افزایش ۲۲ درصدی ترانزیت در گذرگاه ریلی ایران-آسیای مرکزی
گزارش جدید از کاهش ۱۸ درصدی هزینه و افزایش
۲۲ درصدی جابهجایی کالا نشان میدهد که کریدور ریلی ایران–آسیای مرکزی در حال تبدیل شدن به مهمترین محور ترانزیت اوراسیاست.
به گزارش خبرگزاری فارس؛ کریدور ریلی ایران–آسیای مرکزی در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به یکی از مهمترین مسیرهای حملونقل اوراسیا تبدیل شده و با کاهش هزینهها، کوتاهشدن زمان ترانزیت و رشد چشمگیر حجم مبادلات، جایگاه ایران را بهعنوان حلقه اتصال راهبردی شرق و غرب تقویت کرده است.
تازهترین یافتههای ترانزیتی نشان میدهد که هزینه حملونقل در این محور ۱۸ درصد کاهش یافته، زمان عبور به ۱۲ روز رسیده و حجم جابهجایی کالا ۲۲ درصد افزایش پیدا کرده است. تحولاتی که کریدور ایران–آسیای مرکزی را از یک مسیر منطقهای به یک شاهراه تجاری جهانی تبدیل کرده است.
پس از بیثباتیهای ناشی از همهگیری کرونا و بازآرایی مسیرهای صادراتی، کشورهای قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان به تدریج بسیاری از صادرات خود را از مسیر ایران هدایت کردهاند.
این روند به دلیل سرعت بیشتر، تعرفههای پایینتر و زیرساختهای رو به توسعه ایران رخ داده و در عمل، مسیرهای دریایی و مسیرهای سنتی روسیه–آسیای مرکزی را به چالش کشیده است.
بر اساس این گزارش، ایران اکنون در نقطه تلاقی دو ابرکریدور «INSTC» و «BRI» قرار دارد. موقعیتی کمنظیر که امکان اتصال آسیای مرکزی به خلیجفارس، هند، اروپا و آسیای شرقی را فراهم میکند.
صادرات غلات و فلزات از قزاقستان، کالاهای صنعتی از ازبکستان، محصولات نفتی ترکمنستان و نیز صادرات کالاهای ایرانی به بازارهای CIS از مسیر ریلی ایران با هزینه کمتر و سرعت بالاتر انجام میشود.
کاهش هزینه و زمان، برگ برنده مسیر ایران
دادههای آماری منتشر شده نشان میدهد هزینه حمل هر
تن- کیلومتر از این مسیر ریلی حدود چهار سنت است. رقمی کمتر از حمل جادهای و رقابتیتر از مسیرهای دریایی دریای سیاه.
همچنین زمان عبور محموله از آسیای مرکزی تا بنادر ایران حدود ۱۰ تا ۱۴ روز است در حالیکه مسیرهای دریایی ۲۵ تا ۳۵ روز زمان میبرد.
سال ۲۰۲۵ شاهد سرمایهگذاریهای مهمی در زیرساختهای ریلی و بندری ایران بود. بهروزرسانی ترمینالهای مرزی سرخس–تجن، افزایش ظرفیت مسیر اینچهبرون، اتصال چابهار به شبکه ریلی و توسعه بندر خشک کرمان از جمله پروژههایی است که موجب افزایش ۱۸ درصدی ظرفیت بارگیری و کاهش ۳۱ درصدی زمان توقف در مرزها شده است.
در سطح سیاستگذاری نیز توافقات مهمی میان ایران، قزاقستان و ازبکستان برای یکپارچهسازی فرآیندهای گمرکی امضا شده است.
اجرای اسناد حمل دیجیتال، سامانه تبادل داده مرزی، و گسترش یک پلتفرم دیجیتال باعث کاهش ۴۰ درصدی خطاهای اسنادی و افزایش ۹۴درصدی نرخ تحویل بموقع شده است.
پیشبینیها نشان میدهد حجم ترانزیت در این مسیر تا سال ۲۰۲۶ حدود ۲۲ درصد دیگر افزایش یابد.
توسعه دو ترمینال جدید، رشد حملونقل چندوجهی و افزایش سرمایهگذاری از جمله عواملی است که شبکه حملونقل منطقه را متحول خواهد کرد.
در همین حال، کریدور ایران– آسیای مرکزی از نظر محیطزیستی نیز مسیر پایدارتری محسوب میشود؛ بهطوریکه میزان مونوکسید کربن در حمل ریلی ۷۰ درصد کمتر از حمل جادهای است.
این مجموعه تحولات نشان میدهد کریدور ریلی ایران–آسیای مرکزی دیگر یک مسیر جایگزین نیست برای بلکه ستون اصلی تجارت اوراسیا است که با پشتیبانی زیرساختهای جدید، همکاریهای منطقهای و راهکارهای دیجیتال، آینده حملونقل قاره را بازتعریف میکند.