گذر از بـرف و کـولاک با تدابیر از پیش سنجیده
بخش نخست-تارا وحیدی
در فصول سرد سال هزار و یک خطر بیخ گوش شهروندان است، از سیل و آبگیری معابر گرفته تا گیر افتادن در جادههای کوهستانی و خطر یخزدگی. حتی اگر در شهر و در خانه خود باشی ممکن است با کوچکترین غفلت پنجه مرگ خاموش و گازگرفتگی را بر گلویت احساس کنی. در بحبوحه خطرات پیدا و پنهان تنها یک راه برای پیشگیری وجود دارد: توجه و رعایت نکات ایمنی که دائماً توسط نهادهای ذیربط و کارشناسان حوزه ایمنی گوشزد میشود. جدای از این توصیهها همواره باید قدردان نیروهای امداد و نجات کشور باشیم که همچون سربازانی گمنام در تمام ساعات شبانهروز مشغول مجاهدت و کمک به مردم در اقصی نقاط کشور هستند.
ساعت ۱۲:۰۰ ظهر روز دوشنبه ۸ دیماه ۱۴۰۴، گزارشی مبنی بر بدحال بودن مادر باردار در روستای صعبالعبور سلیمانآباد (در محور تکاب - شاهیندژ) دریافت شد. بلافاصله نجاتگران هلالاحمر پایگاه امداد و نجات مائین بلاغ تکاب به محل اعزام شدند.
نجاتگران پس از طی مسیرهای کوهستانی و صعبالعبور و رسیدن به روستا، اقدامات اولیه و پیش بیمارستانی لازم را برای مادر باردار انجام داده و وی را جهت ادامه روند درمان به مرکز درمانی منتقل کردند. آنچه در بالا خواندید یک نمونه از عملیات امداد و نجات از هزاران نمونه مجاهدت نیروهای امدادی این روزهاست.
خطر یخزدگی
یخزدگی اندامها در کوه یکی از خطرات جدی برای کوهنوردان و رانندگان جادههاست. شناخت اندامهای در معرض خطر، رعایت پوشش و تجهیزات مناسب، مدیریت دما و رطوبت بدن، تغذیه و هیدراتاسیون کافی، برنامهریزی مسیر و توقفهای منظم، و آمادگی جسمانی، کلیدهای اصلی پیشگیری از یخزدگی هستند. علاوه بر این، آشنایی با علائم اولیه و انجام اقدامات فوری در صورت بروز یخزدگی، میتواند از آسیبهای دائمی جلوگیری کند. رعایت دقیق این نکات، نهتنها سلامت اندامها را حفظ میکند، بلکه تجربه کوهنوردی ایمن و لذتبخشتری را نیز تضمین میکند.
در صورت شدید بودن و درمان نشدن بموقع یخزدگی اندامها، احتمال از دست دادن اندامها وجود دارد. زمانی که بافتهای بدن در معرض سرمای شدید قرار میگیرند، جریان خون در آن نواحی کاهش مییابد و سلولها شروع به آسیب دیدن میکنند. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، بافتهای یخزده دچار مرگ سلولی میشوند که به آن نکروز میگویند.
در موارد جدی، ممکن است آسیب آنقدر پیشرفته شود که نیاز به قطع عضو بر اثر یخزدگی برای جلوگیری از عفونت و حفظ جان فرد باشد. به همین دلیل، شناخت علائم یخزدگی مانند بیحسی، تغییر رنگ پوست و سفتی اندامها و دریافت کمک پزشکی فوری بسیار مهم است.
از اسماعیل رضوانی یک امدادگر سؤال میکنم: «کدام اندامها بیشتر در معرض یخزدگی قرار دارند؟» وی پاسخ میدهد: «در کوهستان و محیطهای سرد، برخی اندامها به دلیل حساسیت بیشتر و تماس مستقیم با سرما، بیش از سایر بخشهای بدن در معرض یخزدگی قرار میگیرند. شناخت این اندامها کمک میکند تا اقدامات پیشگیرانه لازم را انجام دهند. اندامهای در معرض یخزدگی: چانه، انگشتان دست، انگشتان پا، بینی، گوشها، گونهها.»
در سؤال دیگری از وی میپرسم: «چه علائمی نشاندهنده یخزدگی اولیه است؟» وی پاسخ میدهد: «یخزدگی اولیه با علائمی خفیف و قابل تشخیص شروع میشود که میتواند به فرد هشدار دهد تا اقدامات لازم برای جلوگیری از آسیبهای جدیتر را انجام دهد. در مراحل اولیه، فرد احساس سرما و کرختی در نواحی مانند انگشتان دستوپا، گوشها، گونهها و بینی خواهد داشت.
این نواحی بهتدریج بی حس شده و پوست به حالت رنگپریده یا متمایل به خاکستری تبدیل میشود. همچنین، فرد ممکن است احساس سوزنسوزن شدن یا خارش خفیفی در این بخشها تجربه کند. در این مرحله، بافتها هنوز به طور کامل آسیب ندیدهاند و با گرم کردن تدریجی میتوان از پیشرفت یخزدگی جلوگیری کرد. توجه به این علائم اولیه بسیار مهم است، در صورت نادیدهگرفتن آنها باعث یخزدگی عمیقتر و آسیبهای جدیتری میشود.»
امدادرسانی به خودروهای گرفتار
در برف و کولاک
در پی بارش شدید برف و کولاک در استان زنجان، از بامداد شنبه تا ساعت ۲۰:۰۰ یکشنبه ۷ دیماه، نیروهای عملیاتی هلالاحمر در چند محور مواصلاتی مستقر و عملیات امدادرسانی انجام دادند.
در این مدت، ۷ حادثه برف و کولاک باعث گرفتار شدن ۳۷۷ نفر شد که با ۱۴ تیم عملیاتی و ۱۰ خودرو امدادی امدادرسانی شدند.
۱۱ حادثه ترافیکی با ۳۹ حادثهدیده و ۲۸ مصدوم نیز توسط ۱۶ تیم عملیاتی به مراکز درمانی منتقل شدند. در عملیات جستوجو و نجات کوهستان، ۱۴ نفر مفقودی توسط ۲ تیم امدادی شناسایی و امدادرسانی شدند.
اسکان اضطراری در راه ماندگان و افراد متأثر از برف و کولاک در حسینیه اعظم زنجان توسط نجاتگران هلالاحمر نیز یکی از اقدامات مؤثر برای نجات جان رانندگان و گرفتارشدگان در پنجه برف و کولاک است.
نیروهای هلالاحمر زنجان در اقدامی فوری، راه ماندگان و افراد متأثر از بارش برف و کولاک را در حسینیه اعظم اسکان اضطراری میدهند. تاکنون ۱۴۷ نفر اسکانیافته و ۳۰۰ تخته پتو میان افراد متأثر توزیع شده است.
بسیاری از مسیرها و جادههای کشورمان از میان کوهستانها میگذرد. مسیرهایی پرپیچوخم و گاهی صعبالعبور که در زمستان بهخاطر بارش سنگین برف، خطرناک میشوند. اگر به هر دلیلی مجبور به عبور از این جادهها هستید، باید از قبل سفر خود را برای آن آماده کنید. برای نجات در برف یا خودروی سواری نیاز به یکسری وسیله ضروری دارید.
ایمان صمدپور یک امدادگر خودرو برایمان تبیین میکند: «یکی از مهمترین و اولین وسایلی که باید ماشین شما به آن تجهیز شده باشد، زنجیرچرخ است. زنجیرچرخ خودروی شما مانع از سرخوردن ماشین در جاده لغزنده خواهد شد. همچنین عبور ماشین را روی برفهای سنگین راحتتر میکند.»
وی متذکر میشود: «در اینگونه سفرها، بیش از مقدار مورد نیاز تا رسیدن به مقصد با خود سوخت داشته باشید. ماشین شما در این هوای سرد بخاری و مأمن شما خواهد بود؛ بنابراین روشن بودن آن برای نجات در برف و کولاک بسیار کمککننده خواهد کرد. قطع سوخت در اینگونه مواقع میتواند مشکلاتی را بهوجود بیاورد.»
آماده نمودن خودرو
برای عبور از جو نامساعد و برفی
ماشین خود را به معاینه فنی ببرید و از وضعیت سالم تکتک اجزای آن مطمئن شوید. روغنگیری، بخاری ماشین، بررسی فیلتر هوا و سوخت، لولههای اگزوز، ترمزها، دندهها و ریختن ضد یخ را انجام دهید.
یکی از مشکلاتی که بسیاری از رانندهها در هوای برفی و کولاک با آن دستوپنجه نرم میکنند، یخ زدن لولاهای در ماشین است. در هوای زیر صفر درجه اگر خودروی خود را حتی برای یک ساعت خاموش نمایید، با این مشکل روبهرو میشوید.
برای مقابله با این شرایط بهترین راهحل پوشاندن ماشین و گرم نگه داشتن بدنه آن است. درصورتیکه در شهر شما برف سنگین میبارد و برای ماشین پارکینگ روباز دارید، حتماً روی ماشین را بپوشانید. برای این کار میتوانید از نایلونهای بزرگ، لایهای پتو مانند و پارچهای استفاده کنید.
یکی از تجهیزات کمکی برای نجات در برف و کولاک وسایلی هستند که باعث سهولت رفتوآمد در جادهها و مسیرها میشوند. کیسههای شن یا خاک گربه و حتی پاشیدن نمک روی یخ میتواند کمک بزرگی باشد. اگر در جادههای برونشهری هستید و کیسه شن همراه ندارید، بیلچه را حتماً داشته باشید. با بیلچه میتوانید از خاک و شن کنار جاده روی آن ریخته و مسیر را برای خودروی خود و دیگران آماده کنید.
اگزوز ماشین به علت قرار گرفتن در نزدیکی کف جاده میتواند بهراحتی در روزهای برفی مسدود شود. برای نجات در برف و هنگامی که خودروی شما قادر به ادامه راه نبود، حتماً اگزوز ماشین را نگاهی بیندازید.
گاهی خار و خاشاک یا گل جلوی لوله اگزوز را میپوشانند که میتواند باعث خفگی لوله و خاموش شدن ماشین شود. این مورد را در چنین شرایطی بررسی کنید.
داشتن کیت بقا درون ماشین
یا کوله سفر حرفهایها
یکی از مهمترین وسایلی که در ماشین خود باید به همراه داشته باشید، کیت بقا است. در این کیف و بسته وسایلی گذاشته میشود که وجود هر یک برای ایمنی و نجات در برف یا طبیعت الزامی است. برای آماده نمودن کیت بقا دقت داشته باشید که این کیف را برای یک نفر آماده میکنید یا برای چند نفر.
چه وسایلی را درون کیت بقای خود بگنجانید؟ هنگام جمع کردن وسایل ایمنی و نجات در کیت بقا بهتر است تمام این وسایل را درون کیف قرار دهید. بهجز وسایل زیر بسیاری از افراد قابلمهای کوچک برای گرم کردن آب و غذا به همراه دارند.
خوردن غذای گرم در هوائی سرد انرژی را دوباره به بدن شما برمیگرداند.
برخی از وسایل ضروری عبارتاند از: فندک، سوت، مواد غذایی غیرفاسد، بطری آب، نایلون سبک و طناب، پوشیدن لباسهای گرم چندلایه، موادی برای آتش زدن مثل کاغذ، پتوی نجات، جعبه کمکهای اولیه، الکل جامد، چراغقوه و باطری قلمی اضافی، داروهایی مانند تببر یا سرماخوردگی یا اسهال، قرص تصفیه آب، ابزارهای چندکاره و بیلچه، آینه و قطبنما.
چه به طبیعتگردی در روزهای برفی علاقه دارید و چه با خودروی خود در مسیرهای کوهستانی تردد دارید، لباس گرم بپوشید. برای انتخاب لباس گرم، بهتر است که به سراغ لباسهای سبک اما گرم و لایهلایه پوشیدن آنها بروید. یک زیرپوش، یک پیراهن، یک سویشرت، یک گرمکن پشمی و یک کاپشن عایق میتوانند انتخاب خوبی باشد. کلاه گرم و بادگیر، دستکش، جورابهای گرم و کفش مناسب را فراموش نکنید.
یکی از لباسهای مناسب در این شرایط استفاده از گتر کوهنوردی است. بههمراه داشتن کیسهخواب گرم که برای استفاده در دمای زیر صفر درجه مناسب است. پتویی پشمی و پانچو را هم برای گرم شدن و نجات در برف و کولاک فراموش نکنید.