چرا اینترنت محدود شد؟
به زعم بسیاری از کارشناسان، محدودیتهای دسترسی به اینترنت در نگاه نخست شاید صرفاً بهعنوان یک تصمیم فنی یا ارتباطی تلقی شود اما در حقیقت، در بطن خود دارای منطق راهبردی و امنیتی عمیقی است.
به گزارش خبرگزاری مهر، در پی بروز ناآرامیهای داخلی در کشور و نقشآفرینی فعال سرویسهای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و آمریکا در تبدیل اعتراضات معیشتی بازاریان به اغتشاشات و خرابکاریهای گسترده در سطح ملی طی روزهای اخیر، کشور در وضعیت تهدید امنیتی قرار گرفت، در همین راستا، برخی محدودیتهای موقت بر دسترسی به اینترنت و سرویس پیامک اعمال شد. این اقدام با تصمیم مراجع ذیصلاح و بهمنظور حفاظت از امنیت ملی و شناسایی و خنثیسازی هستههای بحرانآفرین تروریستی در شرایط بحرانی صورت گرفته است.
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در واکنش به تصمیم اتخاذ شده و در پی تماسهای مکرر رسانهها، مردم و کسبوکارها با وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات درخصوص اختلالات پیش آمده در زیرساختهای ارتباطی و خدماتی و بروز برخی مشکلات برای مردم، ضمن پیگیری مجدانه برقرار ارتباطات و ازسرگیری خدمات ارتباطی، اعلام کرد که «تصمیمگیری راجع به قطعیهای مذکور توسط مراجع امنیتی ذیصلاح و شرایط پیشآمده کشور اخذ شده و این وزارتخانه مجدانه درحال پیگیری برقراری ارتباطات و ازسرگیری خدمات مذکور است.»
به زعم بسیاری از کارشناسان این اقدام در نگاه نخست شاید صرفاً بهعنوان یک تصمیم فنی یا ارتباطاتی تلقی شود اما در حقیقت، در بطن خود واجد منطقی راهبردی و امنیتی عمیقی است؛ زیرا بر اساس بررسیهای صورت گرفته، هستههای تروریستی مورد حمایت دشمن صهیونیست از بسترهای ارتباطی برای پیشبرد عملیات روانی و هماهنگی اغتشاشات بهره میبردند. این تصمیم در روزهای نخست با قطع کامل دسترسی به اینترنت و کلیه سرویسهای ارتباطی آغاز شد و در مقطع کنونی امکان دسترسی کاربران به سرویسهای داخلی فراهم است با این حال این محدودیت و زیرساختهای بومی در دسترس، با ضعفها و انتقاداتی روبهروست که توجه بیش از پیش مسئولان را میطلبد.
اتخاذ تدابیر لازم برای عدم اخلال
در ارائه خدمات عمومی
قطع کامل دسترسی به اینترنت و سرویس پیامک در روزهای نخست اعمال محدودیت و حتی در بازه کنونی نیز سبب بروز مشکلات و چالشهایی برای کاربران شده است و دسترسی کاربران به ویژه در روزهای ابتدائی این قطعی به بسیاری از خدمات عمومی از قبیل حملونقل، خرید آنلاین و تراکنشهای بانکی غیرحضوری با مشکل مواجه بود.
در همین راستا، رئیس مرکز شمارهگذاری پلاک راهور فراجا طی اظهاراتی در تاریخ ۲۰ دی ماه اعلام کرد که خدمات شمارهگذاری و تعویض پلاک در سراسر کشور طبق روال عادی ادامه دارد؛ با این حال، متقاضیان برای دریافت نوبت اینترنتی باید به خود مراکز مراجعه کنند. همچنین سامانه مؤدیان نیز همزمان با قطع دسترسی به اینترنت در روزهای اخیر دچار اختلال شد. این سامانه برای اعلام فروش شرکتها حیاتی است و عدم ارائه اظهارنامه مالیاتی مشکلات بسیاری برای شرکتها به همراه
دارد.
در چنین شرایطی، حتی خدماتی چون تاکسیهای اینترنتی نیز با اختلال مواجه شدند و چالشهایی برای مسافران و رانندهها در پی داشت. برخی دادهها در حوزه تراکنشهای مالی نیز بیانگر وجود مشکلاتی در فرآیند انتقال بانکی است.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، تعداد تراکنشها طی روزهای اخیر کاهش چشمگیری یافته است.
بروز چالشهای ذکر شده در این بخش، بیانگر آن است که با وجود تجربیات پیشین کشور در زمینه کاهش سطح دسترسی به اینترنت در مواقع بروز بحران، همچنان تدابیر لازم برای تداوم ارائه خدمات بدون مشکل به کاربران در مقاطع مذکور وجود ندارد؛ امری که مستلزم توجه ویژه سیاستگذاران و متولیان حوزه فضای مجازی کشور است.
تقویت زیرساخت و خدمات بومی
و شبکه ملی اطلاعات
همچنین حسین دلیریان، سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی طی روزهای اخیر درخصوص محدودیت دسترسیهای مردم در فضای مجازی اعلام کرد: «تلاش ما بر این است که در آرامش مردم اختلال ایجاد نشود. بر همین مبنا از سالیان گذشته شرکتهای دانش بنیان، دانشجویان، بخشهای دولتی و خصوصی تلاش کردند و زیرساختهایی به صورت کاملاً بومی در کشور ما ایجاد نمودند. لذا در حال حاضر این طور نیست که همه دسترسیهای مردم به سکوها و پلتفرمها قطع باشد. در حال حاضر در حوزههای مختلف سکوهای بومی مشغول خدماتدهی هستند و مردم میتوانند از آنها استفاده کنند و تقریباً میتوان گفت که اکثر نیازهای مردم به حوزههای مختلف با این سکوها مرتفع شده و مردم میتوانند از آن استفاده کنند.»
با وجود این اظهارات، به نظر میرسد که تلاشهای صورت گرفته در این حوزه پاسخگوی نیاز کاربران نیست و گزارشها درباره اختلالات به وجود آمده برای سرویسهای بومی در وضعیت موجود سبب بروز مشکلاتی برای کاربران شده است؛ امری که بیانگر نیاز مبرم کشور به تقویت زیرساخت داخلی، سرویسهای بومی همچون موتور جستوجو و پیامرسان و در نگاهی کلی، شبکه ملی اطلاعات است.
تعیین سطح دسترسی قاعدهمند و پایدار
محمد علمیه، کارشناس زیرساخت و فضای مجازی نیز اظهار داشت که باز کردن اینترنت بینالملل حمله به زیرساختهای حیاتی و اقتصادی کشور را در وضعیت فعلی فراهم میکند.
وی همچنین افزود: «گزارشهای ما حاکی از آن است که دشمن برای ایجاد نارضایتی عمومی، حمله به زیرساختهای بانکی و اقتصادی را در دستور کار قرار داده است.»
با عنایت به دیدگاه مطرح شده از سوی این کارشناس و سایر متخصصان حوزه فضای مجازی، میتوان نتیجه گرفت که حتی با رفع موقت مخاطرات و کاهش محدودیتها نیز برخی چالشهای امنیتی در این بستر همچنان پابرجا خواهند بود و همین امر، ضرورت اتخاذ تدابیر لازم از سوی سیاستگذاران، برای تعیین قواعد دسترسی به اینترنت و فعالیت در این بستر را بیش از پیش برجسته میسازد.
از سوی دیگر، وضعیت نشر محتوای محرک خشونت و افراط گرایی در بستر رسانههای اجتماعی خارجی در روزهای منتهی به اعمال محدودیتها، بیانگر آن بود که بسیاری از رسانههای اجتماعی و پیامرسانهای خارجی همچون تلگرام و اینستاگرام دارای استاندارد دوگانه بوده و حتی ناقض سیاستهای محتوایی اعلامی از سوی این پلتفرمها است. بنابراین، میتوان نتیجه گرفت که رفع بیقاعده همه محدودیتهای اعمال شده، بدون در نظر گرفتن الزامات سیاستی و مذاکرات دقیق و الزامآور برای پلتفرمهای خارجی به نوعی منجر به تداوم تهدیدات مذکور خواهد شد.
در نهایت و با عنایت به وضعیت موجود در محدودیتهای اعمال شده اخیر برای اتصال به اینترنت، میتوان نتیجه گرفت که بازگشت دسترسی به اینترنت و اعمال مجدد محدودیتهای احتمالی در شرایط بروز بحران، نیازمند قواعد مدون و دقیق است. در چنین شرایطی، سیاستگذاران باید با اتخاذ رویکردی شفاف و واحد به این موضوع، اقدام به تدوین قوانین مورد نیاز و تقویت زیرساختهای داخلی در جهت مواجهه مؤثر با مسئله مخاطرات در حکمرانی فضای مجازی کنند.
چرا اینترنت بینالملل وصل نمیشود؟
در همین زمینه خبرگزاری فارس نیز در گزارشی نوشت: یکی از درخواستهایی که در روزهای اخیر و بعد از برقراری امنیت در شهرها از سمت مردم مطرح شده است، برقراری مجدد اتصال به اینترنت بینالملل بوده است.
سیدمحمد امین آقامیری، دبیر و سخنگوی شورایعالی فضای مجازی درخصوص محدودیت اینترنت بینالملل میگوید: «برای کنترل و تأمین آرامش و امنیت مردم، نیاز بود تصمیماتی سخت گرفته شود.» وی با اشاره به سختیهایی که برای مردم در استفاده از خدمات اینترنتی ایجاد شده میگوید: «این سختیها حتماً برای همه ناراحتکننده است، اما وقتی کنار این میگذاریم که این سختیای که امروز تحمل میکنیم باعث میشود یک هموطن آسیب کمتری ببیند، یک خانواده ناراحت نشود، آسیب کمتری به کشور برسد و آرامش بیشتری در کشور وجود داشته باشد، تحمل آن راحتتر و آسانتر میشود.»
بررسیهای متعدد نشان میدهد اتصال یکباره اینترنت بینالملل به سبب تسهیل ارتباط با سرویسهای جاسوسی خارج از کشور، میتواند مجددا منجر به ایجاد ناامنی و بهخطر افتادن جان و مال شهروندان شود. چرا که در برنامه طراحیشده از سمت گروههای مسلح و تروریستی، اینترنت بینالملل یکی از ابزارهای اصلی برای ارتباط با سرویسهای جاسوسی و هدایت فعالیتهای خرابکارانه است. این موضوع در عملیاتهای تروریستی پنجشنبه گذشته که منجر به جنایتهای سازمانیافته و شهادت جمع زیادی از نیروهای حافظ امنیت و مردم بیگناه شد، بسیار مشهود بود.
از سویی در ماههای گذشته و به ویژه بعد از تجاوز آمریکا و اسرائیل به خاک ایران، کشور هدف حملات سنگین سایبری قرار گرفت که بررسیها نشان میدهد موج گستردهای از این حملات به قصد ناامنی در زیرساختهای اساسی مانند شبکه بانکی، سیستم سوخترسانی و... و با هدف ضربه به داراییهای مردم و ایجاد اختلال در خدمترسانی به آنها در حوزههای مختلف همزمان با عملیاتهای تروریستی در دستور کار کشورهای معاند قرار داشته که محدودسازی اینترنت بینالملل توانسته این حملات را تا زمان شناسایی و مقابله کامل با آن، ناکام
بگذارد.
کشف محموله سنگین تجهیزات پیشرفته الکترونیکی شامل صدها دستگاه گیرنده دوربرد، دستگاه تقویتکننده سیگنال بیتیاس، مودمهای اینترنت نسل پنجم (5G) در روزهای گذشته توسط نهادهای اطلاعاتی، نشان میدهد که جبهه دشمن به دنبال جایگزینی برای شبکه ارتباطی از دست رفته با محدودیت اینترنت بوده تا با این تجهیزات، به جاسوسی در حوزههای نظامی، امنیتی و صنعتی و نیز هماهنگی و هدایت عملیاتهای خرابکاری در نقاط مختلف کشور بپردازد.
با این حال پیگیریها نشان میدهد برنامهریزی برای مدیریت تهدیدهای موجود و اتصال تدریجی سرویسهای مختلف اینترنت بینالملل در دستور کار نهادهای ذی ربط قرار دارد و درخصوص آن اطلاعرسانی خواهد شد.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی تاکید کرده است: «دستگاههای امنیتی تمام تلاش خود را میکنند تا شرایط به حالت قبل برگردد و بتوانیم مثل قبل آن مسیری را که کشور در آن قرار داشت ادامه دهیم. امیدوار هستیم که بتوانیم هرچه زودتر، شرایطی کاملاً مناسب و در شأن مردم ایران از لحاظ توسعه خدمات داشته باشیم و بدون هیچگونه تنش و استرسی، مردم بتوانند زندگی و فعالیت خود را در فضای مجازی ادامه دهند.»
در روزهای اخیر نیز به تدریج اینترنت مورد نیاز برای خدمات پراستفاده مردم مانند خدمات بانکی، خبری، فروشگاهی و حملونقل اینترنتی برقرار شده و اتصال مابقی سرویسهای اینترنتی نیز در دستور کار قرار دارد.
نیاز به تکمیل شبکه ملی اطلاعات
به گزارش کیهان، یکی از مطالباتی که در این روزها باید مورد توجه قرار بگیرد، تعلل یا کمکاری در تکمیل شبکه ملی اطلاعات است. در شرایطی که باید تجربه موارد گذشته و شرایط بحرانی قبلی باعث تلاش برای تسریع در تکمیل شبکه ملی اطلاعات میشد.
شبکه ملی اطلاعات به عنوان زیرساخت فضای مجازی کشور قرار است در راستای ارائه خدمات زیرساختی پیشرفته و مطابق نیازهای کشور، بهرهمندی از مزایای اقتصادی صنعت و زیست بوم ملی فضای مجازی، صیانت و رشد فرهنگ اسلامی- ایرانی در فضای مجازی و حفاظت از اطلاعات و ارتباطات کاربران ایرانی در برابر تهدیدات علیه امنیت و حریم خصوصی باشد.
این در حالی است که رهبر انقلاب دوم شهریور سال 1399 در ارتباط تصویری با جلسه هیئت دولت وقت یک بار دیگر اهمیت فضای مجازی و نقش شبکه ملی اطلاعات برای مدیریت این فضا را گوشزد کرده و فرمودند: «بنده روی مسئله شبکه ملّی اطّلاعات این همه تأکید میکنم. این شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملّی فضای مجازی که تشکیل دادهایم و بنده اصرار داشتم و دارم که این [شورا] تشکیل بشود و رؤسای محترم در آن شرکت کنند و تصمیمگیری کنند و اجرا کنند، به خاطر اهمیت این مسئله است؛ نمیشود این مسئله را رها کرد. و من میبینم که آن اهتمام لازم به خرج داده نمیشود».
براساس آخرین آمار رسمی اعلام شده میزان پیشرفت شبکه ملی اطلاعات تا پایان بهمن سال ۱۴۰۲ و براساس شاخصهای جدید تعیین شده توسط مرکز ملی فضای مجازی، ۵۹.۱۸ است.