود مبلغی نقدی در کارت بانکی، امکان انجام تراکنش کالابرگ وجود ندارد؛ موضوعی که برای برخی خانوارها، بهویژه دهکهای کمدرآمد، چالشبرانگیز شده است.
برخی شهروندان نیز از پرداخت مبالغی بین پنج تا ۱۰ هزار تومان برای دریافت فیش خرید خبر میدهند. بر اساس این روایتها، در برخی فروشگاهها ابتدا فیشی صادر میشود، سپس خریدار با همان فیش اقدام به دریافت کالا میکند و در نهایت هنگام تسویهحساب، فیش مهر شده به صندوق تحویل داده میشود.
یکی از خریداران اقلام کالابرگی گفت: «گفتند اول باید یک مبلغ جزئی بدهید تا فیش صادر شود، بعد با آن فیش کالا را برداشته و در نهایت فیش را تحویل صندوق دهید. خودمان هم دقیق متوجه نشدیم که چرا به این صورت است؟!»
مشاهدات میدانی نشان داد که برخی کالاها همچون گوشت و برنج که قیمت ثابتی به روی آنها درج نمیشود با اختلاف قیمتهای چشمگیری در فروشگاههای مختلف به فروش میرسد. این مسئله باز هم نشان میدهد قیمتگذاری مواد غذایی امری ضروری است. غذا، مبلمان نیست که بتوان آن را به نام سپردن به بازار عرضه و تقاضا، رها کرد.
با توجه به اینکه در تمام کشورها به بخش کشاورزی و غذایی، یارانههای سنگینی داده میشود؛ دولتها برای اصابت اثر آن به زندگی مردم، قیمتها را در این بخش رها نمیکنند. آمریکا به عنوان مدعی آزادترین اقتصاد جهان، سالانه یکهزار میلیارد دلار، یارانه به بخش کشاورزی و غذا میدهد؛ به همین دلیل، قیمتها در این بخش را رها نمیکند.
اعتبار کالابرگ در اختیار فروشگاه؟!
مشاهدات میدانی نشان داد که برخی فروشگاهها، کل مبلغ اعتبار کالابرگ خانوار را یکجا محاسبه و فیش آن را مهر میکردند؛ بهطوری که اعتبار نزد فروشگاه باقی میماند تا خانوار بهصورت تدریجی و در چند نوبت، مایحتاج خود را از همان فروشگاه تهیه کند. اگرچه برخی شهروندان این روش را راهکاری برای مدیریت خرید میدانند، اما برخی دیگر نسبت به شفافیت این شیوه و در اختیار ماندن اعتبار نزد فروشگاهها ابراز تردید دارند و آن را نوعی سوءاستفاده میدانند.
گفتنی است، اجرای طرحهای بزرگی همچون کالابرگ، به افراد اجرائی و کارآمد نیاز دارد و از بیانیه نویسان، امضا کنندگان بیانیههای کذایی، تئوریپردازان و سخنپراکنان برنمیآید. اجرای اینگونه طرحها به هماهنگی، شفافیت و قاطعیت در برکناری دوستان و همکاران متخلف و دارای فساد مدیریتی، ولو در حد وزیر نیاز دارد؛ کاری که شهید رئیسی، در دولت خود انجام داد. اگر هماهنگی، شفافیت و برکناری مدیران دارای فساد نباشد؛ طرحهایی همچون کالابرگ با انواع سوءاستفادهها آلوده خواهد شد و نتیجه معکوس خواهد داد.