تداوم شعلههای آبی گاز با عزم جمعی برای استفاده هدفمند انرژی
بخش دوم
شرکت ملی گاز همواره بر صرفهجویی تأکید داشته، اما منظور از صرفهجویی، کممصرف کردن نیست، بلکه درست مصرف کردن است. انتظار میرود مردم با اصلاح الگوی مصرف، به پایداری شبکه گاز کشور کمک کنند تا در فصل سرما، صنایع دچار اختلال نشوند و کشور در برابر فشارهای خارجی و تحریمها مقاومتر عمل کند. استفاده بهینه از این نعمت ملی نیازمند تجهیز خانوارها به وسایل گرمایشی با راندمان بالا و مصرف هدفمند است. در حال حاضر حدود ۴میلیون بخاری گازی راندمان بالا در سطح کشور در حال توزیع است.
هزینه تمامشده انرژی در کشور بسیار بالا است و همه ما به عنوان شهروندان وظیفه داریم در مسیر بهینهسازی مصرف همراه دولت باشیم. اجرای طرح تعویض بخاری راندمان بالا نهتنها به کاهش فشار بر شبکه گاز کمک میکند، بلکه گامی مهم در مسیر تابآوری ملی و توسعه پایدار است.
صرفهجویی ۴۶۶ مترمکعبی گاز با هر بخاری راندمان بالا
ولیالله دینی، در نشست آغاز فرآیند نصب بخاریهای راندمان بالا در زنجان در تشریح طرح ملی جایگزینی ۴ میلیون و ۱۰۰ هزار بخاری قدیمی با هدف ارتقای ایمنی، کاهش مصرف گاز و بهینهسازی الگوی مصرف در بخش خانگی اظهار میدارد: «با اجرای کامل این طرح، سالانه حدود ۲ میلیارد مترمکعب در مصرف گاز کشور صرفهجویی میشود؛ اقدامی که در کنار کاهش هزینه خانوارها، نقش مهمی در پایداری شبکه گازرسانی و حفظ منابع ملی ایفا میکند.»
وی با بیان اینکه در کشور بیش از ۲۲ میلیون بخاری نصبشده وجود دارد و بخاریهای قدیمی با راندمان پایین، مصرف گاز را بهشدت افزایش دادهاند، تصریح میکند: «استانهای سردسیر مانند خراسانها، آذربایجانها، اردبیل، زنجان، گیلان و قزوین در اولویت اجرای طرح قرار دارند.»
مدیرعامل شرکت بازرگانی گاز ایران با اشاره به ویژگیهای فنی بخاریهای راندمان بالا میافزاید: «این بخاریها با گرید انرژی A و راندمان ۸۵ درصد طراحی شده و افزون بر کاهش قابلتوجه انتشار گاز منوکسید کربن، از ایمنی بسیار بالایی برخوردارند.»
دینی با بیان اینکه هر دستگاه بخاری راندمان بالا به طور میانگین سالانه حدود ۴۶۶ مترمکعب صرفهجویی در مصرف گاز طبیعی دارد، میگوید: «این صرفهجویی چشمگیر، در مقیاس ملی، نقش مهمی در مدیریت بهینه انرژی ایفا میکند. گاز صرفهجوییشده در بخش خانگی میتواند در بخشهای مولد مانند صنعت مورداستفاده قرار گیرد.»
وی با بیان اینکه اقدامهای اجرائی این طرح از ماههای گذشته آغاز شده است، بیان میدارد: «در مرحله نخست، مراکز آموزشی، اداری، نظامی و خانوادههای تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی در اولویت قرار دارند.»
صرفهجویی ۴۰ درصدی انرژی با پنجرههای استاندارد
وحید جلالیپور، دبیر انجمن تولیدکنندگان در و پنجره ایران با اشاره به نقش نصب پنجرهها در کاهش اتلاف انرژی، میگوید: «با استفاده از پنجرههای استاندارد، میتوان تا ۴۰ درصد در مصرف گاز و برق کشور صرفهجویی کرد.» وی با اشاره به اهمیت بالای این مصالح در صنعت ساختمانسازی کشور بهویژه در طرح مسکنهای حمایتی میگوید: «پنجره از شاخصههای مهم صنعت ساختمان محسوب میشود و با توجه به شرایط کنونی کشور، موضوع انرژی اهمیت ویژهای یافته است.»
جلالیپور تصریح میکند: «همچنین مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان نگاه ویژهای به این حوزه دارد و سازمان نظاممهندسی و سایر نهادهای مرتبط با صنعت ساختمان، توجه خاصی به بخش در و پنجره و عایقکاری نمای خارجی دارند. هدف ما این است که با ارتقای کیفیت، بیشترین بهرهبرداری را برای مصرفکنندگان فراهم کنیم و از ظرفیت نمایشگاهها به عنوان فرصتی برای معرفی محصولات در بازار داخلی و صادراتی بهره بگیریم.»
دبیر انجمن تولیدکنندگان در و پنجره ایران تأکید دارد: «مهمترین مطالبه ما، ایجاد ارتباط مؤثر میان تشکلهای تخصصی و نهادهای تصمیمگیر است، تا با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، در طرحهایی نظیر ساخت مسکن ملی، بازسازی بافتهای فرسوده و سایر پروژههای ساختمانی دولتی، نقش مؤثری ایفا کنیم. این تعامل، ضمن ارتقای شاخصهای انرژی، ارتباط میان تولیدکننده و مصرفکننده را نیز با هدایت نهادهای حاکمیتی، هدفمند و اثربخش خواهد کرد.»
وی در ادامه به موضوع ناترازی انرژی اشاره کرده و میگوید: «یکی از مهمترین نقاط اتلاف انرژی در ساختمان، پوسته خارجی و پنجرهها است. سطح عبور نور در پنجرهها، میتواند تا ۶۰ درصد در مصرف انرژی صرفهجویی ایجاد کند که این رقم بسیار قابلتوجهی است. چارچوب پنجره و نوع پروفیل مورد استفاده نیز نقش کلیدی دارد. بهصورت واقعبینانه، معتقدیم که میتوان حداقل ۴۰ درصد صرفهجویی در مصرف گاز و برق کشور را محقق کرد.»
روشهای مدیریت مصرف بهینه انرژی
برای مدیریت مصرف بهینه انرژی با توجه به اینکه در فصل سرما زیربناهای زیادی گرم نگه داشته میشوند، میتوان در روزهای سرد سال از گرمکردن اتاقها یا فضاهای ساختمان که ضرورتی برای گرم نگه داشتن آنها وجود ندارد، خودداری کنیم. این کار سبب صرفهجویی و جلوگیری از اتلاف انرژی میشود. درواقع در فصلهای سرد وسایل گرمایشی مانند بخاری، شومینه و سایر وسایل به طور میانگین روزانه ۱۵ ساعت روشن هستند، بنابراین کاهش ساعت روشن بودن وسایل گرمایشی در فصل سرما از ۱۵ ساعت به ۱۴ ساعت یا کمتر به مدیریت مصرف بهینه انرژی در کشور کمک میکند. آموزش این نکته به فرزندان که مصرف زیاد انرژی کسبوکار والدینشان را با چالش روبهرو میکند به مدیریت مصرف انرژی و درواقع فرهنگ عمومی و تقویت اقتصاد ملی کمک میکند.
از نکات مهم در مدیریت مصرف بهینه انرژی، امکانات و تجهیزات گرمایشی است. امکانات و تجهیزات گرمایشی مورد استفاده شامل بخاری، پکیج، شوفاژ و فنکوئل است. بررسیها نشان میدهد حدود ۷۵ درصد خانوادههای شهری برای گرم کردن فضا از بخاری و ۹ درصد از پکیج و ۷ درصد از شوفاژ و برخی خانوادهها از ترکیبی از این تجهیزات استفاده میکنند.
در آمارهای مربوط به روستاها، مشاهدات میدانی نشان میدهد سهم بخاری به عنوان وسیله گرمایشی، منازل بیشتر است. برنامههای مدیریت مصرف به سمت استفاده بیشتر از پکیج است و روند جانشینسازیها نشان میدهد مصرفکنندگان خانگی، پکیج را جایگزین دیگر وسایل و تجهیزات مصرفی میکنند.
از آنجا که بخاریهای گازسوز سهم اصلی را در گرمایش زیربناها به عهده دارند، تغییرات فنی و فرآیندی در این تجهیزات به مدیریت مصرف انرژی و بهینهسازی آن کمک میکند. آمارها نشان میدهد ۸۰ درصد بخاریهای گازسوز که خانوادهها استفاده میکنند عمری بیشتر از پنج سال دارند، بنابراین فناوریهای قابل انتقال به بخاریهای موجود یعنی بخاریهایی که بیش از پنج سال است استفاده میشود، میتواند به بهینهسازی مصرف سوخت، ختم شود و مجهز کردن بخاریهای جدید و توجه نکردن به بخاریهای موجود در خانوادهها برای مدیریت مصرف انرژی کافی نیست و باید فناوریها و بهینهسازی فرآیند گرمایشی برای بخاریهای قدیمی نیز بهکار گرفته شود.
توجه به رعایت موارد مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان نیز به مدیریت مصرف بهینه انرژی در خانوادهها میانجامد. در مبحث ۱۹ مقررات ساختمان به مواردی شامل استفاده از درزگیر در فصل سرد، استفاده از پنجرههای دو یا چند جداره، عایق لولههای تأسیسات و سیستم تولید آب گرم، عایقکاری دیوارهای خارجی ساختمان، سیستم کنترلکننده موضعی مانند شیرهای ترموستات روی رادیاتور و فنکوئل و عایق حرارتی خارجی بام یا سقف تأکید شده است. بررسیها و آمار سالهای اخیر نشان میدهد توجه درستی به این موارد از طرف خانوارها نشده و جایگاه آن در مدیریت مصرف انرژی حایز اهمیت است.
مدیریت مصرف بهینه انرژی از طریق فرهنگسازی از منظر علمبخشی و آگاهیافزایی، فرصتهای مناسبی در اختیار اقتصاد قرار میدهد که از دل آن منافع زیادی برای عموم جامعه ایجاد میشود.
منافع حاصل از مصرف بهینه انرژی در کل سبب میشود عرضه و تقاضای انرژی در اوج مصرف داخلی به تعادل نزدیک شود. نبود تعادل عرضه و تقاضا انرژی در اوج مصرف سبب اولویتبندی عرضه گاز میشود و طبیعی است که اولویت با مصرف بخش خانگی است. محدودیت مصرف برای نیروگاهها، تولید برق را کاهش میدهد و آسیب این محدودیت در بازار کسبوکار و در نتیجه کاهش درآمد خانوادهها نمایان میشود.
این محدودیت و ناآرامی در فضای کسبوکار، رفاه عمومی را کاهش میدهد، بنابراین مدیریت مصرف انرژی، رفاه عمومی را از طریق تأثیرگذاری بر دیگر بخشها افزایش میدهد.
فرهنگسازی اصولیترین راه مصرف بهینه
فرهنگسازی و مدیریت مصرف، اساسیترین راهکار مصرف بهینه گاز طبیعی است. نهادینه کردن مدیریت مصرف در فرهنگ جامعه اصلیترین راهکار دستیابی به الگوی مصرف بهینه گاز است. رعایت محدوده دمایی بین ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتیگراد در منازل و اماکن مسکونی و همچنین رعایت دمای حداکثر ۱۸ درجه سانتیگراد در اماکن و فضاهای اداری و تجاری از اصول مصرف بهینه گاز است. اگر رعایت این نکته به فرهنگ خانوادهها و اصناف تبدیل شود، میتوان انتظار داشت که در فصل سرما با کمبود گاز مواجه نخواهیم شد.
خاموشکردن لوازم گرمایشی موجود در اتاقهای خالی و بلااستفاده را در پیشگیری از هدررفت گاز بسیار مؤثرند. توجه به نکات کوچک اما مهم میتواند فصول سرد را برای همه شهروندان گرم و دلچسب کند.
با تأکید بر نقش محوری مادران در خانواده، این گروه از مهمترین اشاعهدهندگان فرهنگ صحیح مصرفند. استفاده از لباسهای مناسب با دما نکته کلیدی در مصرف صحیح گاز در فصل سرد سال محسوب میشود و مادران در انتقال این فرهنگ به نسل جوان میتوانند نقش پررنگی داشته باشند.
مدیران و کارکنان دستگاههای اجرائی نیز با استفاده از لوازم گازسوز دارای برچسب انرژی، از مصرف بیش از حد استاندارد گاز در فضاهای اداری پیشگیری کنند.
هوشنگ صیدالی، مدیر هماهنگی امور گازرسانی شرکت ملی گاز ایران روشن کردن وسایل گرمایشی حداکثر یک ساعت قبل از آغاز وقت اداری ابلاغی و خاموش کردن وسایل گرمایشی حداقل یک ساعت قبل از پایان وقت اداری ابلاغی، برای تمام دستگاههای مشمول را از دیگر موارد ذکرشده در این مصوبه خوانده و تصریح میکند: «لازم است رعایت خاموش بودن وسایل گرمایشی در روزهای تعطیل رسمی و غیررسمی پایش و بررسی وضع معاینه فنی موتورخانه و سامانههای احتراقی و گزارشدهی به دستگاههای ذیربط نیز انجام شود.»
وی یادآور میشود: «در صورت رعایتنشدن هر یک از موارد ذکرشده برای مرتبه اول، برای دستگاه مربوطه اخطار قطع جریان گاز صادر و در صورت تکرار برای مرتبه دوم (متوالی یا غیرمتوالی)، قطع موقت جریان گاز آن دستگاه به مدت یک هفته انجام میشود، ضمن آنکه وصل جریان گاز این دستگاهها، منوط به اخذ تعهد کتبی بالاترین مقام اجرائی دستگاه در استان با درج قبولی قطع موقت جریان گاز تا پایان دوره سرد سال در صورت تکرار تخلف است.»